Mr.dr. P.A. (Pieter) Diepenhorst
Vooraanstaand economisch woordvoerder van de antirevolutionairen in de Eerste Kamer. Promoveerde op een proefschrift over Calvijn en de economie en was in 1904 de eerste hoogleraar economie (staathuishoudkunde) aan de Vrije Universiteit. Behoorde in 1915 tot de 'vijf heren' die bezwaar maakten tegen het leiderschap van Kuyper. Als hoofdredacteur van 'De Rotterdammer' had hij aan dat leiderschap kritische beschouwingen gewijd. Organiseerde de gereformeerde boeren in de Christelijke Boeren- en Tuindersbond. Gezaghebbend econoom in eigen kring met een ijzersterk geheugen, die zorgvuldig opgebouwde betogen hield met de nodige humor.
ARP
functie(s) in de periode 1920-1946: lid Eerste Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Pieter Arie (Pieter)
titulatuur en naam
Mr.dr. P.A. Diepenhorst Pieter Arie (Pieter)
geboorteplaats en -datum
Strijen, 2 januari 1879
overlijdensplaats en -datum
Epe, 6 oktober 1953
levensbeschouwing
- Gereformeerd
- Gereformeerd (Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband), van 1926 tot 1946
- Gereformeerd, vanaf 1946
Partij/stroming
partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat en procureur te Amsterdam, van 1900 tot september 1904
- hoogleraar staathuishoudkunde, juridische faculteit, Vrije Universiteit te Amsterdam, van september 1904 tot 1 februari 1949 (benoemd 18 augustus 1904; doceerde ook enige tijd strafrecht en strafvordering en parlementaire geschiedenis)
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 25 november 1908 tot september 1913 (gekozen in district II)
- hoofdredacteur dagblad "De Rotterdammer", van oktober 1910 tot 1 januari 1928
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 4 september 1917 tot 15 juni 1921 (in 1917-1919 voor het district Amsterdam V)
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 1 juli 1919 tot december 1920
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 27 december 1920 tot 23 juli 1946 (in 1920-1923 voor Gelderland)
Partijpolitieke functies
overzicht
- voorzitter ARP kiesvereniging Amsterdam, vanaf 1900
- voorzitter Bond van ARP-kiesvereniging in Amsterdam
- lid Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, van april 1909 tot december 1920
- tijdelijk ondervoorzitter Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, van 25 november 1918 tot 14 april 1920
- fractievoorzitter ARP Provinciale Staten van Noord-Holland, van 1919 tot december 1920
Nevenfuncties
- lid Staatscommissie voor de Landbouw (onderzoek economische positie van landbouwers en landarbeiders), vanaf 1907 (nog in 1913)
- lid Staatscommissie voor de herziening van het Wetboek van Strafvordering (Staatscommissie-Ort), van 7 mei 1910 tot 13 mei 1913
- lid Commissie van Beheer Museum voor studie van gevangeniswezen en dwangopvoeding, vanaf 2 maart 1912 (nog in 1928)
- voorzitter woningbouwvereniging "Patrimonium" te Amsterdam (oprichter)
- lid Centraal College voor de Reclassering, vanaf 26 oktober 1917 (nog in 1919)
- voorzitter redactieraad "Stemmen des Tijds", van 1918 tot 1941
- voorzitter CBTB (Nederlandsche Christelijke Boeren- en Tuindersbond), van 7 maart 1918 tot juni 1945
- voorzitter Staatscommissie voor het pachtvraagstuk, van 12 maart 1919 tot 28 november 1923
- lid Hoge Raad van Arbeid, van 1920 tot 1933
- lid Commissie van Toezicht Middelbare Landbouwschool te Groningen, tot februari 1924
- redacteur "Stemmen des tijds. Maandblad voor christendom en cultuur" (medeoprichter)
- voorzitter Vereniging voor actieve handelspolitiek, van 1926 tot 1941
- lid Staatscommissie uitgifte landbouwgronden in de nieuwe Zuiderzeepolders (Staatscommissie-Vissering), van december 1926 tot mei 1930
- lid Centrale Commissie voor de Statistiek, omstreeks 1928
- lid en plaatsvervangend voorzitter Commissie van advies voor de dienst der belastingen, omstreeks 1931
- lid bestuur Vereeniging "Bloemenfonds", vanaf juni 1932 (ten bate van de ouden van dagen van alle gezindten)
- lid Economische Raad, van 20 mei 1933 tot 1938
- lid Staatscommissie inzake toezicht op particuliere banken (Staatscommissie-De Geer), vanaf 7 maart 1937
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 19 maart 1924 tot 19 juni 1924
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 27 maart 1928 tot 11 juli 1928
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 18 december 1928 tot 19 maart 1929
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 17 maart 1931 tot 30 juni 1931
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 21 maart 1933 tot 9 mei 1933
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1938 tot 20 december 1938
Opleiding
voortgezet onderwijs
- Gereformeerd Gymnasium te Amsterdam
academische studie
- rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 24 september 1897 tot 25 februari 1901
- rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 22 november 1900
- staatswetenschap (gepromoveerd op dissertatie), Vrije Universiteit te Amsterdam, 4 juli 1904 (magna cum laude)
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder economische zaken en landbouw van de ARP-Eerste Kamerfractie. Hield zich ook bezig met onderwijs en sociale zaken.
