Mr. M. (Martina) Tjeenk Willink

M. Tjeenk Willink
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Sociaaldemocrate in de Eerste Kamer; door voorzitter Jonkman een leeuwin genoemd die als enige vrouw 49 man te sterk was. Was afkomstig uit en zeer ingevoerd in het maatschappelijk werk en op dat gebied een autoriteit. Wist zich daardoor goed staande te houden in de Senaat als enige vrouw te midden van overwegende oudere heren. Gold als socialistische tegenspeelster van Marga Klompé. Hield zich ook bezig met justitie. Bevriend met koningin Juliana. Sprak niet zo vaak, maar hield wel altijd goede betogen, met daarin de nodige humor.

PvdA
functie(s) in de periode 1946-1969: lid Eerste Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Martina (Martina)

titulatuur en naam

Mr. M. Tjeenk Willink Martina (Martina)

geboorteplaats en -datum

Batavia (Ned.-Indië), 5 juni 1905

overlijdensplaats en -datum

Lochem, 27 februari 1992

levensbeschouwing

  • Hervormd: vrijzinnig (opgevoed)
  • geen godsdienst (later)

Partij/stroming

partij(en)

PvdA (Partij van de Arbeid)

Hoofdfuncties/beroepen

  • volontair Armenraad te 's-Gravenhage, van 1932 tot 1938
  • wooninspectrice Haags Centraal Woonbeheer, van 1938 tot 1940
  • secretaris Armenraad te Arnhem, van 1940 tot 1950
  • medewerkster Landelijk Bureau, Nederlands Volksherstel te 's-Gravenhage
  • secretaris-generaal Bestuursraad, Nederlands Volksherstel, van 29 augustus 1945 tot 1948
  • secretaris-generaal Raad van Beheer, Nederlands Volksherstel, van 29 augustus 1945 tot 1948
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 23 juli 1946 tot 16 september 1969
  • algemeen secretaris en hoofd bureau, Nederlandse Vereniging voor Maatschappelijk Werk (1957: Nationale Raad voor Maatschappelijk Werk resp. Welzijn), van 25 november 1946 tot 1 november 1966

Nevenfuncties

  • secretaris Koningin Juliana Fonds, van 5 augustus 1948 tot 1966
  • lid hoofdbestuur Vereniging voor Vrouwenbelangen en Gelijk Staatsburgerschap
  • vicevoorzitter Centraal Archief en Inlichtingenbureau inzake het Inzamelingswezen
  • lid Staatscommissie inzake de herziening van de Loterijwet (Staatscommissie-Wiarda), vanaf maart 1958
  • lid-deskundige Commissie Vraagstukken Subsidiëring Maatschappelijk Werk, vanaf 1956
  • lid commissie buitenlandse pleegkinderen (commissie-Van Gilse), vanaf december 1967

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 18 september 1956 tot 24 april 1957
  • voorzitter commissie van voorbereiding voor de begroting van Maatschappelijk Werk 1958 (Eerste Kamer der Staten-Generaal)

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • gymnasium-a, Stedelijk Gymnasium te Deventer, tot juni 1924

academische studie

  • Nederlands recht, Rijksuniversiteit Leiden, tot 11 juli 1931

Activiteiten

als parlementariër

  • Was woordvoerster sociale zaken, justitie en maatschappelijk werk van de PvdA-Eerste Kamerfractie. Voerde in 1947 het woord bij de behandeling van de ontwerp-Noodwet ouderdomsvoorziening.

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1948 tot de drie leden van haar fractie die tegen het wetsvoorstel inzake herinvoering van de totalisator stemden
  • Stemde in 1952 als enige van haar fractie tegen de ontwerp-Wet Oorlogsstrafrecht
  • Behoorde in 1967 tot de vier leden van haar fractie die vóór een wijziging van de Defensiebegroting stemden in verband met aanschaf van de Northrop F5
  • Behoorde in 1968 tot de negen leden van haar fractie die vóór het wetsvoorstel regeling schadeloosstelling leden Tweede Kamer der Staten-Generaal stemden

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Speelde een belangrijke rol bij de organisatie van het Nederlandse Maatschappelijk Werk
  • Zij had tijdens het kabinet-Drees III zo'n grote kennisvoorsprong op minister Van Thiel van Maatschappelijk Werk, dat zij wel als 'tegenminister' werd aangeduid
  • Werd in 1956 gepolst als minister van Maatschappelijk Werk
  • Trachtte tevergeefs te bemiddelen in de zogenaamde Greet Hofmansaffaire (1956)

uit de privésfeer

  • Begeleidde namens de VVSL (Vereniging voor Vrouwelijke Studenten in Leiden) prinses Juliana tijdens haar studie (1927)
  • Bereidde met Marga Klompé Volksherstel Gelderland voor in Apeldoorn
  • Bevriend met (prinses) Koningin Juliana en Marga Klompé

anekdotes en citaten

  • "Wie vertrouwen heeft in de waarde der persoonlijke vrijheid, zal ook kunnen vertrouwen, dat de vrouw haar wezen zuiverder zal gaan ontplooien, naarmate zij vrijer is van uiterlijke geboden en verboden. Men vergete daarbij niet dat het juist Eva was, die de verboden vrucht plukte. Indien men wil, dat de vrouw haar aard niet verloochent, dan trekke men ook de consequentie dat zij juist haar hand het felst zal uitstrekken naar iets dat verboden is en dat zij zonder dit verbod misschien weinig zal begeren."

verkiezingen

  • Werd in 1946, 1948, 1952, 1955, 1956 en 1963 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Nederlands-Indië, tot 1909
  • Deventer
  • Zwitserland (na eindexamen gymnasium)
  • Bilthoven
  • Leiden (studietijd)
  • Engeland (studie Engels)
  • 's-Gravenhage, van 1931 tot 1940
  • Oosterbeek (Gld.), van 1940 tot 1944
  • Apeldoorn, vanaf 1944 (geëvacueerd na verwoesting huis)
  • 's-Gravenhage, Sportlaan 63 (85), omstreeks 1946 (nog in 1969)
  • Lochem (verzorgingshuis)

ridderorden

  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau, maart 1948 (bij einde Nederlands Volksherstel)
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1955

overige onderscheidingen en prijzen

Kruis van Verdienste Nederlandse Rode Kruis, 1973

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid VVSL (Vereniging voor Vrouwelijke Studenten in Leiden)
  • lid VCSB (Vrijzinnig-Christelijke Studenten Bond)

hobby's

  • tuinieren
  • paardrijden

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • R.E. van Ditzhuizen, "Mr. Martina Tjeenk Willink, lid Eerste Kamer 1946-1969", in: A. Postma e.a. (red.), "Aan deze zijde van het Binnenhof" (1991)
  • "Voorwaarts", 22-12-1987
  • Ned. Patriciaat, 1985

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

ongehuwd

vader

H.D. Tjeenk Willink, Herman Diederik

geboorteplaats en/of -datum

Borculo, 18 februari 1870

beroep vader

  • leraar te Batavia
  • directeur van de School voor Tropische Landbouw

moeder

M. Telders, Martina

geboorteplaats en/of -datum

Renesse (Zld.), 18 november 1869

beroep grootvader (vaderskant)

notaris

beroep grootvader (moederskant)

predikant

familierelaties