Mr. L.A. Lightenvelt

L.A. Lightenvelt
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Charmante en ambitieuze katholieke rechter en staatsman uit Brabant. Was bevriend met koning Willem II, die hem in 1847 in de Raad van State benoemde. Werd in het kabinet-Schimmelpenninck minister van Buitenlandse Zaken. Tegenstander van Thorbecke, maar in het kabinet steunde hij uiteindelijk toch de grondwetsherziening vanwege het belang voor de katholieken. Als regeringscommissaris in Limburg zorgde hij er in 1848 mede voor dat die provincie zich niet afscheidde. Niet-praktiserend katholiek, die gehuwd was met een protestantse vrouw en zijn kinderen niet liet dopen, maar die wel opkwam voor de katholieken. Werd als minister in het kabinet-Van Hall op een tijdelijke missie naar Rome gezonden, zodat hij niet hoefde te stemmen over de omstreden Wet op de kerkgenootschappen. Hij sloot zijn loopbaan af als gezant in Frankrijk; het land waar hij ook zou overlijden.

conservatief (katholiek), conservatief
functie(s) in de periode 1857-1854: lid Eerste Kamer, minister, lid Raad van State

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Leonardus Antonius

titulatuur en naam

Mr. L.A. Lightenvelt Leonardus Antonius

geboorteplaats en -datum

's-Hertogenbosch, 28 oktober 1795

overlijdensplaats en -datum

Hyères (Frankrijk), 29 oktober 1873

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek (niet praktiserend)

Partij/stroming

stroming(en)

  • regeringsgezind
  • conservatief-katholiek

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat te 's-Hertogenbosch, van 1820 tot juli 1833
  • raadsheer Hooggerechtshof te 's-Gravenhage, van 27 juli 1833 tot 1 oktober 1838
  • advocaat-generaal Hoge Raad der Nederlanden, van 1 oktober 1838 tot 1 januari 1841
  • raadsheer Hoge Raad der Nederlanden, van 1 januari 1841 tot 1 april 1847
  • lid Raad van State, van 1 april 1847 tot 21 november 1848 (benoemd bij K.B. van 7 maart 1847)
  • tijdelijk minister voor de Zaken der Rooms-Katholieke Eredienst, van 25 maart 1848 tot 24 november 1848
  • buitengewoon commissaris in Limburg, van 24 juli 1848 tot 7 augustus 1848 (tot herstel van het gezag in de provincie)
  • minister van Buitenlandse Zaken, van 21 november 1848 tot 1 november 1849
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 februari 1849 tot 20 augustus 1850 (voor Noord-Brabant)
  • waarnemend minister van Justitie, van 25 augustus 1849 tot 1 november 1849 (vanwege ziekte van minister Wichers)
  • lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 15 oktober 1851 tot 17 februari 1853
  • minister voor de Zaken der Rooms-Katholieke Eredienst, van 19 april 1853 tot 1 januari 1854
  • tijdelijk Nederlands gezant bij de Pauselijke Stoel, van 25 juni 1853 tot 20 augustus 1853 (vanwege afwezigheid van gezant De Liederkerke)
  • buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Parijs, van 1 januari 1854 tot 1 juli 1867

ambtstitel

  • minister van staat, van 25 mei 1867 tot 29 oktober 1873 (ontving pensioen)

(in)formateurschap(pen)

  • kabinetsformateur (met D. Donker Curtius), van 20 september 1849 tot 27 oktober 1849

Nevenfuncties

afgeleide functies, presidia etc.

lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van december 1849 tot april 1850

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • onderwijs internaat "Willinghegge" te Münster (Duitsland) (geleid door prêtres refractaires)

academische studie

  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op stellingen), Hogeschool te Leiden, van 16 oktober 1817 tot 29 juni 1820

Activiteiten

als parlementariër

  • Stemde in 1850 tegen de ontwerp-Kieswet

als bewindspersoon (beleidsmatig)

  • Keerde zich in 1848 aanvankelijk tegen door de commissie-Thorbecke ontworpen Grondwet, maar wijzigde onder druk van zijn geloofsgenoten dat standpunt
  • Verdedigde in 1848 als minister van RK-Eredienst in de Tweede Kamer de grondwetsbepaling over handhaving van de Raad van State als adviesorgaan
  • Reisde in 1853 (29 juni/27 september) als bijzonder gezant naar Rome om te trachten veranderingen aan te brengen in een met de curie aangegane overeenkomst
  • Verdedigde in 1848 bij de grondwetsherziening het voorstel tot wijziging van hoofdstuk VI (Godsdienst)

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Werd in 1840 door de Tweede Kamer als derde op de voordracht voor de Hoge Raad gezet, maar werd niettemin benoemd
  • Nam op aandrang van zijn vriend Van Son het ministerschap voor R.K. Eredienst op zich
  • Zijn succesvol optreden als regeringscommissaris in Limburg in 1848 om de dreiging van separatisme te keren, is misschien aanleiding voor geweest voor zijn benoeming tot minister van Buitenlandse Zaken (als eerste katholiek)
  • Reisde in maart 1849 naar Engeland om kroonprins Willem uit te nodigen naar Nederland te komen, in verband met de gezondheidstoestand van de koning
  • Op aandrang van de Koning in 1853 weer benoemd tot minister
  • Vroeg eind 1853 ontslag als minister na aanvaarding in beide Kamers van de Wet op de kerkgenootschappen van Van Hall. Er was toen een (katholieke) opvolger gevonden, mr. J.A. Mutsaers en hij werd toen gezant in Parijs.
  • De benoeming tot gezant te Parijs geschiedde volgens een eerder door de Koning aan hem gedane belofte. Zijn salaris was f 20.000,- per jaar.
  • Hij had moeite met zijn ontslag als gezant. De Franse gezant verzocht de Nederlandse regering Lightenvelt te handhaven; over conflicten is niets bekend.

uit de privésfeer

  • Bevriend met familie Van Son

verkiezingen

  • Werd in 1849 als door de kiezers in het district Bergen op Zoom als tweede op de voordracht voor het Eerste Kamerlidmaatschap geplaatst, maar werd wel benoemd door de Koning
  • In 1850 verslagen bij Tweede Kamerverkiezingen in Tilburg

woonplaats(en)/adres(sen)

  • 's-Gravenhage, Korte Vijverberg
  • 's-Gravenhage, Lange Voorhout 9, vanaf 1840

ridderorden

  • Commandeur Orde van de Nederlandse Leeuw, 21 november 1848
  • Grootkruis Orde van de Eikenkroon, 1856

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid Sociëteiten Amicitia/De Zwarte Arend te 's-Hertogenbosch

militaire dienst

  • officier schutterij te 's-Hertogenbosch, vanaf 1820 (nam deel aan Tiendaagse veldtocht in 1831)
  • officier schutterij te 's-Gravenhage, van 1833 tot 1840

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel VIII, 1044
  • M.W. Jurriaanse, "De Nederlandse Ministers van Buitenlandse Zaken 1813-1900"

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 18 januari 1843

echtgeno(o)t(e)/partner

H.J. Wils, Henriëtta Johanna (douairière Jhr.Mr. E.C. Verhuell)

vader

D.A. Lightenvelt, Daniël Antonius

geboorteplaats en/of -datum

's-Hertogenbosch, februari 1761 (gedoopt 15 februari)

beroep vader

kruidenier, jeneverstoker en eigenaar van een chocolademolen

moeder

M.A.B. van Geel, Maria Anna Bartholomea

geboorteplaats en/of -datum

's-Hertogenbosch, augustus 1765 (gedoopt 24 augustus)