Thorbeckiaan, liberaal
functie(s) in de periode 1863-1901: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jacob Johan
titulatuur en naam
J.J. van Kerkwijk Jacob Johan
geboorteplaats en -datum
Ouddorp (Z.H.), 19 december 1830
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 21 mei 1901
levensbeschouwing
Nederlands Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
liberaal (behoorde niet tot de kiesrecht- en vooruitstrevende liberale kamerclubs)
partij(en)
Liberale Unie, vanaf 1894
Hoofdfuncties/beroepen
- administrateur Antwerpen-Rotterdamsche spoorwegmaatschappij, van 1852 tot 1855
- assistent-ingenieur Rijkstelegraaf te 's-Gravenhage, van 1 september 1855 tot 1 oktober 1875 (vanaf 1 januari 1875 op non-activiteit)
- lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 9 juli 1861 tot 3 september 1867
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 maart 1863 tot 1 oktober 1866 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 1866 tot 3 januari 1868 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 februari 1868 tot 11 oktober 1884 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
- raadadviseur ministerie van Financiën, buiten bezwaar van de schatkist, vanaf 1 oktober 1875
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 1894 tot 21 mei 1901 (voor het kiesdistrict Zierikzee)
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur Vrijzinnige Vereeniging te 's-Gravenhage, omstreeks 1892
Nevenfuncties
- lid bestuur van de brood- en meelfabriek te 's-Gravenhage, vanaf 1861 (oprichter)
- lid/secretaris hoofdbestuur vereeniging tot bevordering van fabrieks- en handwerksnijverheid in Nederland te 's-Gravenhage, van 1862 tot 1866
- lid Raad van Commissarissen Maatschappij der Spoorwegen tusschen Antwerpen en Rotterdam, omstreeks 1876
- lid Raad van Commissarissen Nederlandsch-Indische Spoorweg-Maatschappij, omstreeks 1876
- jurylid en commissaris van buitenlandse tentoonstellingen
- vicepresident Internationaal Spoorwegcongres te Brussel, 1885
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk IX (Waterstaat, Handel en Nijverheid) en voor de begroting van de aanleg van de Staatsspoorwegen 1879 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juli 1893 tot september 1893
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1895 tot maart 1895
Opleiding
academische studie
- civiele techniek, Koninklijke Academie tot opleiding van burgerlijke ingenieurs te Delft, van 1848 tot 30 juni 1852
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer vooral over waterstaatszaken (openbare werken, spoorwegen, telegrafie, kanalen), visserij, financiën en koloniale zaken
- Diende in 1879 een initiatiefwetsvoorstel in inzake het invoeren van een mogelijkheid voor gemeenteraden om een aanbeveling te doen voor burgemeestersbenoemingen; het voorstel werd door de Tweede Kamer verworpen
- In de Tweede Kamer hij een groot aandeel in de totstandkoming van wetten inzake de verbinding van Schouwen met het vasteland en de wet op de staatsloterij van 23 juli 1885 tegen woeker
opvallend stemgedrag
- Behoorde in maart 1867 tot de minderheid van de liberalen die vóór de begroting van Buitenlandse Zaken voor 1867 stemde
- Stemde op 23 maart 1868 vóór de motie-Blussé van Oud-Alblas, die uitsprak dat de Kamerontbinding van 1867 niet in het landsbelang was geweest
- Stemde in 1872 tegen artikel 1 van de ontwerp-Wet op de inkomstenbelasting van minister Blussé. Het wetsvoorstel werd na de verwerping van het artikel ingetrokken.
- In 1879 stemden hij en Godefroi als enige liberalen vóór het toelaten als lid van M.W. baron du Tour van Bellinchave (cons.)
- Behoorde in 1879 tot de veertien liberalen die zorgden voor verwerping van artikel 1 van de ontwerp-Kanalenwet. Die uitslag was voor minister Tak van Poortvliet reden het wetsvoorstel in te trekken en was de inleiding van de val van het kabinet-Kappeyne.
- In 1880 stemden hij en Lenting als enige liberalen vóór een door Van Houten ingediend amendement op het Adres van Antwoord waarin leedwezen werd uitgesproken over het uitblijven van uitbreiding van het kiesrecht
- Stemde in 1890 als enige liberaal vóór het wetsvoorstel tot bekrachtiging van overeenkomsten met de Nederlandsche Rhijnspoorwegmaatschappij, de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen en de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij
- In 1895 stemden hij en Zijlma als enige liberalen vóór een (verworpen) motie-Dobbelmann, waarin om handelsbescherming voor Nederlandse landbouwproducten werd gevraagd
- Behoorde in 1897 tot de vijf liberalen die vóór een amendement-Goekoop tot vermindering van de Marine-begroting stemden. Aanneming van dit amendement leidde tot het aftreden van minister Jansen.
