J. (Jaap) Brandenburg

Communistisch voorman, die onder meer een leidende rol speelde in de Februaristaking van 1941. Was oorspronkelijk bouwvakker. Kwam in 1945 voor de CPN in de gemeenteraad van Amsterdam en werd in 1946 Eerste Kamerlid. Ondanks het felle anticommunisme van andere partijen gewaardeerd door zijn medeleden. Toen hij ziek werd besloot partijleider De Groot hem in Oost-Berlijn te laten verplegen. Niet lang na vergeefse behandeling en na terugkeer in Nederland overleed hij.

CPN
functie(s) in de periode 1946-1956: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jacob (Jaap)

titulatuur en naam

J. Brandenburg Jacob (Jaap)

geboorteplaats en -datum

Amsterdam, 22 augustus 1899

overlijdensplaats en -datum

Amsterdam, 7 maart 1957

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek (opgevoed)
geen godsdienst

Partij/stroming

partij(en)

CPN (Communistische Partij van Nederland)

Hoofdfuncties/beroepen

bouwvakker
bezoldigd lid partijbestuur (sinds 1938 lid dagelijks bestuur) CPN, vanaf 1935
lid landelijke leiding illegale CPN, van november 1943 tot mei 1945
lid tijdelijke gemeenteraad van Amsterdam, van 21 november 1945 tot 3 september 1946
lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 23 juli 1946 tot 6 november 1956
lid gemeenteraad van Amsterdam, van 3 september 1946 tot 7 maart 1957
fractievoorzitter CPN Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 juli 1952 tot 6 november 1956

Partijpolitieke functies

overzicht

lid organisatiebureau CPN, 1946
lid partijbestuur CPN, van 1946 tot 1956
lid politiek bureau CPN, van 1946 tot 1952

Nevenfuncties

lid Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot 16 november 1945

Opleiding

primair onderwijs

Openbare lagere school te Amsterdam

cursussen

zelfstudie

Activiteiten

als parlementariër

In januari 1953 verwierp de Eerste Kamer een door hem ingediende motie van wantrouwen tegen minister Donker vanwege de ontsnapping van enkele Duitse oorlogsmisdadigers
Sprak in de Eerste Kamer over uiteenlopende onderwerpen, met name over sociale zaken, volkshuisvesting, dienstplicht, PTT-aangelegenheden, onderwijs en binnenlandse zaken; later ook over verkeer, landbouw en economische zaken

Wetenswaardigheden

algemeen

Werd in 1946 met C. Borst op de voordracht gezet bij de vervulling van een vacature in de Tweede Kamer, maar werd niet benoemd
Was in november 1956 herkozen, maar kon door zijn ziekte niet worden beëdigd

uit de privésfeer

Was actief in het verzet. Hij behoorde tot de leiders van de Februaristaking in 1941.
Werd in verband met zijn ziekte in 1956 door Paul de Groot voor verpleging naar Oost-Berlijn gezonden, omdat De Groot geen vertrouwen had in westerse medici. Omdat artsen niets voor hem konden doen, keerde hij terug naar Nederland, waar hij korte tijd later overleed.
Op 7 februari 1957 kwamen twee Russische hoogleraren-medici naar Nederland om hem medisch bij te staan

anekdotes en citaten

Eerste Kamervoorzitter Jonkman zei bij de herdenking van Brandenburg dat wie zich diens gestalte nog eens voor de geest wilde halen, het standbeeld 'de Dokwerker' op het Jonas Daniël Meijerplein moest aanschouwen

verkiezingen

In 1946, 1948, 1952, 1955 en 1956 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland

woonplaats(en)/adres(sen)

Amsterdam, Korte Kerkstraat 1
Amsterdam, Laagte Kadijk 26 hs
Amsterdam, Hudsonstraat 74 hs
Amsterdam, Afrikanerplein 47, van 3 september 1945 tot 7 maart 1957

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Amsterdam, 24 mei 1933

echtgeno(o)t(e)/partner

W.C. van der Meijden, Wilhelmina Catharina

vader

A. Brandenburg, Albertus

geboorteplaats en/of -datum

Amsterdam, 16 juli 1860

moeder

C. Abbenes, Catharina

geboorteplaats en/of -datum

Den Helder, 11 februari 1862

broers en zusters

5 broers en 5 zusters

beroep grootvader (vaderskant)

arbeider

beroep grootvader (moederskant)

arbeider