Dr. J.A.H.J.S. (Sieuwert) Bruins Slot

J.A.H.J.S. Bruins Slot
bron: Beeldbank Nationaal Archief

Journalist en ARP-politicus, die tussen 1956 en 1963 de ARP-Tweede Kamerfractie leidde. Nam in de oorlog ontslag als burgemeester en speelde in het verzet een belangrijke rol bij het illegale Trouw. Bleef na de oorlog als hoofdredacteur aan die krant verbonden. In de Kamer buitenland-woordvoerder en warm voorstander van Europese samenwerking. Volgde in 1956 Schouten op als fractieleider. Hoofdrolspeler bij de bouwcrisis van 1960, waarbij zijn fractie tegenover de 'eigen' bewindslieden Van Aartsen en Zijlstra kwam te staan. Nadat hij in 1961 ook zijn standpunt ten aanzien van Nieuw-Guinea had gewijzigd, raakte hij geleidelijk uit de gratie bij de ARP. In 1963 trok hij zich terug uit de politiek.

ARP
functie(s) in de periode 1946-1963: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid EGKS-parlement

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jan Albertus Hendrik Johan Sieuwert (Sieuwert)

titulatuur en naam

Dr. J.A.H.J.S. Bruins Slot Jan Albertus Hendrik Johan Sieuwert (Sieuwert)

geboorteplaats en -datum

Drachten (gem. Smallingerland), 8 januari 1906

overlijdensplaats en -datum

Haarlem, 4 april 1972

begraafplaats en -datum

Castricum, 7 april 1972

levensbeschouwing

Gereformeerd

Partij/stroming

partij(en)

ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat en procureur te Amsterdam, van 1928 tot 1933
  • burgemeester van Adorp (Gr.), van 1 mei 1933 tot 24 februari 1942 (op verzoek ontslag verleend)
  • advocaat te Sauwerd (Gr.), vanaf 1942
  • lid redactie illegale blad "Trouw", van januari 1943 tot mei 1945
  • hoofdredacteur dagblad "Trouw", van mei 1945 tot 1 februari 1971
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 5 juni 1963
  • lid Gemeenschappelijke Vergadering van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, van 10 september 1952 tot 22 februari 1955
  • waarnemend fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 oktober 1956 tot 16 oktober 1956
  • fractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 oktober 1956 tot 16 mei 1963

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid redactie "De Magistratuur", orgaan van het Verband van Vereenigingen van Anti-revolutionaire gemeentebestuurders in Nederland, van oktober 1940 tot juni 1941
  • leider illegale ARP, van mei 1943 tot mei 1945
  • lid ARP-Commissie voor Buitenlandse politiek, omstreeks 1948
  • vicefractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juni 1956 tot 3 oktober 1956
  • politiek leider ARP, van 3 oktober 1956 tot 29 december 1958
  • vertegenwoordiger van de Tweede Kamerfractie in het Centraal Comité van de ARP, van oktober 1956 tot 16 mei 1963
  • politiek leider ARP, van 26 mei 1959 tot 15 juni 1963
  • voorzitter College van Advies ARP, van juni 1963 tot 14 januari 1971