- Stemde in 1899 tegen de ontwerp-Ongevallenwet
Wetenswaardigheden
algemeen
- Voorstander van protectionisme
- Was in 1894 aanvankelijk voorstander van het Kieswet-ontwerp van Tak, maar steunde in Den Haag Gleichman die tegenstander van dat wetsvoorstel was
uit de privésfeer
- Hij was één van de eersten in Nederland, die elektrisch licht gebruikte
- Met Wenckebach legde hij in Nederland de Rijkstelegraaf aan
- Speelde 1854 als ingenieur een belangrijke rol bij de aanleg van de spoorbrug over De Mark. Liet de bouwplaats overkappen en verlichting plaatsen, zodat ook 's nachts kon worden gewerkt.
- Was bevriend met de familie Anemaet en volgde in 1863 S.H. Anemaet op als afgevaardigde voor Zierikzee
- Zijn vader was burgemeester en gemeentesecretaris van Ouddorp, notaris en lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland
- Zijn oudste broer was burgemeester van Ouddorp
anekdotes en citaten
- Gebruikte in maart 1881 als eerste Kamerlid de uitdrukking "nationale tijd", toen hij het feit hekelde dat een dag over een amendement op een wetsartikel was gediscussieerd. Omdat de minister het artikel daarna wijzigde, was die discussie volgens hem overbodig geweest en nationale tijd verknoeid.
- Hij was ten tijde van de stemming over de Leerplichtwet al ernstig ziek, maar werd desondanks naar de Tweede Kamer vervoerd om mee te kunnen stemmen. Tot op het laatste moment hielden de liberalen hun hart vast of dat wel goed zou gaan. Uiteindelijk gaf zijn stem de doorslag om het wetsvoorstel aangenomen te krijgen.
verkiezingen
- Versloeg in 1863 bij een tussentijdse verkiezing in het district Zierikzee jhr. J.F. Schuurbeque Boeije (cons.) na herstemming
- Werd bij periodieke verkiezingen in 1866, 1869, 1873, 1877 en 1881 en bij algemene verkiezingen in 1866, 1868, 1884, 1886 en 1887 steeds met ruime meerderheid gekozen. Versloeg in 1866 jhr. J.F. Schuurbeque Boeije, in 1868 jhr. J.G.H. van Tets van Goudriaan en in 1884, 1886 en 1887 jhr. J.A. de Savornin Lohman (arp).
- Versloeg in 1888 jhr. A.F. de Savornin Lohman (arp)
- Versloeg in 1891 D.P.D. Fabius (arp)
- Versloeg in 1894 en 1897 Th. Heemskerk (arp)
niet-aanvaarde politieke functies
- Hij weigerde twee keer een ministersportefeuille
woonplaats(en)/adres(sen)
's-Gravenhage, Spuistraat 5, van 1855 tot 21 mei 1901
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 12 mei 1874
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1898
buitenlandse onderscheidingen
Commandeur in de Leopoldsorde, augustus 1885
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"Een woord over buurtspoorwegen" (1869)
literatuur/documentatie
- Sagittarius, "Parlementaire Portretten. De aftredende helft van de Tweede Kamer der Staten-Generaal" (1869)
- Castoretpollux, "In de Tweede Kamer. Portretten" (1881)
- F. Netscher, "In en om de Tweede Kamer. Parlementaire portretten en schetsen" (1889)
- Mr. Antonio, "J.J. van Kerkwijk", Parlementaire Portretten, Nieuwe Reeks V, De Telegraaf, 12 januari 1905
- Levensbericht door J.F.W. Conrad, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1900/1, 202
- Rijks Geschiedkundige Publicatiën: "Dagboeken en aantekeningen van Willem Hendrik de Beaufort 1874-1918", (bewerkt door J.P. de Valk en M. van Faasen, RGP kleine serie 73, band 1 (1993), 132-133
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel II, 664
- Onze Afgevaardigden, 1897
- Ned. Patriciaat, 1943
- "Zierikzeesche Nieuwsbode", 23 mei 1901
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
biografie
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd
vader
A.W. van Kerkwijk, Abraham Willem
geboorteplaats en/of -datum
Goes, 21 oktober 1802
moeder
B.J.H. Grinwis, Bastiana Jacoba Helena
geboorteplaats en/of -datum
Ouddorp, 18 januari 1805
beroep grootvader (vaderskant)
advocaat te Goes
familierelaties
