ARP
functie(s) in de periode 1912-1926: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister
Personalia
titulatuur en naam
Mr. V.H. Rutgers Victor Henri
geboorteplaats en -datum
's-Hertogenbosch, 16 december 1877
overlijdensplaats en -datum
Bochum (Dld.), 5 februari 1945
levensbeschouwing
Gereformeerd
Partij/stroming
partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat en procureur (geassocieerd met S. de Vries Cz. en P.A. Diepenhorst) te Amsterdam, van 1902 tot 1909
- lid gemeenteraad van Hilversum, van 3 september 1907 tot 2 september 1913
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 8 juli 1908 tot 1 juli 1913 (voor het kiesdistrict Weesp)
- advocaat en procureur te Hilversum, van 1909 tot 1912
- kantonrechter-plaatsvervanger, kanton Hilversum, van 1 augustus 1910 tot maart 1912
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 februari 1912 tot 27 juni 1917 (voor het kiesdistrict Hilversum)
- advocaat en procureur (geassocieerd met P.R. Gruber) te 's-Gravenhage, van 1912 tot 1 mei 1915
- burgemeester van Boskoop, van 1 mei 1915 tot 1 juli 1919
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juli 1917 tot 17 september 1918 (voor het kiesdistrict Hilversum)
- lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 6 juli 1917 tot 4 augustus 1925 (1917-1919 voor het kiesdistrict Alphen)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 6 augustus 1925
- lid Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, van 1 juli 1919 tot 4 augustus 1925
- waarnemend fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 9 juli 1919 tot 7 oktober 1919
- fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 oktober 1919 tot 10 juli 1922
- fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 oktober 1923 tot 4 augustus 1925
- minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 4 augustus 1925 tot 8 maart 1926
- lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 5 juli 1927 tot juli 1928
- hoogleraar Romeins recht en strafrecht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van september 1928 tot 5 februari 1945
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 5 september 1939 tot 16 april 1940
gevangenschap/internering
gevangenschap Tuchthuis te Bochum (Dld.), van april 1944 tot 5 februari 1945 (mede ten gevolge van mishandelingen overleden)
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur ARP kiesvereniging "Nederland en Oranje", district Amsterdam VII
- lid bestuur ARP Statenkring
- secretaris ARP-commissie herziening programma en statuten, van oktober 1907 tot juni 1915
- secretaris Bond van Anti-revolutionaire gemeenteraadsleden, vanaf 1 juli 1908 (nog in 1924)
- vicefractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 28 september 1918 tot 7 oktober 1919
- vicefractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 juli 1922 tot 21 oktober 1923
- redacteur "Antirevolutionaire Staatkunde", orgaan van de Dr. Abraham Kuyperstichting ter bevordering van de studie der antirevolutionaire beginselen, van oktober 1924 tot 1941
- lid Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen
- leider illegale ARP, van juni 1942 tot december 1942 (samen met Bijleveld; na arrestatie Schouten)
lijsttrekkerschappen
- lijstaanvoerder ARP Tweede Kamerverkiezingen 1922 (in de kieskringen Leiden en Dordrecht)
Nevenfuncties
- redacteur "Hilver- en Vechtbode", van 1906 tot 1909
- lid Raad van Commissarissen "De Spaarbank", vanaf 1907
- lid bestuur Centrale Vereniging voor Openbare Leeszalen en Bibliotheken
- lid Centraal College voor de Reclassering, van januari 1911 tot augustus 1925
- lid Staatscommissie inzake de rechtstoestand van de ambtenaar (Staatscommissie-Dresselhuys), van 21 mei 1917 tot april 1919
- redacteur dagblad "De Rotterdammer", van 1919 tot 1925
- tweede voorzitter commissie van advies voor Crisisaangelegenheden, van 1917 tot 1 juli 1924
