Mr.dr. F.A.C. (Alex) graaf van Lynden van Sandenburg

F.A.C. graaf van Lynden van Sandenburg
bron: Beeldbank Nationaal Archief

Eenvoudig, harmonieus en erudiet edelman, vertrouwensman van koningin Wilhelmina en prinses Juliana. Zoon van de staatsman C.Th. van Lynden van Sandenburg. Op school altijd de beste van de klas. Kwam in 1909 voor het district Kampen in de Tweede Kamer, maar keerde daarin in 1913 niet terug. Gedeputeerde en later Commissaris van de Koningin in Utrecht. In die laatste functie contactpersoon tussen Wilhelmina en de ex-keizer van Duitsland. Zijn zwakke hart verhinderde hem veel publieke activiteiten. Was de laatste vier jaren van zijn leven vicepresident van de Raad van State.

ARP
functie(s) in de periode 1909-1932: lid Tweede Kamer, vicepresident Raad van State, Commissaris van de Koning(in)

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Frederik Alexander Carel (Alex)

titulatuur en naam

Mr.dr. F.A.C. graaf van Lynden van Sandenburg Frederik Alexander Carel (Alex)

geboorteplaats en -datum

's-Gravenhage, 17 november 1873

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 25 december 1932

begraafplaats en -datum

Neerlangbroek, 29 december 1932

levensbeschouwing

Hervormd: ethisch-orthodox

Partij/stroming

partij(en)

ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • landeigenaar en ambachtsheer te Langbroek (Utr.)
  • kantonrechter-plaatsvervanger, kanton Wijk bij Duurstede, van 1 juli 1900 tot 1 augustus 1914
  • lid gemeenteraad van Langbroek, van 3 september 1901 tot 5 september 1905
  • lid Provinciale Staten van Utrecht, van 6 juli 1904 tot 7 juli 1914 (voor het kiesdistrict Amerongen)
  • lid Gedeputeerde Staten van Utrecht, van 5 juli 1905 tot 7 juli 1914
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 september 1909 tot 16 september 1913 (voor het kiesdistrict Kampen)
  • Commissaris van de Koningin in Utrecht, van 1 augustus 1914 tot 1 april 1924 (benoemd bij K.B. van 10 juni 1914)
  • persoonlijk adviseur van H.M. de Koningin, van 1 april 1924 tot 1 mei 1928
  • vicepresident Raad van State, van 1 mei 1928 tot 25 december 1932 (benoemd bij K.B. van 18 april 1928)

Nevenfuncties

  • president-kerkvoogd Nederlandse Hervormde Kerk te Neerlangbroek
  • secretaris Hoogheemraadschap van de Lekdijk Bovendams en de IJsseldam, vanaf 1902
  • voorzitter Gezondheidscommissie voor Wijk-bij-Duurstede e.o., vanaf november 1902
  • lid Staatscommissie onderzoek naar de financiële toestand van de gemeenten (Staatscommissie-Godin de Beaufort), van 7 juli 1903 tot januari 1906
  • kamerheer in buitengewone dienst van koningin Wilhelmina, van 31 augustus 1903 tot mei 1920
  • lid Staatscommissie voor de landbouw, vanaf oktober 1906 (nog in 1913)
  • lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Heemskerk), van 2 mei 1910 tot 15 mei 1912
  • lid Staatscommissie inzake de evenredige vertegenwoordiging (Staatscommissie-Oppenheim), van 15 november 1913 tot 25 mei 1914
  • lid commissie belast met het afnemen der diplomatieke examens, van 9 januari 1915 tot februari 1921
  • lid College van Curatoren Rijksuniversiteit Utrecht, van 15 januari 1915 tot 25 december 1932
  • ondervoorzitter Centraal Stembureau, van september 1918 tot 1 januari 1924
  • voorzitter Commissie van toezicht op de bijzondere leerstoelen en de bijzondere universiteiten, vanaf 1 november 1918
  • lid en ondervoorzitter Staatscommissie inzake algehele herziening der Gemeentewet (Staatscommissie-Oppenheim), van 6 december 1918 tot september 1920
  • lid Raad van Commissarissen Verzekeringmaatschappij "Hermandad" te Utrecht (27 jaar)
  • lid bestuur Fonds ten behoeve van Indologische Studiën te Utrecht
  • opperkamerheer van koningin Wilhelmina, van 3 mei 1920 tot 25 december 1932
  • lid commissie belast met het onderzoek naar de geschiktheid voor de diplomatieke dienst, vanaf 16 februari 1921
  • lid commissie belast met het afnemen van het examen voor benoembaarheid tot gezantschapsscretaris der tweede klasse, vanaf 16 februari 1921
  • voorzitter Staatscommissie inzake de Electriciteitsvoorziening, van 30 mei 1921 tot mei 1925
  • voorzitter Staatscommissie inzake de financiële verhouding tussen Rijk en Gemeente, van 18 augustus 1921 tot september 1927
  • lid Commissie van advies voor volkenrechtelijke vraagstukken, vanaf 22 april 1922
  • voorzitter Centraal Stembureau, van 1 januari 1924 tot 1 mei 1928
  • lid Staatscommissie voorbereiding Codificatie Internationaal Privaatrecht, van 15 mei 1924 tot 1 mei 1928
  • lid Nationaal Steuncomité tot leniging van de nood (stormramp in de Achterhoek), 1925
  • grootmeester Huis van prinses Juliana, van 12 april 1927 tot 1 mei 1928
  • voorzitter Permanente Verzoeningscommissie tussen Denemarken en Duitsland, van 1927 tot 1930
  • regent Hervormde scholen te 's-Gravenhage
  • voorzitter Internationaal Intermediair Instituut te 's-Gravenhage

