Radicale Bond, VDB
functie(s) in de periode 1897-1936: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Theodore Matthieu (Theo)
titulatuur en naam
Th.M. Ketelaar Theodore Matthieu (Theo)
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 6 mei 1864
overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 27 juni 1936
levensbeschouwing
- Hervormd
- onkerkelijk (op latere leeftijd)
Partij/stroming
partij(en)
- Radicale Bond, tot maart 1901
- VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), vanaf 17 maart 1901
Hoofdfuncties/beroepen
- (hulp)onderwijzer te Amsterdam, van 1 november 1882 tot september 1897 (in 1889 eerste graads onderwijzer)
- algemeen secretaris BNO (Bond van Nederlandsche Onderwijzers), van januari 1890 tot 1 maart 1907
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 september 1897 tot 27 juni 1936 (1897-1918 voor het kiesdistrict Amsterdam V)
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 26 oktober 1905 tot 27 juni 1936 (1905-1913 voor het kiesdistrict Amsterdam IX en 1913-1919 voor het kiesdistrict Amsterdam V)
- schoolopziener, arrondissement Hilversum, van 1 maart 1907 tot mei 1912
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 3 september 1907 tot 7 mei 1912 (gekozen in district VIII)
- lid Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, van 7 mei 1912 tot 3 juli 1923
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 2 september 1923 tot 27 juni 1936
- wethouder (van onderwijs, burgerlijke stand en bevolkingsregister; later kunstzaken) van Amsterdam, van 13 september 1927 tot 1 september 1931
Partijpolitieke functies
overzicht
- voorzitter Radicale Vereniging, afdeling Amsterdam, van 1897 tot 1901
- secretaris Radicale Bond, van 9 januari 1898 tot 16 maart 1901
- voorzitter Vrijzinnig-Democratische Vereniging te Amsterdam, vanaf 1901 (nog in 1914)
- lid partijbestuur VDB, vanaf 4 mei 1901
- lid partijbestuur VDB, van 1912 tot 1915
- ondervoorzitter VDB, van 7 juni 1914 tot 1915
- fractievoorzitter VDB gemeenteraad van Amsterdam, van september 1931 tot 27 juni 1936
lijsttrekkerschappen
- lijstaanvoerder VDB, Tweede Kamerverkiezingen 1918 (in de kieskringen in de westelijke provincies, inclusief Zeeland en Utrecht)
Nevenfuncties
- redacteur BNO-bondorgaan "De Bode", van 1889 tot 1907
- penningmeester Centraal Genootschap voor kinderherstellings- en vacantiekoloniën, van 1906 tot 27 juni 1936
- lid Staatscommissie voor het Onderwijs (Staatscommissie-Bos), van 31 december 1913 tot 11 maart 1916
- lid Staatscommissie verbetering lot van blinden en half-blinden, vanaf 27 maart 1916
- lid Provinciale Wegencommissie
- ondervoorzitter en lid Staatscommissie inzake een minder kostbare toepassing van het stelsel der financiële gelijkstelling bij het lager onderwijs (Staatscommissie-Rutgers), van 1926 tot december 1930
- lid Raad van Toezicht op het middelbaar onderwijs te Amsterdam, omstreeks 1927
- lid Staatscommissie inzake concentratie van scholen voor bijzonder lager onderwijs, van 4 februari 1936 tot 27 juni 1936
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor het Schoolverslag 1903-1904 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1917 tot juli 1917
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk IX 1923 (Waterstaat) (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk IX 1925 (Waterstaat) (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1926 tot januari 1927
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van mei 1927 tot september 1927
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk VI 1932 (Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen) (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk V (Binnenlandse Zaken) 1933 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Gemengde Commissie voor de Stenografie (namens de Tweede Kamer), van 20 juli 1933 tot 27 juni 1936
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk VI (Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen) (Tweede Kamer der Staten-Generaal) (voor 1934, 1935 en 1936)
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
lid erecomité Internationale Radio-Tentoonstelling Amsterdam, 1926
Opleiding
hoger beroepsonderwijs
- Gemeentelijke Kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Amsterdam, van 1887 tot 1889
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder onderwijs van de VDB in de Tweede Kamer. Hield zich verder bezig met financiën, ambtenarenzaken, koloniale zaken, verkeer, binnenlandse zaken en defensie.
