PvdA
functie(s) in de periode 1956-1971: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Wiebe (Wiebe)
titulatuur en naam
W. Wierda Wiebe (Wiebe)
geboorteplaats en -datum
Harich (gem. Gaasterland), 15 september 1908
overlijdensplaats en -datum
Culemborg, 15 augustus 2003
levensbeschouwing
- Hervormd (opgevoed)
- geen godsdienst (later)
Partij/stroming
partij(en)
- SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij) (in de jaren dertig)
- PvdA (Partij van de Arbeid)
Hoofdfuncties/beroepen
- onderwijzer te Groningen, tot 1940 (onderwijs aan jeugdige werklozen)
- lid bestuur NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), district Groningen, tot 1940
- reserve-officier der infanterie, Koninklijke Landmacht, van 1945 tot 1 december 1950
- commandant bataljon grenadiers in Oost-Java, van 1946 tot 1949
- officier regiment infanterie Johan Willem Friso, Koninklijke Landmacht, van 1 december 1950 tot 1 november 1963 (op non-actief sinds 6 november 1956)
- chef Kabinet van de Nederlandse Militaire Missie in Indonesië, van januari 1952 tot september 1953
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 10 mei 1971
gevangenschap/internering
- gevangenschap strafgevangenis te Scheveningen ("Oranjehotel"), 1941
- geïnterneerd gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel, van 1942 tot 1943
- geïnterneerd als krijgsgevangene in Duitsland en Polen, van 1943 tot 1945
officiersrangen
- majoor der Koninkllijke Landmacht, van 1 december 1950 tot 1954
- kolonel der Koninklijke Landmacht, van 1954 tot 1 november 1963
- kolonel der Koninklijke Landmacht b.d., vanaf 1 november 1963
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid PvdA-studiegroep "Een politiek voor vrede", van februari 1967 tot september 1967
- voorzitter PvdA-commissie defensie, 1968 (stelde een nota over het defensiebeleid ('Doelmatig Defensiebeleid') op)
Nevenfuncties
- lid Defensiecommissie, van 1957 tot 1966
- lid hoofdbestuur Humanistisch Thuisfront
- lid Standing Committee NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie)
- voorzitter Defensiecommissie, van 1966 tot september 1972
- voorzitter Welzijnsstichting "Sudergoa", van 1971 tot 1977
- lid Commissie van Civiele en Militaire deskundigen inzake de Nederlandse Defensie (commissie-Van Rijckevorsel), van oktober 1971 tot maart 1972
- voorzitter Adviesraad Defensie-aangelegenheden, van 1 juni 1975 tot 1 juni 1980 (geïnstalleerd 28 mei 1975)
- voorzitter NRWM (Nationale Raad Welzijn Militairen), vanaf 1975
- lid dagelijks bestuur Samenwerkingsorgaan Zuidwest Friesland
afgeleide functies, presidia etc.
