A.J. (Anton) Koejemans

A.J. Koejemans
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Korte tijd een communistische voorman en Eerste Kamerlid. Zoon van een doopsgezinde PTT-beamte. Was voor de oorlog redacteur van de communistische krant Het Volksdagblad. Leidde na de bevrijding het toen zeer populaire dagblad De Waarheid. Wilde die krant toegankelijk maken voor een breed publiek. Kwam daardoor in conflict met Paul de Groot en werd ontslagen. Moest toen ook ontslag nemen als Eerste Kamerlid.

CPN
functie(s) in de periode 1945-1948: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Anthoon Johan (Anton)

titulatuur en naam

A.J. Koejemans Anthoon Johan (Anton)

opmerkingen over de naam en/of titel

roepnaam voor vrienden: 'Koej'

geboorteplaats en -datum

Rotterdam, 20 april 1903

doopplaats en -datum

Amsterdam, 23 maart 1958 (gedoopt als doopsgezinde)

overlijdensplaats en -datum

Trier (Dld.), 14 juni 1982

levensbeschouwing

  • Hervormd (opgevoed)
  • geen godsdienst, tot 23 maart 1958
  • Doopsgezind, vanaf 23 maart 1958

Partij/stroming

partij(en)

  • CPH (Communistische Partij Holland), van 1920 tot 1935
  • CPN (Communistische Partij van Nederland), van 1935 tot oktober 1955 (opgezegd)

Hoofdfuncties/beroepen

  • jongste bediende in de oliehandel, van 1918 tot 1919
  • leerling-klerk Nederlandsche Spoorwegen te Zutphen, vanaf 1919
  • beambte Nederlandsche Spoorwegen te Rotterdam, tot 1925
  • kantoorbediende op klein exportkantoor, van 1925 tot 1928
  • bezoldigd lid redactie "De Tribune", van 1928 tot 19 april 1937
  • lid redactie "Het Volksdagblad", van 19 april 1937 tot 15 mei 1940
  • exploitant boekwinkel en leesbibliotheek Overamstelstraat te Amsterdam, vanaf mei 1940
  • lid redactie dagblad "De Waarheid", van 1943 tot november 1943 (illegale krant)
  • hoofdredacteur dagblad "De Waarheid", van november 1943 tot 10 januari 1948 (tijdens de bezetting illegale krant)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 24 februari 1948
  • lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 19 juni 1946 tot januari 1948
  • fractievoorzitter CPN Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 23 juli 1946 tot 24 februari 1948
  • medewerker uitgeverij "Pegasus" te Amsterdam, van 1948 tot 1953 (ontslagen)
  • exploitant leesbibliotheek, Rijnstraat te Amsterdam, vanaf 1953

Partijpolitieke functies

overzicht

  • secretaris CPH afdeling Zutphen, van 1920 tot 1921
  • secretaris CPH afdeling Rotterdam, van 1926 tot 1929
  • lid leiding illegale CPN, van november 1943 tot mei 1945
  • lid perscommissie van de 'linkersectie' der illegaliteit (tijdens de Duitse bezetting)
  • lid partijbestuur CPN, van 1944 tot december 1947
  • lid Politiek Bureau CPN, vanaf juli 1945
  • lid bestuur CPN afdeling Amsterdam, van 1948 tot 1952

Nevenfuncties

  • lid dagelijks bestuur Nederlandse Journalistenkring, van 1945 tot 1948
  • lid kerkeraad doopsgezinde gemeente te Amsterdam
  • lid vredesgroep, doopsgezinde gemeente te Amsterdam
  • lid historische kring, doopsgezinde gemeente te Amsterdam
  • eindredacteur "In dit Amsterdam: Maandblad van de Verenigde Doopsgezinde Gemeente Amsterdam"

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • driejarige h.b.s. te Rotterdam

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Eerste Kamer over uiteenlopende onderwerpen (o.a. Grondwetsherziening, defensie, Indische aangelegenheden, onderwijs en perswezen)
  • Interpelleerde op 11 oktober 1946 minister Fiévez over het toenemend aantal dodelijke ongelukken bij militaire oefeningen

Wetenswaardigheden

algemeen

  • In 1929 werd hij veroordeeld tot 7 weken gevangenisstraf n.a.v. een opruiende rede voor bootwerkers in Zaandam
  • In 1947 opende CPN-leider De Groot de aanval op Koejemans. In december 1947 werd hij tijdelijk en op 10 januari 1948 definitief van al zijn bestuursfuncties ontheven. Hem werd verweten "neiging tot burgerlijk individualisme" te hebben vertoond. Koejemans was voorstander van een open dialoog met sociaaldemocraten.
  • Werd op 29 juni 1948 met acht andere CPN-bestuursleden door het Amsterdamse Gerechtshof in hoger beroep vrijgesproken vanwege een beledigende publicatie en een beledigende karikatuur van Beel in september 1946 in 'De Waarheid'

uit de privésfeer

  • Zijn moeder overleed in januari 1919

verkiezingen

  • Werd in 1946 gekozen door Groep IV: Zuid-Holland

woonplaats(en)/adres(sen)

Amsterdam, Gijsbrecht van Amstelstraat 29 boven, omstreeks 1945 (nog in 1948)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Van 'ja' tot 'amen'" (autobiografie, 1961)
  • "Jezus in Magnitogorsk: een bijdrage tot de dialoog tussen bijbels geloof en communisme" (1964)
  • "Doperse ketterijen" (1965)
  • "David Wijnkoop: Een mens in de strijd voor het socialisme" (1967)
  • "God in Berlijn: ontmoetingen met christenen, joden en communisten in de Duitse Democratische Republiek" (1973)
  • "Over de Amerikaanse kultuur : opstellen en reportages (1906-1932)" (1980)

literatuur/documentatie

  • J.M. Welcker, "Koejemans, Anthoon Johan", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel IV, 107
  • A.A. de Jonge, "Koejemans, Anthoon Johan (1903-1982)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 340

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd, 14 maart 1960

echtgeno(o)t(e)/partner

S.W. Schäffer, Sophia Willemina

stief-, pleeg- en/of adoptiefkinderen

2 dochters (buitenechtelijk?)

vader

H.J. Koejemans, Hendrik Johannes

geboorteplaats en/of -datum

Rotterdam, 8 mei 1869

beroep vader

  • magazijnbediende en telefoonbeambte PTT
  • instrumentmaker

moeder

D.H. Kiers, Dirkje Hendrika

geboorteplaats en/of -datum

Vlaardingen, 8 maart 1871

stiefmoeder

G. van der Giessen, Gerritje

beroep grootvader (vaderskant)

huisschilder

beroep grootvader (moederskant)

kleermaker