A.B. (Arie) de Zeeuw

A.B. de Zeeuw
bron: Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed"

Rotterdams socialistisch politicus, die een belangrijke rol speelde bij de revolutiepoging in november 1918 (de 'vergissing van Troelstra'). Meende dat de tijd daarvoor rijp was. Hij was afkomstig uit het onderwijs. Na een korte periode in de Tweede Kamer gezaghebbend wethouder van onderwijs en later financiën. Werd in 1923 Eerste Kamerlid. Installeerde als waarnemend burgemeester in 1941 de NSB'er Müller als burgemeester. Hoewel hij tijdens die plechtigheid duidelijk afstand nam van de NSB, viel hij bij zijn partij in ongenade en mocht hij in 1945 niet terugkeren in het parlement.

SDAP
functie(s) in de periode 1917-1945: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Arie Bastiaan (Arie)

titulatuur en naam

A.B. de Zeeuw Arie Bastiaan (Arie)

geboorteplaats en -datum

Rijsoord (gem. Ridderkerk), 12 december 1881

overlijdensplaats en -datum

Blaricum, 18 april 1967

levensbeschouwing

  • Hervormd: opgevoed
  • geen godsdienst

Partij/stroming

partij(en)

SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij) (omstreeks 1903-1904 lid geworden)

Hoofdfuncties/beroepen

  • onderwijzer Openbare lagere school te Bolnes, van januari 1900 tot september 1902
  • onderwijzer Openbare lager school (nr. 48) te Rotterdam, van september 1902 tot januari 1918
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 4 juli 1916 tot 3 juli 1923 (1916-1919 voor het kiesdistrict Rotterdam IV)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 januari 1918 tot 1 november 1919 (januari-september 1918 voor het kiesdistrict Rotterdam II)
  • lid gemeenteraad van Rotterdam, van 30 oktober 1918 tot 1 september 1941 (in 1918 gekozen in district IV)
  • wethouder (van onderwijs en kunsten) van Rotterdam, van 2 september 1919 tot 24 september 1921
  • wethouder (van onderwijs en kunsten) van Rotterdam, van 4 september 1923 tot 6 september 1927
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1923 tot 13 september 1945
  • wethouder (van financiën en bedrijven) van Rotterdam, van 6 september 1927 tot 3 februari 1932
  • wethouder (van financiën en bedrijven) van Rotterdam, van 3 september 1935 tot 7 april 1942 (tevens locoburgemeester)
  • fractievoorzitter SDAP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 10 juni 1937 tot 13 september 1945
  • waarnemend burgemeester van Rotterdam, van 1 september 1941 tot 29 oktober 1941
  • lid Raad van Advies gemeentebestuur Rotterdam, van 1 juni 1945 tot 9 november 1945

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid bestuur SDAP afdeling Rotterdam
  • voorzitter SDAP afdeling Rotterdam
  • voorzitter SDAP federatie Rotterdam, vanaf 26 november 1915
  • vicefractievoorzitter SDAP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van september 1935 tot juni 1937
  • lid partijbestuur SDAP, vanaf 9 april 1939

Nevenfuncties

  • lid bestuur BNO (Bond van Nederlandsche Onderwijzers)
  • lid bestuur Comité voor Algemeen Kiesrecht
  • redacteur "De Volksonderwijzer"
  • redacteur dagblad "Voorwaarts"
  • lid Raad van Commissarissen N.V. "De Arbeiderspers"
  • lid hoofdstembureau kieskring Rotterdam, vanaf 1918
  • lid College van Curatoren Nederlandsche-Handels-Hoogeschool te Rotterdam, van 1919 tot 1921
  • lid College van Curatoren Nederlandsche-Handels-Hoogeschool te Rotterdam, van 1924 tot 1927

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 28 juni 1934 tot 18 september 1934
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 22 december 1937 tot 20 september 1938
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 december 1938 tot 21 maart 1939

Opleiding

opleidingen

  • onderwijzersopleiding (akte L.O.), Rijksnormaalschool te 's-Gravenhage, van 1895 tot 1898
  • L.O.-gymnastiek, oktober 1899