- lid Anti-Oorlogsraad
- lid curatorium Gereformeerd Gymnasium te Amsterdam
- lid Centrale Commissie voor de Statistiek
- ondervoorzitter en lid Staatscommissie inzake het alcoholvraagstuk (Staatscommissie-Van der Lande), omstreeks 1920
- lid hoofdbestuur Vereeniging voor Volkenbond en Vrede, van 1919 tot 1925
- plaatsvervangend lid Verzekeringsraad, van 1919 tot 1925
- lid regeringscommissie voor kwekerskrediet, vanaf 1920
- lid Raad van Commissarissen N.V. BNG (Bank voor Nederlandsche Gemeenten), van 1 januari 1922 tot augustus 1925
- lid Staatscommissie inzake de elektriciteitsvoorziening (Staatscommissie-Van Lynden van Sandenburg), van 30 mei 1921 tot mei 1925
- voorzitter en lid Staatscommissie inzake het middelbaar Onderwijs, van 16 januari 1925 tot april 1926
- voorzitter Vereenigingen voor Christelijk Middelbaar en Voorbereidend Hooger Onderwijs, vanaf 1926 (nog in 1941)
- lid hoofdredactie dagblad "De Standaard", vanaf 1926
- lid Voorbereidende Commissie voor een monument voor Groen van Prinsterer
- lid Voorbereidende Commissie voor een monument voor Talma
- lid Commissie ter herdenking van Jan de Bakker
- lid dagelijks bestuur Vereeniging voor Volkenbond en Vrede, van januari 1927 tot november 1933
- Nederlands afgevaardigde naar de Ontwapeningsconferentie, 1928
- voorzitter Commissie van Beroep, Schoolraad voor de Scholen met den Bijbel, omstreeks 1928
- lid Rijkscommissie van Advies inzake bibliotheekwezen, tot juli 1928
- voorzitter Staatscommissie inzake een minder kostbare toepassing van het stelsel der financiële gelijkstelling bij het lager onderwijs, van 1926 tot december 1930
- lid Commissie van advies inzake aardolie-aangelegenheden, omstreeks 1930
- lid bestuur NJV (Nederlandsche Juristen-Vereeniging), omstreeks 1931
- lid bestuur Nederlandsche Bond van Strafrecht, vanaf oktober 1932
- voorzitter Protestants Hulpcomité voor uitgewekenen om ras en geloof, van 1933 tot mei 1940
- voorzitter Vereeniging voor Volkenbond en Vrede, vanaf november 1933
- lid Raad van Bestuur NAM (Nederlandsche Aardolie Maatschappij)
- voorzitter Nederlandsche Bond van Strafrecht, omstreeks november 1938
- lid Commissie van advies voor volkenrechtelijke vraagstukken, van 22 oktober 1939 tot 5 februari 1945
- lid redactie illegale blad "Trouw", van september 1943 tot april 1944
- lid Vaderlandsch Comité, van januari 1944 tot april 1944
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1921 tot april 1921
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1922 tot juni 1922
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1923 tot april 1923
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1923 tot juli 1925
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school te Amsterdam
voortgezet onderwijs
- Gereformeerd Gymnasium te Amsterdam
academische studie
- rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Groningen
- rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 18 september 1895 tot 21 mei 1902
- rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 28 oktober 1902
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder arbeidszaken en sociale zekerheid van de ARP in de Tweede Kamer. Hield zich ook bezig met onderwijs, pensioenen, binnenlandse zaken, koloniën en distributie.
- Een door hem ingediend (en aangenomen) amendement leidde ertoe dat er geen presentiegeld voor het bijwonen van Tweede Kamervergaderingen werd ingevoerd
- Twee initiatiefvoorstellen van zijn hand inzake de plaatselijke keuze in de Drankwet (dat was het invoeren van een adviserende volksraadpleging over het afgeven van vergunningen voor drankverkoop) werden door de Eerste Kamer verworpen. Het eerste voorstel werd in 1919 samen met Van Beresteyn (VDB) en K. ter Laan (SDAP) ingediend en in 1922 verworpen. Het tweede voorstel werd in 1923 samen met Bakker (CHU) en Van Gijn (LSP) ingediend en in 1925 verworpen.