- tweede ondervoorzitter commissie Onderzoek Materieel-Aanschaffingsbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van mei 1958 tot september 1960
- lid vaste commissie voor Nederlands Nieuw-Guinea (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1959 tot oktober 1962
- voorzitter Commissie voor de Verzoekschriften (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 27 september 1960 tot mei 1963
- voorzitter vaste commissie voor de Civiele Verdediging (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 oktober 1961 tot 10 mei 1971
- ondervoorzitter vaste commissie voor Defensie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 4 oktober 1961 tot 10 mei 1971
- voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Oorlogswet voor Nederland (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 februari 1964 tot april 1964
- voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp bezoldiging militair gerechterlijke ambtenaren (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 april 1967 tot maart 1968
- lid Noord-Atlantische Assemblée, omstreeks 1969 tot mei 1971
- lid presidium Noord-Atlantische Assemblée, omstreeks 1970 tot 1971
Opleiding
primair onderwijs
- Openbare lagere school te Scharsterburg
voortgezet onderwijs
- u.l.o. te Joure, van 1920 tot 1923
- gymnasium te Groningen
hoger beroepsonderwijs
- Kweekschool voor onderwijzers
- militaire opleiding SROI (School voor Reserve-Officieren Infanterie) te Kampen, van 1927 tot 1928
cursussen
- vakstudies aan infanterieschool en Hogere Krijgsschool, 1953
Activiteiten
als parlementariër
- Was defensie-woordvoerder van de PvdA-Tweede Kamerfractie
- Interpelleerde in 1963 minister De Jong over de reorganisatie van het ministerie van Defensie
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1966 tot de zeventien leden van zijn fractie die tegen het (weer) toelaten van communisten tot enkele Kamercommissies (onder andere Buitenlandse Zaken en Defensie) stemden
Wetenswaardigheden
algemeen
- Weigerde in 1965 een benoeming tot staatssecretaris van Defensie, omdat minister De Jong wenste vast te houden aan de verticale organisatiestructuur van defensie met afzonderlijke staatssecretarissen voor de drie krijgsmachtonderdelen
- Behoorde in 1972 met onder meer Kooijmans en Brinkhorst tot de leden van de Commissie-Van Rijckevorsel die een minderheidsadvies uitbrachten. Die minderheid pleitte onder meer voor overdacht van zoveel mogelijk luchtmachttaken aan andere NAVO-partners, rigoreuze inkrimping van de landmacht, aanleg van een oefenterrein bij Ter Apel en handhaving van het defensiebudget
uit de privésfeer
- Groeide tot zijn vertrek in 1923 naar Groningen op in Scharsterbrug, gemeente Gaasterland
- Keerde in 1949 gewond terug uit Nederlands-Indië
niet-aanvaarde politieke functies
- staatssecretaris van Defensie, 1965 (wees een aanbod van viceminister-president Vondeling af, omdat hij niet in een 'verticale organisatie' wilde werken)
- minister van Defensie, 1973 (werd hiervoor benaderd door informateur Burger)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Groningen, omstreeks 1936 (nog in 1939)
- Harich, tot 1977
- Doorn, Sitiopark 10, omstreeks 1957
- 's-Gravenhage, Heliotrooplaan 26, omstreeks 1962 (nog in 1969)
- 's-Gravenhage, Leidsestraatweg 15, flat 319
- Culemborg, verzorgingshuis 'Kulenburg'
ridderorden
- Officier in de Orde van Oranje-Nassau met de zwaarden, 28 april 1956
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1968
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 19 juni 1980 (bij bevordering)
overige onderscheidingen en prijzen
- Verzetsherdenkingskruis 1940/1945
- Ereteken Orde en Vrede met gespen
- legpenning van de Stichting Krijgsmacht en Maatschappij, december 1980
rang(en) reserve-officier
- Per 1 januari 1933 bevorderd tot reserve-eerste luitenant, maar bij KB van 7 oktober 1933 no. 40 als zodanig ontslagen wegens zijn lidmaatschap van de SDAP. Daarna opnieuw ingelijfd als gewoon dienstplichtige van de lichting 1928. Veel later is deze degradatie weer ongedaan gemaakt.
- reserve-kapitein der infanterie (tijdelijk reserve-luitenant-kolonel), tot 1 augustus 1949
- reserve-majoor der infanternie, garderegiment grenadiers, van 1 augustus 1949 tot 1 december 1950
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
- J.W.L. Brouwer, "Kolonel én sociaal-democraat: Wiebe Wierda (1908-2003)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2004, 132
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Sloten, N.H., oktober 1934 (huwelijk ontbonden in 1978)
- gehuwd (tweede huwelijk) te Rossum, 9 februari 1972
echtgeno(o)t(e)/partner
L. van der Zwaag, Lamkje
2e echtgeno(o)t(e)/partner
W. van Harten, Wilhelmina (Wil)
kinderen
2 zonen en 2 dochters
vader
J. Wierda, Jan
geboorteplaats en/of -datum
Nijemirdum (gem. Gaasterland), 27 mei 1883
beroep vader
transportarbeider
moeder
A. de Vries, Aukje
geboorteplaats en/of -datum
Sexbierum (gem. Barradeel), 10 maart 1885
beroep grootvader (vaderskant)
houtvester
