Mr. A.J.W. Farncombe Sanders

A.J.W. Farncombe Sanders
bron: Het Utrechts Archief

Onderwijsinspecteur uit Utrecht die tien jaar Tweede Kamerlid voor het district Haarlem was. Maakte voor hij in de Kamer kwam deel uit van de Grondwetscommissie-Heemskerk. Behoorde tot de vooruitstrevende liberalen en was voorstander van kiesrechtuitbreiding en tegenstander van hoge defensie-uitgaven. Publiceerde vooral over onderwijsvraagstukken en voerde daarover ook regelmatig het woord in de Kamer. Sprak daarnaast ook onder meer over kiesrecht en Surinaamse zaken. Deed dat vaak op tamelijk geestige, wat plagerige wijze. Viel op door zijn 'dandy-achtige' kleding.

liberaal, Liberale Unie, vooruitstrevende kamerclub
functie(s) in de periode 1886-1896: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Antoine Jacob Willem

titulatuur en naam

Mr. A.J.W. Farncombe Sanders Antoine Jacob Willem

opmerkingen over de naam en/of titel

Aan zijn vader werd bij vonnis van de arrondissementsrechtbank van Hoorn van 15 september 1841 toegestaan "Sanders" aan de familienaam toe te voegen

geboorteplaats en -datum

Medemblik, 22 juli 1833

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 7 september 1896

Partij/stroming

stroming(en)

  • liberaal
  • Takkiaan, 1894

lid tussentijds gevormde fractie(s)

  • Kiesrecht-Kamerclub, van september 1893 tot april 1894
  • Vooruitstrevend-Liberale Kamerclub, van mei 1894 tot 7 september 1896

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat te Utrecht, van 1855 tot 1 januari 1859
  • schoolopziener, derde schooldistrict in de provincie Utrecht, van 1 januari 1858 tot 1 januari 1859
  • inspecteur van het lager onderwijs in de provincie Utrecht, van 1 januari 1859 tot 1 december 1868
  • lid gemeenteraad van Utrecht, van 5 september 1861 tot 1 januari 1870
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Haarlem)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Haarlem)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Haarlem)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 mei 1894 tot 7 september 1896 (voor het kiesdistrict Haarlem)

Nevenfuncties

  • lid commissie van toezicht op het middelbaar onderwijs te Utrecht, tot januari 1870
  • lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-J. Heemskerk), van 11 mei 1883 tot 18 maart 1885

Opleiding

academische studie

  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op stellingen), Hogeschool te Utrecht, tot 30 september 1854 (magna cum laude)

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Tweede Kamer over onderwijsaangelegenheden, binnenlandse zaken, het kiesrecht, belastingen en Koloniale zaken (Suriname)

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1886 tot de zeven liberalen die bij de behandeling van het initiatiefvoorstel-Schaepman over het grondwettelijk onderwijsartikel vóór het verzoenende amendement-Greeve/Vos de Wael stemden en daarna vóór het initiatiefvoorstel
  • Stemde in 1886 tegen het voorstel om een parlementaire enquête te houden naar de toestanden in fabrieken en werkplaatsen, omdat hij een breder samengestelde commissie met een ruimere opdracht wilde.
  • Stemde in 1887 bij de eerste lezing tegen het wetsvoorstel tot wijziging van het hoofdstuk Defensie van de Grondwet
  • Behoorde in 1889 tot de minderheid van 17 liberalen die vóór de wijziging van de Lager-onderwijswet van het kabinet-Mackay stemde
  • Behoorde in 1891 tot de vier liberalen die vóór een (verworpen) motie-Domela Nieuwenhuis stemden, waarin het wetsvoorstel-Bergansius voor een nieuwe Militiewet zonder meer werd afgewezen.
  • Stemde in 1893 tegen het wetsontwerp-Belasting op bedrijfs- en andere inkomsten
  • Stemde in 1896 tegen de ontwerp-Kieswet van Van Houten

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Anti-militarist

uit de privésfeer

  • Was in 1869 van zijn gezondheid langdurig afwezig als gemeenteraadslid
  • Zijn echtgenote was een nichtje van H.R.W. en J.K. baron van Goltstein
  • Liet vrijwel zijn hele vermogen na aan de Nederlands Hervormde Kerk

verkiezingen

  • Kwam in oktober 1884 in het district Delft in herstemming met A.H.M. van Berckel (rk) en J.Ch. Fabius (arp), maar werd niet verkozen
  • Versloeg bij de algemene verkiezingen in 1886 in het district Haarlem de antirevolutionair S. baron van Heemstra en de katholiek M.W. van der Aa
  • Werd in 1887 bij enkelvoudige kandidaatstelling gekozen
  • Versloeg in 1888 I.A. Levy (lib.) en S. baron van Heemstra (arp)
  • Versloeg in 1891 J.A. van Gilse (lib.) en H. van Blaackeren (arp)
  • Werd in 1894 verslagen door de anti-takkiaan jhr. J. Röell (lib.). Versloeg bij naverkiezingen jhr. A.P.C. van Karnebeek (cons.-lib.).

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Engeland (een groot deel van zijn jeugd)
  • Utrecht, tot januari 1870
  • 's-Gravenhage, van januari 1870 tot 7 september 1896

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

relevante buitenlandse reizen

  • Zwitserland, 1869 (vanwege gezondheid)
  • Egypte, 1870

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Eenige bedenkingen tegen het rapport omtrent de schoolpligtigheid, uitgebragt namens eene Commissie" (1863)
  • "Een paar opmerkingen over de adressen der roomsch-katholieken en de pausselijke onfeilbaarheid" (1871)
  • "Een laatste woord over het restitutiestelsel" (1875)
  • "Restitutiestelsel en gedachten omtrent schoolwet-herziening" (1876)
  • "School, godsdienst en gezond verstand. Bijdrage tot schoolwetherziening" (1876)
  • "Effectenbelasting: bedenkingen tegen het aanhangige wetsontwerp in verband met ons belastingstelsel" (1879)
  • "Het Fransche handelstractaat en de steenkolen: opmerkingen" (1882)
  • "Het kiesregt en het voorstel van den heer Van Houten" (1884)

literatuur/documentatie

  • Mr. Antonio, "De heer Farncombe Sanders", De Amsterdammer, 13 september 1896
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel III, 1120

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Utrecht, 21 juni 1855

echtgeno(o)t(e)/partner

B.A.F.A. barones van Goltstein, Benjamina Anna Frederica Alexandrina

vader

S. Farncombe Sanders, Samuel

geboorteplaats en/of -datum

Brighton (G.Br.), 22 oktober 1795

beroep vader

leraar Engelse taal, Koninklijke Militaire Academie

moeder

Jkvr. W.A.C. van Boetzelaer, Wilhelmina Aletta Coenradina

geboorteplaats en/of -datum

's-Gravenhage, 19 december 1800

familierelaties