Nevenfuncties

  • lid bestuur Groninger Gemeenschap, van 1939 tot 1940
  • lid commissie-Van Meurs voor opstellen 'Soeverein Noodbesluit', van juli 1941 tot september 1943 (ingesteld door Politiek Convent)
  • lid Contactcommissie van de Grote Adviescommissie van de Illegaliteit, van juli 1944 tot 1945
  • lid Deputaten voor het voortgezet gesprek inzake de verontrusting, Gereformeerde Kerk
  • lid Deputaten voor de bestudering van het oorlogsvraagstuk, Gereformeerde Kerk
  • lid Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot november 1945
  • lid Staatcommissie Bezettingsrecht (Staatscommissie-Fockema Andreae), van 21 januari 1946 tot 17 september 1955
  • lid Legercommissie, van 10 juli 1947 tot 9 juli 1948
  • lid Defensiecommissie, van 9 juli 1948 tot 1 april 1957
  • lid studiecomité over Europese samenwerking o.l.v. Edouard Herriot, van oktober 1948 tot januari 1949
  • lid Assemblee ad hoc in Straatsburg ter voorbereiding van een Europese Grondwet (Europees Statuut), van september 1952 tot maart 1953
  • lid commissie ter bestudering van het zogenaamde Plan-Plesman (internationale samenwerking bij uitvoering en financiering grote infrastructurele werken), vanaf juli 1953
  • lid Comité d'action pour les États-Unis d'Europe (Comité-Monnet), vanaf 1955
  • lid Staatscommissie inzake herziening van de Loterijwet (Staatscommissie-Wiarda), van maart 1958 tot augustus 1961
  • lid bestuur Defence and Aid Fund Nederland, vanaf 1965
  • lid bestuur Comité Zuid-Afrika/DAFN (Defence and Aid Fund Nederland), vanaf 1968

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa, van 1 augustus 1949 tot 20 mei 1954
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Wet op de journalistieke verantwoordelijkheid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1951 tot februari 1960
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Zondagswet (Tweede kamer der Staten-Generaal), van mei 1951 tot maart 1953
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de ontwerp-Crematiewet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1952 tot februari 1955
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor het wetsvoorstel Aanvaarding van een statuut van het Koninkrijk (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juni 1954 tot juli 1954
  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa, van 5 juli 1955 tot 29 april 1957
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring van het algemeen verdrag tussen Nederland en de Bondsrepubliek Duitsland (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 23 februari 1961 tot februari 1963
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wet Premie Kerkenbouw (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 maart 1961 tot mei 1962
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Nota reclame-televisie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 maart 1961 tot maart 1963

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Chr. "Marnix Gymnasium" te Rotterdam, van 1918 tot 1924

academische studie

  • Nederlands recht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 17 september 1924 tot 29 mei 1928

promotie

  • rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit te Amsterdam, 13 maart 1931

Activiteiten

als parlementariër

  • Was woordvoerder buitenlandse zaken en Europese zaken van de ARP-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met defensie, binnenlandse aangelegenheden, onderwijs en omroepzaken.
  • Was in december 1946 één van de woordvoerders van zijn fractie in het debat over het Akkoord van Linggadjati
  • Voerde in 1949 namens zijn fractie het woord bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het NAVO-verdrag en in 1951 bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het E.G.K.S.-verdrag
  • Voerde in 1953 het woord bij de behandeling van de ontwerp-Zondagwet
  • Voerde in 1955 het woord bij de behandeling van de ontwerp-Wet op de lijkbezorging (crematiewet)
  • Voerde in 1960 en 1961 het woord bij de behandeling van de 'Totowet' (wijziging van de Loterijwet)
  • Voerde in 1963 het woord bij de behandeling van de goedkeuringswet voor het algemeen verdrag met de Bondsrepubliek Duitsland ('Generalbereinigung')

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1953 tot de minderheid van zijn fractie die vóór het wetsvoorstel regeling toezicht op verkoop landbouwgronden stemde

