W.J. (Jan) Andriessen

W.J. Andriessen
bron: Beeldbank Nationaal Archief

Katholiek politicus, die zowel Eerste en Tweede Kamerlid als partijvoorzitter was. Bezadigde nuchtere Tukker, die met niet meer dan lagere school tientallen jaren een zeer vooraanstaande rol speelde in de katholieke arbeidersbeweging en later in de KVP. Als partijvoorzitter en plaatsvervangend fractievoorzitter steunpilaar van Romme. In de Kamer woordvoerder op het gebied van volkshuisvesting en sociale zaken. Diep gelovig katholiek en onkreukbaar. Kende de sociale encyclieken en de commentaren erop van haver tot gort en handelde er ook naar. Bindende persoonlijkheid die zijn beperkingen kende. Vader van Frans Andriessen.

RKSP, KVP
functie(s) in de periode 1933-1967: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Wilhelmus Johannes (Jan)

titulatuur en naam

W.J. Andriessen Wilhelmus Johannes (Jan)

geboorteplaats en -datum

Goor, 24 februari 1894

overlijdensplaats en -datum

Bunnik, 18 juni 1978

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

partij(en)

  • RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
  • KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945

Hoofdfuncties/beroepen

  • arbeider, textielfabriek firma "Jannink" te Goor, van 25 februari 1907 tot 1911 (ontslag genomen na conflict)
  • bouwvakarbeider, vanaf 1911
  • propagandist Rooms-Katholieke Bouwvakarbeidersbond, van juni 1919 tot 1921
  • tweede voorzitter Rooms-Katholieke Bouwvakarbeidersbond, van 1921 tot februari 1924
  • voorzitter Rooms-Katholieke Bouwvakarbeidersbond "Sint Joseph", van 13 maart 1924 tot 1946
  • lid dagelijks bestuur RKWV (Roomsch-Katholiek Werkliedenverbond), van 1926 tot 1941 (vanwege Duitse 'gelijkschakeling' ontbonden)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 juli 1933 tot 8 juni 1937
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 22 februari 1967
  • directiesecretaris "Bredero's Bouwbedrijf", vanaf 1941 (na ontslag bij het RKWV door de Duitsers)
  • lid dagelijks bestuur KAB (Katholieke Arbeiders Beweging), van 1945 tot 1 december 1950
  • voorzitter KVP, van 9 november 1946 tot 14 september 1953
  • waarnemend fractievoorzitter KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 oktober 1960 tot 19 september 1961 (vanwege ziekte van C.P.M. Romme en na diens vertrek)
  • lid gemeenteraad van Bunnik, van 4 september 1962 tot 6 september 1966
  • procuratiehouder

Partijpolitieke functies

overzicht

  • vicevoorzitter Centrum voor Staatkundige Vorming (wetenschappelijk bureau KVP), van augustus 1945 tot november 1946
  • lid partijbestuur KVP
  • penningmeester KVP-fractie Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 december 1945 tot 15 september 1952
  • lid KVP-commissie kinderbijslag voor kleine zelfstandigen, van 1947 tot 1952
  • vicefractievoorzitter KVP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1952 tot 22 december 1964

lijsttrekkerschappen

  • lijstaanvoerder KVP Tweede Kamerverkiezingen 1946 (kieskringen Rotterdam, 's-Gravenhage en Amsterdam)
  • lijstaanvoerder KVP Tweede Kamerverkiezingen 1948 (kieskringen Rotterdam, 's-Gravenhage en Amsterdam)
  • lijstaanvoerder KVP Tweede Kamerverkiezingen 1952 (kieskringen Rotterdam, 's-Gravenhage en Amsterdam), van 23 april 1952 tot 25 juni 1952

Nevenfuncties

  • secretaris RKWV (Roomsch-Katholieke Werkliedenvereeniging) te Goor, van 1911 tot 1921
  • lid Raad van Commissarissen "De Volkskrant"
  • voorzitter Christelijke Internationale van Bouwvakarbeidersbonden, omstreeks 1938
  • plaatsvervangend lid Hoge Raad van Arbeid, omstreeks 1931 en nog in 1938
  • lid Staatscommissie inzake wijziging van de Woningwet (Staatscommissie-Frederiks), van 18 februari 1938 tot mei 1940
  • lid Raad van Commissarissen "Verenigde Bedrijven Bredero" N.V., van 1945 tot 1947
  • lid (voorlopige) Raad voor de Volkshuisvesting, vanaf 1 juli 1946
  • lid Staatscommissie herziening Woningwet (Staatscommissie-Van den Bergh), van februari 1947 tot 9 mei 1950
  • voorzitter Raad van Commissarissen "Verenigde Bedrijven Bredero" N.V., van 1947 tot 1972
  • secretaris Raad van Commissarissen Nederlandse Arbeidersbank
  • lid bestuur Sint Radboudstichting, vanaf september 1962

afgeleide functies, presidia etc.