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1914 tot de vijf leden van zijn fractie die vóór de ontwerp-Wet op de inkomstenbelasting stemden
- Stemde in 1916 als enige van zijn fractie tegen een (verworpen) amendement-Lohman dat beoogde vrouwen niet het passief kiesrecht te verlenen
- In 1919 stemden hij en Smeenk als enigen van de ARP-fractie vóór het initiatiefvoorstel-Marchant inzake het actief vrouwenkiesrecht
- Behoorde in 1919 tot de zes leden van zijn fractie die tegen de begroting van Marine van ARP-minister Bijleveld stemden. Verwerping van de begroting leidde tot het aftreden van de minister.
- Behoorde in 1920 tot de drie leden van zijn fractie die vóór het (verworpen) wetsvoorstel Inrichting van de Postchèque- en girodienst tot staatsgirobedrijf stemden
- Behoorde in 1922 tot de vijf leden van zijn fractie die bij de eerste lezing van grondwetsherziening tegen wijziging van de additionnele artikelen stemden
- Behoorde in 1923 tot de vier leden van zijn fractie die tegen een (aangenomen) initiatiefwetsvoorstel-Sannes stemden over aanvulling van de Invaliditeitswet
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Was in 1925 verantwoordelijk voor de instelling van een Indologische faculteit aan de Rijksuniversiteit Utrecht als tegenhanger van die in Leiden
Wetenswaardigheden
algemeen
- Verdedigde als minister alleen een wetsvoorstel tot verlenging van een overgangsmaatregel inzake Franse les in de Lager-onderwijswet
- Nam in april 1940 ontslag als raadslid vanwege drukke werkzaamheden
- Speelde tijdens de Bezetting een belangrijke rol in het schoolverzet (het verzet tegen de nazificering van het onderwijs). Werd driemaal gearresteerd, maar hervatte steeds direct weer zijn verzetswerk.
- Trachtte in april 1944 tevergeefs naar Engeland over te steken
uit de privésfeer
- Woonde als kind enkele jaren in Zwitserland en leerde daar Frans spreken
- Een jongere zus van hem was gehuwd met een zoon van J.R. Slotemaker de Bruïne, Kamerlid en minister
- Was goed bevriend met de veel oudere Theo Heemskerk
- Zijn grootvader van vaderszijde was gemeenteraadslid in Leiden
- Zijn vader was hoogleraar theologie aan de Vrije Universiteit
verkiezingen
- Versloeg in 1912 bij een tussentijdse verkiezing in het district Hilversum W.J.E.H.M. de Jong (ul) na herstemming
- Versloeg in 1913 W.J.E.H.M. de Jong (ul). Werd in het district Amsterdam IX na herstemming verslagen door W.H. Vliegen (sdap).
- Versloeg in 1917 W. Heineken (comité anti-grondwetsherziening) en G.A. Vader (sdp)
- Was in 1925 nummer 2 op de ARP-kandidatenlijst (m.u.v. de kieskringen Groningen en Maastricht)
niet-aanvaarde politieke functies
- lid Tweede Kamer, augustus 1925 (i.v.m. benoeming tot minister)
- minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, 1926 (geweigerd)
- lid Tweede Kamer, augustus 1928 (vacature-Scheurer)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Hilversum
- 's-Gravenhage, Willem de Zwijgerlaan 17, omstreeks 1914
- 's-Gravenhage, Prins Mauritslaan 75, omstreeks 1920
- Amsterdam, De Lairessestraat 117, omstreeks 1931 (nog in 1938)
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1922
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 28 augustus 1931
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Ouderdomspensioenen"
- zie verder Persoonlijkheden
literatuur/documentatie
- W.F. de Gaay Fortman, "Rutgers, Victor Henri (1877-1945)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 478
- Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
- P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
- Onze Afgevaardigden, 1909 en 1913
- Ned. Patriciaat, 1923
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
Verzameling V.H. Rutgers, Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme (VU Amsterdam)
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 29 december 1904
echtgeno(o)t(e)/partner
M.W. Hovy, Maria Wilhelmina
kinderen
4 dochters
vader
Prof.Dr. F.L. Rutgers, Frederik Lodewijk
geboorteplaats en/of -datum
Breede (gem. Warffum, Gr.), 26 november 1836
moeder
C.C.H. Guye, Cornélie Cathérine Hermance
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 29 januari 1855
beroep grootvader (vaderskant)
familierelaties
