CPH, CPN
functie(s) in de periode 1933-1946: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Roestam (Roestam)
titulatuur en naam
R. Effendi Roestam (Roestam)
opmerkingen over de naam en/of titel
Had als roepnaam ook 'Roes'
geboorteplaats en -datum
Padang (Ned.-Indië), 13 mei 1903
overlijdensplaats en -datum
Djakarta (Indonesië), 24 mei 1979
levensbeschouwing
Islamitisch (praktizerend)
Partij/stroming
partij(en)
- CPH (Communistische Partij Holland), omstreeks 1932
- CPN (Communistische Partij van Nederland), tot januari 1946
- Partai Murba (proletarische partij), van 1948 tot 1950
partij waarop werd gestemd
PKI (Parti Komunis Indonesia)
Hoofdfuncties/beroepen
- hoofd Islamitische Abadiah-school
- schrijver
- lid gemeenteraad van Padang, tot 1927
- medewerker linkse en antimilitaristische bladen, vanaf 1932
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juli 1933 tot 19 januari 1946
- zakenman te Djakarta (zonder veel succes)
- literator
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid CPN-delegatie naar het zevende Comintern-congres in Moskou, 1935
- lid partijbestuur CPN, vanaf 1938
- adviseur Masjumipartij
Nevenfuncties
- lid bestuur PI (Perhimpoenan Indonesia), vereniging van Indische studenten in Nederland, vanaf 1929
- secretaris Zeven-Provinciën-Comité te Batavia, 1933
Opleiding
primair onderwijs
- Hollandsch-Inlandsche school te Padang
hoger beroepsonderwijs
- Hollandsch-Inlandsche kweekschool voor onderwijzers te Fort de Kock
- Hogere Kweekschool voor onderwijzers te Bandoeng
- Kweekschool voor onderwijzers te 's-Gravenhage, vanaf 1927
- M.O.-economie
opleidingen
- Leninschool te Moskou, van 1932 tot 1933 (onder pseudoniem Alfaroes)
Activiteiten
als parlementariër
- Was koloniaal-woordvoerder van de CPN-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met financiën, defensie en verkeer.
- Diende in 1934 met L.L.H. de Visser een initiatiefwetsvoorstel in tot het verlenen van amnestie aan de muiters van "De Zeven Provinciën". Het voorstel werd later ingetrokken.
- Pleitte in 1945 voor benoeming van meer Indonesiërs tot Tweede en Eerste Kamerlid ter vervulling van tijdens de Bezetting opengevallen plaatsen
Wetenswaardigheden
algemeen
- Was in de jaren 1924-1927 actief in de Jong Sumatranenbond
- Was in de jaren 1929-1932 actief in de Liga tegen Imperialisme en Kolonialisme
- Was de eerste Indonesiër in het Nederlandse parlement
- Werd op 12 juli 1933 in hoger beroep door de rechtbank in Arnhem veroordeeld tot een maand gevangenisstraf vanwege opruiing te Tiel. Zat die straf in november/december 1933 uit in het Huis van Bewaring in Amsterdam.
- Werd geschorst als lid van de CPN-Kamerfractie, omdat hij niet aan het illegale partijwerk zou hebben deelgenomen
- Nam na zijn royement als CPN-lid ontslag als Tweede Kamerlid
uit de privésfeer
- In 1933 werd hij failliet verklaard, waarna zijn gezin in Nederlands-Indië in kommervolle omstandigheden leefde
- In 1939 trouwde hij met Hans Roodveldt. Haar zus Lee (Didom) was enige tijd gehuwd met CPN-Kamerlid Dries Koenen. De zussen hadden niet dezelfde achternaam. Zijn echtgenote was geboren in Duitsland.
anekdotes en citaten
- Toen hij beëdigd werd als Kamerlid bleven Duymaer van Twist (ARP) en Weitkamp en Snoeck Henkemans (CHU) demonstratief zitten. Reageerde op protesten vanuit de rechterzijde op zijn beëdiging als Kamerlid met de uitroep: "Indonesia Merdeka!" (vrijheid voor Indonesië).
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Alfaroes
woonplaats(en)/adres(sen)
- Rotterdam (eind jaren '20)
- Amsterdam, Prinsengracht 1065, omstreeks 1933
- Amsterdam, Zomerdijkstraat 23-I, vanaf 1933 (nog in 1936)
- Blaricum, Slingerweg 7, van 1938 tot 1946
- Indonesië, vanaf november 1946
- Madioen, van 1946 tot 1947
- Solo, van 1947 tot 1951
- Djakarta, vanaf april 1951
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Pertjikan Permenungan" ('Fonkelende Overpeinzingen') (1925)
- "Bebasari" ('De essentie is vrijheid') (1926)
- "Recht voor Indonesië!: een beroep op democratisch Nederland" (1937)
- "Van Moskou naar Tiflis: mijn reis door de nationale Sowjet-republieken van de Kaukasus" (1937)
- "Indonesië vrij!" (1940)
- "Quo vadis Nederland?" (1945)
- "Revolusi nasional" (1949)
literatuur/documentatie
- J. Morriën, "Effendi, Roestam", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging van Nederland, deel VII, 41
- Marij Leenders, "Strijd tussen patriottisme en ideologie: Roestam Effendi, de eerste allochtone parlementariër", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2007, 133
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 17 juni 1937
echtgeno(o)t(e)/partner
J.B. Roodveldt, Johanna Berta (Hans)
kinderen
1 dochter en 1 zoon
vader
S. Effendi, Soeleiman
beroep vader
fotograaf
moeder
S. Sawijah, Sitti