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Gymnasium Haganum te 's-Gravenhage, tot 1892

academische studie

  • rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Utrecht, van september 1892 tot 23 oktober 1899
  • staatswetenschap (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Utrecht, tot 23 oktober 1899

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Tweede Kamer onder meer over justitie, binnenlands bestuur, onderwijs, buitenlandse zaken en bij de behandeling van de militiewet

opvallend stemgedrag

  • In 1912 stemden hij en Van de Velde als enigen van hun fractie tegen de (verworpen) ontwerp-Bakkerswet

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Onderhield als Commissaris van de Koningin in Utrecht na 1918 de contacten tussen koningin Wilhelmina en ex-keizer Wilhelm van Duitsland, die in Doorn verbleef

uit de privésfeer

  • Was op het gymnasium al bevriend met jhr. H.A. van Karnebeek
  • Aangetrouwde neef van de schrijfster Henriëtte de Beaufort
  • Zijn echtgenote was sinds 1 februari 1924 grootmeesteres van het Huis der Koningin
  • Overleed tijdens het kerstdiner bij hem thuis, nadat hij in de Grote kerk in Den Haag de Kerstviering had bijgewoond. De koningin en kroonprinses gingen een dag erna op rouwbezoek bij de familie Van Lynden van Sandenburg.

verkiezingen

  • Versloeg in 1909 in het district Kampen N.J. Bosch (ul)
  • Geen Tweede Kamerkandidaat in 1913. Zag vermoedelijk vanwege zijn gezondheid af van een hernieuwde kandidatuur.

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Neerlangbroek, Huize Sandenburg
  • 's-Gravenhage, Prinsessegracht
  • Neerlangbroek, Huize Sandenburg, omstreeks 1911
  • 's-Gravenhage, Lange Voorhout 13, van 1928 tot 25 december 1932

ridderorden

  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 augustus 1920
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, juli 1925 (na beëindiging van de werkzaamheden van de Staatscommissie elektriciteitsvoorziening)
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 1 oktober 1931 (t.g.v. 400 jaar Raad van State)

overige onderscheidingen en prijzen

Grootkruis Huisorde van Oranje, 30 april 1927

bezit van heerlijkheden

  • heer van Sandenburg

vermogenspositie

Behoorde tot de rijkste families in de provincie Utrecht

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid Historisch Genootschap te Utrecht

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Eenige beschouwingen over interventie in het internationaal recht" (dissertatie, 1899)
  • "Le jonkheer A.P.C. van Karnebeek, een biografische schets", Jaarboek Grotius (1924)
  • "De buitenlandse betrekkingen met Nederland gedurende het regentschap", in: Gedenkboek regeerperiode koningin-regentes Emma (1928)

literatuur/documentatie

  • F. Vogelzang, "Frederik Alexander Carel graaf van Lynden van Sandenburg (1911-1924)", in: P.A. Blok e.a. (red.) "Veel tact en de noodige geschiktheid. Gouverneurs en commissarissen in de provincie Utrecht 1814-1997" (1997)
  • D. Slijkerman, "In dienst van de Kroon" (2001)
  • Onze Afgevaardigden, 1909

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Laren (Gld.), 4 januari 1900

echtgeno(o)t(e)/partner

G.C. barones van Nagell van Ampsen, Gerarda Cornelie (Nellie)

kinderen

1 zoon en 2 dochters

vader

Mr. C.Th. graaf van Lynden van Sandenburg, Constantijn Theodoor

geboorteplaats en/of -datum

Utrecht, 24 februari 1826

moeder

W.F.Ch. barones van Boetzelaer, Wilhelmina Elisabeth Charlotte (tweede echtgenote van vader)

geboorteplaats en/of -datum

Utrecht, 16 november 1837

broers en zusters

geen broers of zussen

familierelaties