J. (Jan) Hilgenga

J. Hilgenga
bron: IISG / Gedenkboek Landarbeidersbond

Gronings socialistisch Tweede Kamerlid en vakbondsbestuurder. Werd opgeleid als onderwijzer, maar was telegrafist en commissionair, en uiteindelijk propagandist van de Landarbeidersbond. In 1916 districtsbestuurder van de Landarbeidersbond en daarvan vervolgens secretaris en voorzitter. In 1937 als opvolger van Hiemstra woordvoerder landbouw van de SDAP in de Tweede Kamer. Stelde zich als bondsvoorzitter welwillend op tegen het landbouwbeleid van de bezetter en nam pas in 1942 ontslag als bondsbestuurder. In 1945 berispten de SDAP en het NVV hem voor zijn houding tijdens de Bezetting.

SDAP
functie(s) in de periode 1937-1941: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jan (Jan)

titulatuur en naam

J. Hilgenga Jan (Jan)

geboorteplaats en -datum

Midwolda (gem. Midwolda), 21 juni 1883

overlijdensplaats en -datum

Midwolda (gem. Midwolda), 7 mei 1968

levensbeschouwing

geen godsdienst

niet-kerkelijke levensbeschouwing

  • humanistisch
  • humanistisch

Partij/stroming

partij(en)

SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • klerk-telegrafist Staatsspoorwegen, van 1904 tot 1907
  • vertegenwoordiger van strokartonfabrieken, van 1907 tot 1916
  • tijdelijk propagandist Bond van Arbeiders in de Landbouw, Tuinbouw en de Zuivelindustrie in het Oldambt
  • lid gemeenteraad van Midwolda, van 7 september 1915 tot 1 september 1919
  • lid bestuur Bond van Arbeiders in de Landbouw, Tuinbouw en de Zuivelindustrie, district Groningen en Drenthe, van 1916 tot 1918
  • secretaris Nederlandsche Bond van Arbeiders in de Landbouw, Tuinbouw en de Zuivelindustrie, van 1918 tot 1938
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 6 november 1941
  • voorzitter Nederlandsche Bond van Arbeiders in de Landbouw, Tuinbouw en de Zuivelindustrie, van juni 1938 tot 15 juni 1942 (nam ontslag)

Partijpolitieke functies

overzicht

  • secretaris SDAP afdeling Midwolda, van 1913 tot 1919 (medeoprichter)
  • lid Landbouwcommissie van SDAP en NVV, vanaf 1939

Nevenfuncties

  • correspondent "Winschoter Courant"
  • correspondent "Het Volksweekblad"
  • agent Holland-Amerika-lijn
  • redacteur blad Nederlandse Landarbeidersbond "Vereenigt U"
  • plaatsvervangend lid Hoge Raad van Arbeid, omstreeks 1931 en nog in 1938
  • lid Commissie van Emigratie van landarbeiders naar Frankrijk, omstreeks 1933
  • lid Commissie Reorganisatie Landbouwcrisiswetgeving, omstreeks 1937
  • lid Kerncommissie-Landbouw, Bedrijfsradenwet, omstreeks 1938

Opleiding

primair onderwijs

  • Openbare lagere school te Midwolda, van 1889 tot 1896

opleidingen

  • onderwijzersopleiding, Openbare Normaalschool te Finsterwolde, van 1897 tot 1903

Activiteiten

als parlementariër

  • Was landbouw-woordvoerder van de SDAP-Tweede Kamerfractie

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1937 tot de minderheid van zijn fractie die vasthield aan het tegen de begroting van Defensie stemmen

Wetenswaardigheden

algemeen

  • De ereraad van de SDAP oordeelde in 1945 dat hij het aanzien van de partij tijdens de Duitse bezetting in zo ernstige mate had geschaad, dat hij generlei functie in of namens de SDAP meer behoorde uit te oefenen. Hij had als vakbondsbestuurder meegewerkt aan de liquidatie van de confessionele vakbonden. (zie: Scheps inventariseert I, (1973), p. 185)

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Leeuwarden, van 1919 tot 1921
  • Utrecht, vanaf 1921 (nog in 1939)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Veertig jaren Nederlandsche Landarbeidersbond" (1940) (gedenkboek 1900-1940")
  • "De Nederlandsche vakbeweging in de branding, mei 1940 - mei 1942"

literatuur/documentatie

O.S. Knottnerus, "Hilgenga, Jan", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel II, 58

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Finsterwolde, 12 mei 1911

echtgeno(o)t(e)/partner

P. Kramer, Paulina

kinderen

2 dochters

vader

H. Hilgenga, Hindrik

geboorteplaats en/of -datum

Midwolda, 9 mei 1843

beroep vader

  • broodbakker
  • caféhouder

moeder

J. Scholte, Jantje

geboorteplaats en/of -datum

Midwolda, 2 februari 1844

beroep grootvader (vaderskant)

bakker

beroep grootvader (moederskant)

landbouwer