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Werd in 1932 bij de verkiezing van een commies-griffier in de Tweede Kamer verslagen door A.F. Schepel
  • Werd in mei 1945 door de koningin als één van de vertegenwoordigers van het voormalige verzet gehoord over de kabinetsformatie
  • Was in 1945 voorstander van het zo spoedig mogelijk houden van verkiezingen
  • Stemde in 1945 als één van de weinige ARP'ers in met de door het kabinet-Schermerhorn voorgestelde regeling voor de Voorlopige Staten-Generaal, waarbij ook anderen dan kandidaten uit 1937 voor benoeming in aanmerking kwamen
  • Was in de jaren 1946-1956 een trouw volgeling en bewonderaar van Jan Schouten en voorstander van samenwerking van de christelijke partijen. Noemde de val van het vierde kabinet-Drees 'de gelukkigste dag uit zijn leven'.
  • Had een vrij moeizame verhouding met Jelle Zijlstra. Werd in 1959 tot fractievoorzitter gekozen, hoewel Zijlstra lijsttrekker was geweest.
  • Werd door velen in zijn partij gezien als de voornaamste veroorzaker van de tussentijdse kabinetscrisis van december 1960 over de woningbouwproductie
  • Liet op 6 september 1961 in het dagelijks bestuur (moderamen) van de ARP weten van standpunt te zijn veranderd in de kwestie-Nieuw-Guinea, omdat het zelfbeschikkingsrecht voor de Papoea's onhaalbaar was
  • Verklaarde bij de algemene beschouwingen op 3 oktober 1961 in de Tweede Kamer dat bij de kwestie-Nieuw-Guinea naast behartiging van de belangen van de Papoea's overeenstemming met Indonesië doelstelling moest zijn. Daarmee werd afgeweken van de eerder door de ARP ingenomen lijn, die uitging van het zelfbeschikkingsrecht van de Papoea's.
  • Maakte op 16 december 1962 vrij onverwacht bekend zich na de verkiezingen van 1963 uit de politiek terug te trekken en zich geheel te wijden aan het hoofdredacteurschap van Trouw
  • Stond na zijn afscheid enigszins 'links' in de ARP en werd voorstander van een progressief-evangelische koers van de ARP

uit de privésfeer

  • Werd op dezelfde dag als student aan de VU ingeschreven als Gesina van der Molen

niet-aanvaarde politieke functies

  • minister van Binnenlandse Zaken, 1945 (geweigerd)

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

Swarth (schuilnaam in de illegaliteit)

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Naarden, tot 1933
  • Sauwerd (gem. Adorp), van 1933 tot 1943
  • Aerdenhout, Merellaan 32, omstreeks 1947 (nog in 1965)
  • Castricum, Jan van Heemskerklaan 14

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1957

buitenlandse onderscheidingen

Medal of Freedom, met gouden palm (VS), 7 april 1953

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Groen van Prinsterer en het herstel der hiërarchie in de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland" (dissertatie, 1931)
  • "Bezinning en uitzicht. De motieven der huidige wereldontwikkeling en onze roeping daarin" (1950)
  • "En ik was gelukkig, herinneringen" (1972)

literatuur/documentatie

  • J.A. van Bennekom, "Bruins Slot. Een politicus die van inzicht durfde te veranderen", in: C. Bremmer (red.), "Personen en momenten uit de geschiedenis van de Anti-Revolutionaire Partij" (1980)
  • D.F.J. Bosscher, "Bruins Slot, Jan Albertus Hendrik Johan Sieuwert (1906-1972)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 79
  • P. Bak, "Een 'meneer' van een krant. Trouw en Bruins Slot 1943-1968" (1999)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia

collectie-Bruins Slot, Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd te Amsterdam, 29 juni 1933 (echtgenote overleden 20 november 1947)
  • gehuwd (tweede huwelijk) te 's-Gravenhage, 25 maart 1953

echtgeno(o)t(e)/partner

C.C.H. Rutgers, Cornelie Catherine Hermance

2e echtgeno(o)t(e)/partner

W. Chardon, Wilhelmina

kinderen

  • 2 zoons en 4 dochters (uit eerste huwelijk)
  • 1 zoon (uit tweede huwelijk)

vader

A. Bruins Slot, Albertus

geboorteplaats en/of -datum

Hoogeveen, 4 augustus 1865

beroep vader

  • burgemeester van Schiermonnikoog (1896-1901)
  • burgemeester van Smallingerland (1901-1930)

moeder

A. Hoogeboom, Antje

geboorteplaats en/of -datum

Kollum (gem. Kollumerland c.a.), 14 april 1872

familierelaties