Ir. F.E. (Frits) Müller

F.E. Müller

Utrechtse fabrikant die al in de jaren dertig grote activiteiten ontplooide in de NSB. In 1941 acht maanden Commissaris der Provincie in Utrecht en daarna tot het einde van de oorlog Burgemeester van Rotterdam. Vertrouweling van Mussert en na Dolle Dinsdag zelfs diens plaatsvervanger. Vurig propagandist voor indiensttreding bij de vijand. Na de oorlog veroordeeld tot tien jaar gevangenis waarvan hij er bijna zes jaar heeft uitgezeten.

functie(s) in de periode 1941-1945: Commissaris der Provincie (Nazigezind), burgemeester van Rotterdam

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Frederik Ernst (Frits)

titulatuur en naam

Ir. F.E. Müller Frederik Ernst (Frits)

opmerkingen over de naam en/of titel

  • In de geboorteakte stond Fredrik als eerste voornaam
  • Voerde als afgestudeerde aan een Duitse hogeschool feitelijk ten onrechte de titel "Ir."

geboorteplaats en -datum

Utrecht, 25 januari 1889

overlijdensplaats en -datum

Breukelen, 22 december 1960

levensbeschouwing

Hervormd

Partij/stroming

partij(en)

NSB (Nationaal-Socialistische Beweging), vanaf 1935 (stamboeknummer 543)

Hoofdfuncties/beroepen

  • bedrijfsleider firma "Wed. P. Smits en Zoon" te Utrecht, van 1915 tot 1927 (beenzwartfabriek van zijn vader)
  • directeur firma "Wed. P. Smits en Zoon" te Utrecht, vanaf 1927 (samen met zijn broer, C.J.B. Müller)
  • Commissaris der Provincie Utrecht, van 5 februari 1941 tot 20 oktober 1941
  • burgemeester van Rotterdam, van 29 oktober 1941 tot 5 mei 1945

Partijpolitieke functies

overzicht

  • kringleider NSB stad Utrecht
  • gewestelijk commissaris NSB voor Utrecht
  • districtsleider NSB
  • gemachtigde voor de leider van de NSB voor de provincie Utrecht, vanaf 1940
  • voorzitter Raad voor de Magistratuur, vanaf 27 maart 1944 (ingesteld door ir. A.A. Mussert)

Nevenfuncties

  • secretaris Utrechtse Werkgeversvereniging
  • lid bestuur Maatschappij voor Nijverheid, departement Utrecht
  • lid bestuur Utrechts Stedelijk Orkest
  • lid bestuur Burgerwacht te Utrecht
  • lid landelijke organisatie van de Burgerwacht
  • lid Raad van Commissarissen Nederlandse Oostcompagnie, vanaf mei 1942 (feitelijke betekenis was gering)

comités van aanbeveling, erefuncties etc.

Peetvader van het SS-Artillerie Panzerregiment 54

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • h.b.s. te Utrecht

academische studie

  • werktuigbouwkunde in Duitsland

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Als prominent NSB'er vergezelde hij Mussert op diens bezoeken aan Himmler en Hitler
  • Bij zijn installatie als burgemeester van Rotterdam op 29 oktober 1941 hield locoburgemeester De Zeeuw een moedige principiële toespraak over de democratie waarna hij het omhangen van de ambtsketen bij Müller aan de bode opdroeg.
  • Toen hij burgemeester werd, waren er in Rotterdam van de 20.000 ambtenaren slechts 30 lid van de NSB. Een jaar later beroemde hij zich er op dat het aantal NSB'ers onder de ambtenaren was toegenomen tot bijna 1200.
  • Zette zich krachtig in voor de Arbeitseinsatz, zodat er veel meer Rotterdamse mannen naar Duitsland werden gestuurd dan de Duitsers hadden gevraagd. De Duitse autoriteiten plaatsten Rotterdam op een 'Goldene Liste' omdat daar 8,1 procent van het gemeentepersoneel in Duitsland te werk was gesteld, tegen Amsterdam met 6 procent en Den Haag met slechts 3,4 procent

uit de privésfeer

  • Medeoprichter van de Stichtse Industriële Club
  • Zegde in mei 1940 zijn lidmaatschap van de Rotary Club op toen een paar Rotarians hem na mei 1940 op straat niet meer groetten
  • Zijn zoon was lijfwacht van Anton Mussert
  • Een zus van hem was gehuwd met de acteur en toneeldirecteur Eduard Verkade
  • De advocaat die hem na de oorlog verdedigde was mr. A.C.W.Beerman, die later in het kabinet-De Quay minister van Justitie zou worden

anekdotes en citaten

  • Door Mussert benoemd tot leider van de NSB-burgemeesters, maar kreeg als zodanig geen toegang tot secretaris-generaal Frederiks van Binnenlandse Zaken, die - toen hij zich eens in een nazi-uniform aan het departement vervoegde - hem het gebouw liet uitzetten.
  • Ambtenaren van de provincie Utrecht gaven hem de bijnaam "Leg-maar-neer", omdat hij dit telkens zei als er een stuk binnenkwam; de ambtelijke verwerking van stukken geschiedde door zijn assistent Jaap Dijkhuis

buitenlandse onderscheidingen

Kriegsverdienstkreuz 1er Klasse mit den Schwerten" voor dapperheid buiten de frontlinies

overige onderscheidingen en prijzen

ereteken 'Strijd en Offer' bij het tienjarig bestaan van de NSB, 1941

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

Tessel Pollmann, "1941-1945: Terreur op het Stadhuis van Rotterdam. Burgemeester Müller en rechterhand Jaap Dijkhuis opnieuw onderzocht", in: Rotterdams Jaarboekje, 2010

archivalia

Nationaal Archief, CABR, inv.nr. 74914

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Frendelburg (Dld.), 24 november 1915

echtgeno(o)t(e)/partner

B.H.E.A.K. von Stockhausen, Barbara Hedwig Emilia Anna Karoline (Bärbel)

kinderen

3 kinderen

vader

C.J.H. Müller, Carl Johann Heinrich (Carl)

geboorteplaats en/of -datum

Wesel (Dld.)

moeder

A.W. de Groot, Adriana Wilhelmina

geboorteplaats en/of -datum

Utrecht

familierelaties