  • voorzitter begrotingscommissie voor Sociale Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 september 1946 tot juli 1948
  • voorzitter vaste commissie voor Openbare Werken, Verkeers- en Waterstaatsaangelegenheden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 25 september 1946 tot 16 februari 1950
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Wet verplichte deelneming in een bedrijfspensieonfonds (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1948 tot 3 februari 1949
  • voorzitter vaste commissie voor Sociale Verzekering (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 augustus 1948 tot 28 september 1948
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Werkloosheidswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 augustus 1948 tot 30 juni 1949
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Wet op de ondernemingsraden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 augustus 1948 tot 2 februari 1950
  • voorzitter begrotingscommissie voor Verkeer en Waterstaat (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 oktober 1948 tot 21 september 1949
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de ontwerp-Noodwet Indonesië (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 oktober 1948 tot november 1948
  • voorzitter begrotingscommissie voor Wederopbouw en Volkshuisvesting (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 6 oktober 1949 tot 16 februari 1950
  • voorzitter vaste commissie voor Volkshuisvesting en Wederopbouw, resp. en Bouwnijverheid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 februari 1950 tot 27 april 1965
  • voorzitter Commissie inzake de Nota Industrialisatie en de Nota werkgelegenheid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), vanaf oktober 1950
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de wetsvoorstellen wijziging Huurwet, wet grootboek woningverbetering en fiscale voorzieningen m.b.t. woningverbetering (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1957 tot juni 1957
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Nota Haagse Agglomeratie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 november 1958 tot 22 februari 1967
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp opheffing grootboek voor woningverbetering (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 december 1959 tot maart 1960
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Ontgrondingenwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 8 juni 1961 tot mei 1964
  • lid Gemengde Commissie voor de Stenografische Dienst (namens de Tweede Kamer), van 20 september 1962 tot 22 februari 1967
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Noodwet Arbeidsvoorziening (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 2 juli 1963 tot 22 februari 1967
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp wijziging Wet tot regeling van de schadeloosstelling voor de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1964 tot juli 1964
  • voorzitter vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 27 april 1965 tot 22 februari 1967

Opleiding

primair onderwijs

  • lagere school te Goor

cursussen

  • cursussen Katholieke Arbeidersbeweging

Activiteiten

als parlementariër

  • Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met arbeidszaken
  • Was volkshuisvestingsspecialist van de KVP-Tweede Kamerfractie. Hield zich verder ook bezig met sociale zaken.

opvallend stemgedrag

  • In 1933 stemden hij en De Bruijn als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel over korting op pensioenen van voormalige Indische ambtenaren
  • Behoorde in 1934 tot de vier leden van zijn fractie die tegen het wetsontwerp inzake invoering van de loonbelasting in Nederlands-Indië stemden
  • In 1936 stemden hij en Nivard als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel over tijdelijke korting op pensioenen van Indische ambtenaren
  • Behoorde in 1962 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) amendement-Van Someren/Versteeg stemde over het geven van onderwijs in Grieks en Latijn in beide afdelingen van het gymnasium
  • Behoorde in 1963 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een motie-Kranenburg stemde, waarin de regering onbevoegd werd verklaard op grond van het televisiebesluit 1956 preventief toezicht uit te oefenen op tv-uitzendingen

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was al op 13-jarige leeftijd lid van R.K. arbeidersvereniging waar hij na de lagere school ook een groot deel van zijn opleiding genoot
  • Was tijdens de formatie-De Kort in juni 1963 onderhandelaar namens de KVP-fractie
  • Was in de 'Nacht van Schmelzer' (13/14 oktober 1966) tijdens de stemming over de motie-Schmelzer afwezig
  • Niet herkiesbaar gesteld in 1967 wegens leeftijd

verkiezingen

  • In 1932 Eerste Kamerkandidaat in Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

niet-aanvaarde politieke functies

  • minister van Sociale Zaken, september 1956 (tijdens formatie-De Gaay Fortman)
  • minister van Volkshuisvesting, april 1959 (tijdens formatie-De Quay (eerste poging))

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Utrecht, Lorentzlaan 11, omstreeks 1933 (nog in 1937)
  • Utrecht, Mr. Sickeszlaan 26, omstreeks 1947 (nog in 1954)
  • 's-Gravenhage, Koninginnegracht 40, omstreeks 1955
  • Utrecht, Dr. Th. 's-Jacoblaan 2, omstreeks 1956
  • Bunnik, Prinses Beatrixlaan 24, omstreeks 1959 (nog in 1967)

ridderorden

  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 16 september 1947
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 13 februari 1967

buitenlandse onderscheidingen

Ridder in de Orde van H. Gregorius de Grote

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid R.K. Bouwvakarbeidersbond "Sint Joseph", vanaf 1921

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • J. van Meeuwen, "W.J. Andriessen", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VI, 4
  • A.H.M. van Schaik, "Andriessen, Wilhelmus Johannes (1894-1978)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 9
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
  • Wie is dat? 1938, 1956

Biografisch Woordenboek(en)

  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd te Almelo, 30 augustus 1924 (kerkelijk huwelijk 3 september 1924; echtgenote overleden 25 mei 1952)
  • gehuwd (tweede huwelijk), 19 juni 1958

echtgeno(o)t(e)/partner

Ch.M.J. Krispijn, Christina Maria Johanna

2e echtgeno(o)t(e)/partner

G. van Miltenburg, Gerarda (ook Gerda genoemd)

kinderen

7 zoons en 3 dochters (uit eerste huwelijk)

vader

L. Andriessen, Ludovicus

geboorteplaats en/of -datum

Goor, 26 oktober 1866

beroep vader

metselaar

moeder

M.H. Assink, Maria Hendrika

geboorteplaats en/of -datum

Goor, 15 augustus 1868

beroep moeder

dienstbode

beroep grootvader (vaderskant)

werkbaas op een landgoed

beroep grootvader (moederskant)

wever

familierelaties