Mr. A.J. van Vessem

A.J. van Vessem

Nationaal-socialist, wiens betogen als Eerste Kamerlid vaak aanleiding gaven tot felle woordenwisselingen. Pleitbezorger van de Groot-Nederlandse gedachte en fel tegenstander van het Verdag met België over de Schelde-Rijnverbinding. Leerde bij de acties tegen dat verdrag Mussert kennen. Vond dat de NSB na de Nederlandse capitulatie haar activiteiten moest stopzetten, maar werd wel rechtskundig adviseur van Mussert. Na de oorlog enige jaren in gevangenschap vanwege bemiddeling bij aankoop van joods bezit.

NSB
functie(s) in de periode 1935-1940: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Anton Johan

titulatuur en naam

Mr. A.J. van Vessem Anton Johan

geboorteplaats en -datum

Rotterdam, 15 oktober 1887

overlijdensplaats en -datum

Utrecht, 1 november 1966

levensbeschouwing

Hervormd

Partij/stroming

partij(en)

  • Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond"
  • NSB (Nationaal-Socialistische Beweging), van 1935 tot 1945

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat en procereur te Utrecht, van 1914 tot 1945 (geassocieerd met R. van Genechten)
  • lid gemeenteraad van Utrecht, van 16 augustus 1928 tot 1 september 1931 (voor Liberale Staatspartij)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 december 1935 tot 13 mei 1940
  • fractievoorzitter NSB Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 13 mei 1940
  • gemachtigde van de Leider der NSB voor rechtskundige aangelegenheden (tijdens de bezetting)
  • advocaat, vanaf 1956

Nevenfuncties

  • lid propaganda-commissie Vereeniging "Het Nederlandsche Lied", vanaf maart 1914
  • secertaris Utrechtse Studentenafdeling, ANV (Algemeen Nederlandsch Verbond), omstreeks 1914
  • hoofdredacteur Groot-Nederlands tijdschrift "Dietsche Stemmen", van 1915 tot 1921 (oprichter)
  • hoofdredacteur Groot-Nederlands tijdschrift "De Toorts", van 1915 tot 1921 (oprichter)
  • secretaris "Dietsche Bond" (medeoprichter)
  • voorzitter Utrechtsche Studenten Zangevereeniging "Coers Lied"
  • lid Utrechts Comité voor hulpverlening aan de verwoeste IJzerstreek, 1919

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Hogere Burgerschool te 's-Gravenhage
  • staatsexamen gymnasium

academische studie

  • rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Utrecht, van 1908 tot 1914

Activiteiten

als parlementariër

  • Stelde op 29 maart 1938 namens zijn fractie de Eerste Kamer voor een onderzoek (parlementaire enquête) in te stellen naar de omstandigheden van het ontslag van rijksbouwmeester J.A.W. Vrijman. Dit voorstel werd alleen door de NSB-fractie gesteund.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was actief in het Comité tegen het Verdrag met België, waarvan Mussert de organisator was
  • Fulmineerde in de Eerste Kamer regelmatig tegen wat hij noemde 'massa-naturalisaties', waarbij hij zich in het bijzonder keerde tegen naturalisatie van Joden. Hij kwam geregeld in conflict met de Kamervoorzitter.
  • Vroeg regelmatig om hoofdelijke stemming over ondergeschikte wetsvoorstellen en begrotingsontwerpen. Vroeg soms ook om hoofdelijke stemming over de notulen van de vorige vergadering.
  • De voorzitter van de Eerste Kamer ontnam hem op 20 oktober 1938 het woord, nadat hij in een debat over de ontwerp-Wet elektriciteitsvoorziening weigerde de woorden "dictatoriaal optreden" [van de Kamermeerderheid] terug te nemen
  • Op 6 maart 1940 ontnam de Eerste Kamervoorzitter hem het woord, nadat hij in het debat over de Defensiebegroting voortdurend afweek van het onderwerp
  • Volgens prof. L. de Jong legde hij op 15 mei 1940 zijn Eerste Kamerlidmaatschap neer, omdat hij vond dat de NSB alle politieke activiteiten moest staken
  • In mei 1948 werd hij (in tweede instantie) tot vier jaar hechtenis (met aftrek van voorarrest) veroordeeld vanwege o.a. zijn bemoeienis met de aankoop van huizen en aandelen uit joods bezit ten behoeve van Mussert en diens schoonzuster. Tevens werd zijn vermogen tot f 50.000 verbeurd verklaard en verloor hij het kiesrecht en het recht om openbare ambten te bekleden.

uit de privésfeer

  • Was in 1914 actief in het Algemeen Nederlandsch Verbond bij de huisvesting van uitgeweken Vlaamse studenten in Utrecht

verkiezingen

  • Werd in 1935 en 1937 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland

woonplaats(en)/adres(sen)

Utrecht, Maliebaan 145, omstreeks 1939

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid Utrechtsch Studenten Corps

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Repliek aan minister Van Karnebeek, en andere opstellen" (1926)
  • "Een historische onjuistheid: de grondslag van minister Van Karnebeek's tractaat met België" (1926)
  • "De verrassingen van het Tractaat met België" (1926)
  • "Hollando-Belgische alliantie-politiek?" (1928)
  • "De annexatiepolitiek der Belgische regeering" (1929)
  • "De huidige buitenlandsche politiek een gevaar voor Nederland" (1937)

literatuur/documentatie

  • N.K.C.A. in 't Veld, "Vessem, Anton Johan van (1887-1966)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 611
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Utrecht, 10 juli 1917

echtgeno(o)t(e)/partner

A.P. van Osch, Adriana Petronella

kinderen

1 zoon en 1 dochter

vader

C.M. van Vessem, Cornelis Marinus

geboorteplaats en/of -datum

Oosterland (Zld.), 18 april 1852

beroep vader

  • reder
  • landeigenaar en koopman

moeder

A.M. von Lindern, Anna Margaretha

geboorteplaats en/of -datum

Alblasserdam, 4 november 1852