- Een door hem ingediend initiatiefwetsvoorstel inzake het verstrekken uit de staatskas van een vergoeding aan gepensioneerden en op wachtgeld gestelden ter compensatie van door hen nog te betalen pensioenpremiën, welke niet meer op de ambtenaren werden verhaald, werd in 1921 in de Eerste Kamer verworpen met één stem verschil
- Een door hem ingediend en door minister De Visser overgenomen amendement leidde tot instelling van de oudercommissie in het openbaar onderwijs
- Interpelleerde in 1928 mnister Waszink over de schoolkwestie in Ootmarsum
- Bleef voorstander van ontwapening, ook toen zijn partij dat standpunt in 1936 had losgelaten
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1907 met Van Deventer, Nolting en Treub tot de minderheid van zijn fractie, die tegen de begroting van Oorlog stemde. De verwerping van de begroting leidde tot de val van het kabinet.
- Behoorde in 1911 tot de vier vrijzinnig-democraten die tegen het wetsvoorstel inzake bestrijding van de zedeloosheid stemden
- In 1925 stemden hij en Marchant als enigen van hun fractie tegen het initiatiefwetsvoorstel-Westerman over Franse les in het lager onderwijs
Wetenswaardigheden
algemeen
- Als oudste lid in jaren vanaf 1933 enige keren waarnemend Tweede Kamervoorzitter
- Werd op 30 juni 1936 in de Tweede Kamer herdacht. Namens het kabinet sprak daarbij minister-president Colijn.
anekdotes en citaten
- Toen een motie-Kersten (SGP) over een verbod op bioscopen met algemene stemmen was verworpen, gaf hij op de uit de zaal opklinkende vraag "Waar is Kersten?" als antwoord: "Naar de bioscoop!".
verkiezingen
- Versloeg in 1897 in het district Amsterdam V na herstemming N.G. Pierson (lib.unie)
- Versloeg in 1901 na herstemming J. Deen (lib.unie)
- Versloeg in 1905 G.A.P.M. van de Aa (r.k.)
- Versloeg in 1909 na herstemming P.J.M. Aalberse (r.k.)
- Versloeg in 1913 na herstemming A.H. Gerhard (sdap)
- Versloeg in 1917 J. Schrijver (comité anti-grondwetsherziening) en D. Wijnkoop (sdp)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam, Ceintuurbaan 286, omstreeks 1905 (nog in 1910)
- Amsterdam, Joh. Verhulststraat 9, omstreeks 1912 tot 27 juni 1936
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1905
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- Augur, "Redenaars en sprekers", in: Van het Haagsche Binnenhof. Parlementaire Schetsen" (1901), 104
- P.J. Oud, "Het Jongste Verleden", deel I, 200-201
- P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
- "Het Vaderland", 28 juni 1936
- Onze Afgevaardigden, 1897, 1901, 1905, 1909 en 1913
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Nieuwer-Amstel, 26 juli 1894 (echtgenote overleden 4 mei 1907)
- gehuwd (tweede huwelijk) te Amsterdam, 30 maart 1915
echtgeno(o)t(e)/partner
G. Legel, Gesina
2e echtgeno(o)t(e)/partner
W.J.H.M. van Goch, Wilhelmina Johanna Helena Maria (Johanna Maria) (weduwe van François Joseph Marie Colson)
vader
J.G. Ketelaar, Johann Gottlieb
geboorteplaats en/of -datum
Koningsbergen (Pruisen), 29 december 1812
beroep vader
korendrager
moeder
G.Ch. Looman, Gesina Christina
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 17 september 1819