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Tweede Kamer vooral over onderwijsaangelegenheden, pensioenen, posterijen en koloniale zaken
  • In de Eerste Kamer woordvoerder voor defensie, onderwijs, binnenlandse zaken en PTT-aangelegenheden
  • Interpelleerde op 20 juli 1927 minister Kan over de subsidie voor de bouw van een brug over de koningshaven in Rotterdam

opvallend stemgedrag

  • Stemde in 1927 tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Leidde in november 1918 de SDAP-vergadering in Rotterdam, waarin de door Troelstra aangekondigde 'revolutie' werd afgeblazen
  • Trad in februari 1932 samen met Brautigam af als wethouder vanwege de verwerping van de voorgestelde straatbelasting. Zij wilden niet zonder meer meegaan in het bezuinigingsbeleid van het kabinet-Colijn.
  • Installeerde als waarnemend burgemeester van Rotterdam de NSB-burgemeester Muller. Hield hierbij een rede, waarin hij het karakter van de installatie laakte en liet Muller de ambtsketen omhangen door een bode. Werd desondanks daarvoor bekritiseerd door onder anderen K. Vorrink en door een ereraad van de SDAP. Op grond van bezwaren van met name Vorrink niet toegelaten tot de tijdelijke Staten-Generaal door de zgn. verklaringscommissie-Beelaerts van Blokland.
  • De lokale afdeling van de SDAP keerde zich tegen de uitspraak van de ereraad. Het landelijke partijbestuur liet in november 1945 weten niet in te stemmen met de gang van zaken in de kwestie-De Zeeuw

uit de privésfeer

  • Zijn dochter, Mr. Ch.A. de Ruyter-de Zeeuw, was lid van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, van 1946 tot 1970

verkiezingen

  • Werd in 1913 in het district Rotterdam IV in de eerste ronde verslagen door J. van Vollenhoven (vl) en J.F. Heemskerk (arp)
  • Werd in 1913 bij een naverkiezing in het district Rotterdam I na herstemming verslagen door B.J. Gerretson (chu). De verkiezing was nodig omdat Spiekman opteerde voor Rotterdam II.
  • Versloeg in 1917 bij een tussentijdse verkiezing in Rotterdam II na herstemming J. Schouten (arp). Derde kandidaat was D. de Klerk (lib.).
  • Werd in 1923, 1926, 1932 en 1937 tot Eerste Kamerlid gekozen in Groep IV: Zuid-Holland

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Rijsoord
  • Rotterdam, van 5 november 1902 tot 23 februari 1944
  • Rotterdam, Vierambachtestraat 79 A, omstreeks 1918 (nog in 1923)
  • Rotterdam, Burgemeester Meineszlaan 39a, omstreeks 1925 (nog in 1927)
  • Rotterdam, Leede 107, omstreeks 1931 (nog in 1933)
  • Rotterdam. Heemraadssingel 170, omstreeks 1938
  • Renkum, van 23 februari 1944 tot 2 augustus 1945
  • Rotterdam, van 2 augustus 1945 tot 22 mei 1951
  • Blaricum, van 22 mei 1951 tot 18 april 1967

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid BNO (Bond van Nederlandsche Onderwijzers)
  • lid Sociaal-Democratisch Onderwijzers Vereniging

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
  • Ch.A. de Ruyter-de Zeeuw, "De eerste rode wethouders van Rotterdam" (1987)
  • Ch.A. de Ruyter-de Zeeuw, "Zeeuw, Arie Bastiaan de", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel IV, 231
  • D. Hillenius, "A.B. de Zeeuw (1881-1967)", in VNG-Magazine, 10 (2001)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd te Rotterdam, 11 april 1906 (huwelijk ontbonden 14 oktober 1927)
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Rotterdam, 27 oktober 1927

echtgeno(o)t(e)/partner

P.H.C. van den Steen, Petronella Hendrika Clasina

2e echtgeno(o)t(e)/partner

A.J. Hugenholtz, Alida Jacoba

kinderen

1 dochter (eerste huwelijk)

vader

G.H. de Zeeuw, Gerrit Huig

geboorteplaats en/of -datum

Rijsoord (gem. Ridderkerk), 29 juli 1847

beroep vader

vlasboer

moeder

P. Nugteren, Pieternella

geboorteplaats en/of -datum

Ridderkerk, 6 mei 1849

beroep grootvader (vaderskant)

landbouwer