opvallend stemgedrag
- In 1922 stemden hij en Anema als enigen van hun fractie bij de eerste lezing vóór het wetsvoorstel tot herziening van het kiesrecht van de Eerste Kamer (hoofdstuk III van de Grondwet)
- Stemde in 1927 vóór het (verworpen) wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België
- In 1937 behoorden hij en Anema tot de minderheid van hun fractie die vóór de ontwerp-Pachtwet stemde
Wetenswaardigheden
algemeen
- Uitte in november 1915 samen met Anema, Bavinck, Heemskerk en De Vries in de brochure 'Leider en leiding in de A.R. Partij' kritiek op het leiderschap van Abraham Kuyper. Zij pleitten voor een minder dominante leiding en meer vrijheid voor de leden.
- Leidde het Tweede Christelijk Sociaal Congres in 1919
uit de privésfeer
- Oprichter van "Stemmen des Tijds. Maandschrift voor Christendom en cultuur"
- Was in 1914-1919 medeorganisator van het Tweede Sociaal Congres
- Een broer van hem was burgemeester van Oud-Beijerland (1938-1949)
- Een zwager van hem, P.L. de Gaay Fortman, was burgemeester van Dordrecht (1923-1937)
verkiezingen
- Werd in 1920 bij een tussentijdse verkiezing in Provinciale Staten van Gelderland met 33 van de 54 stemmen gekozen. Op F.M. Wibaut (sdap) werden 11 stemmen uitgebracht.
- Werd in 1922 bij de verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Gelderland met 33 van de 44 stemmen herkozen
- Werd in 1923, 1926, 1932 en 1937 gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam, vanaf 27 september 1891
- Amsterdam, Prinsengracht 552, omstreeks 1915 tot 23 februari 1926
- Amsterdam, Koninginneweg 4, van 23 februari 1926 tot 28 januari 1949
- Epe, Dellenweg B 343, vanaf 28 januari 1949
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1913
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 1 december 1932
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid oratorische vereniging I.U.M.B.O.
- lid Comité voor Nationale Veiligheid, vanaf januari 1936
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Calvijn en de Economie" (dissertatie, 1904)
- "Sociale gemeentepolitiek" (1912)
- "De vrije school in de Grondwet" (1913)
- "Leider en leiding in de Anti-revolutionaire partij" (samen met A. Anema, H. Bavinck, Th. Heemskerk en S. de Vries Czn., 1915)
- "Grondbeginselen der economie" (1917)
- "De Nederlandsche arbeidswetgeving" (2 delen, 1921-1930)
- "Onze staatsinrichting" (1920)
- "Onze strijd in de Staten-Generaal" (1930)
- "Het socialisme" (1930)
- "Groen van Prinsterer" (1932)
- "Onze landbouw" (1933)
- "De eigendom" (1933)
- "Leerboek van de economie" (1934)
- "Het nationaal-socialisme" (1935)
- "Ons isolement: practische toelichting van het program van beginselen der Antirevolutionaire partij" (1935)
- "Het plan van den arbeid" (1936)
- "Grondbeginselen der economie" (1945)
- "Gedenkboek CBTB 1918-1948" (met Ch. van den Heuvel, 1948)
- "Trouw en met ere: de ontwikkelingsgang der antirevolutionaire of christelijk-historische richting in vogelvlucht" (1952)
literatuur/documentatie
- F.L.M. van Zutphen, "Diepenhorst, Pieter Arie (1879-1953)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 141
- J. de Bruijn en R.E. van der Woude (red.), "P.A. Diepenhorst. Herinneringen" (Amsterdam, 2003)
- P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"
- Ned. Patriciaat, 1962
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
- collectie-Diepenhorst, Nationaal Archief
- collectie-Diepenhorst, Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 13 juli 1905
echtgeno(o)t(e)/partner
A.C. de Gaaij Fortman, Adriana Cornelia
kinderen
1 zoon
vader
I. Diepenhorst, Isaäc
geboorteplaats en/of -datum
Strijen, 17 december 1847
beroep vader
moeder
A. Overwater, Anthonia
geboorteplaats en/of -datum
Numansdorp, 6 juni 1851
broers en zusters
6 zussen en 3 broers
beroep grootvader (vaderskant)
klerk
familierelaties
