functie(s) in de periode 1796: lid Eerste Nationale Vergadering
Personalia
voornamen (roepnaam)
Johan
titulatuur en naam
Prof.Mr. J. Valckenaer Johan
geboorteplaats en -datum
Franeker, 12 januari 1759
overlijdensplaats en -datum
Bennebroek, 25 januari 1821
levensbeschouwing
Gereformeerd
Partij/stroming
stroming(en)
Republikein (in de Nationale Vergadering)
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat te Leiden, van 10 februari 1781 tot november 1781
- hoogleraar rechtsgeleerdheid, Hogeschool te Franeker, van november 1781 tot 16 mei 1787
- rector magnificus, Hogeschool te Franeker, van 1786 tot 16 mei 1787
- agent van het defensiewezen van Franeker te Amsterdam, van 6 mei 1787 tot 9 september 1787
- lid commissie tot het opnemen van de schade bij de vluchtelingen en tot verdeling van overheidsgeld onder hen te Antwerpen, van september 1787 tot 1788
- commissaris te Saint-Omer, van 28 februari 1788 tot 12 februari 1788 (belast met het beheer van de onderstandsgelden)
- hoogleraar rechtsgeleerdheid, Hogeschool te Leiden, van 4 maart 1795 tot 8 februari 1796
- gedeputeerde ter Staten-Generaal, van 23 februari 1796 tot 1 maart 1796 (voor Holland)
- buitengewoon gezant te Madrid, van 23 februari 1796 tot 14 september 1798
- lid Eerste Nationale Vergadering, van 1 maart 1796 tot 27 mei 1796 (voor het district Leiden II)
- provisioneel secretaris (Eerste) Nationele Vergadering, van 1 maart 1796 tot 1 april 1796
- buitengewoon ambassadeur te Madrid, van 21 maart 1799 tot 30 juni 1801
- Pruisisch gevolmachtigde te Parijs op 16 juni 1810
- adviseur van koning Lodewijk, vanaf 1807 (vooral op het gebied van de financiële politiek)
- belast met het voeren van onderhandelingen met Napoleon, van 1810 tot juli 1811
Nevenfuncties
- kapitein van een compagnie van Nederlandse vrijwilligers te Watten, vanaf 1790
- Fries correspondent van de Leidsche Courant te Franeker
- hoofdingeland van Rijnland, vanaf januari 1802
- belast met het onderzoek en het opstellen van een acte van beschuldiging tegen L.P. van de Spiegel in oktober 1795
- voorzitter derde klasse van het Koninklijk Instituut, vanaf 1808
- lid commissie tot rapportage over het openbaar onderwijs, vanaf 15 augustus 1808
Opleiding
academische studie
- letteren, Hogeschool te Leiden, vanaf 3 maart 1769
- Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 3 maart 1769 tot 10 februari 1781
Wetenswaardigheden
algemeen
- Nadat hij de opening van de burgersociëteit te Franeker in november 1786 met een rede verricht had, liet het college van curatoren hem weten, dat hij zich had te onthouden van het blameren van regering en stadhouder. Op zijn antwoord niets onbehoorlijks gezegd te hebben, dienden de curatoren een klacht in bij de Staten van Friesland. Een afkeurende uitspraak van de Staten (overeenkomstig het advies van een onderzoekscommissie) deed hem beslissen zijn ontslag aan te vragen.
- Hij heeft tevergeefs getracht de afgescheiden Friese Statenleden te weerhouden een vergadering van de afgescheiden Statenleden te Franeker te houden op 7 september 1787
- Met C.L. van Beyma voorman van de vluchtelingen en ballingen in Frankrijk
- Een verschil van inzicht tussen hem en Van Beyma omtrent het door de vluchtelingen al dan niet in eigen onderhoud voorzien, deed een breuk tussen beiden onstaan en een verdeling van de vluchtelingen en ballingen in Valckenaeristen en Beymanisten
- Voorzitter van de in september 1791 in Frankrijk opgerichte "Societe des amis de la constitution". Hij was een propagandist van de revolutie en ultra-revolutionair.
- In "De advocaat van de nationale vrijheid" (een weekblad) toonde hij zijn ultra-revolutionaire gezindheid
- Hij was één van de 23 voorname ballingen, die in februari 1793 aan de nationale conventie te Parijs een adres aanboden om hulp te vragen het vaderland van de oranjevorst te bevrijden
- Leidende figuur binnen de Republikeinse factie tijdens de Eerste Nationale Vergadering, tot zijn uitzending als gezant in Madrid
- Werd door de Republikeinen in april 1796 enkele keren kandidaat gesteld voor het voorzitterschap van de Nationale Vergadering. Verloor steeds met gering verschil van moderate of onafhankelijke kandidaten.
- Bleef in Madrid aanzienlijke politieke invloed uitoefenen door zijn intensieve correspondentie met onder anderen Vreede en Schimmelpenninck
- Had een grote invloed aan het Spaanse Hof; in zijn hoedanigheid van buitengewoon gezant in Spanje sloot hij in juni 1797 het tractaat van San Ildefonso
- Zijn kansen op een terugkeer in het Bataafse landsbestuur na 1800 werden beperkt door zijn aversie tegen Napoleon; met name de Franse minister van Buitenlandse Zaken Talleyrand moest niets van hem weten
- Door een naamsverwisseling werd hij aangezien als het hoofd van een opstand in 1813 te Alphen ten gunste van Oranje. Hij werd op 25 april gearresteerd, in de staatsgevangenis te Amsterdam gevangen gezet, en, nadat de vergissing was ingezien, op 29 april 1813 vrijgelaten.
uit de privésfeer
- Hij had een uitgebreide consultatieve rechtspraktijk te Noordwijk op huize Dijkenburg
- Zijn vader was hoogleraar Grieks en vaderlandse geschiedenis in Franeker en Leiden
- Onderhield een levenslange vriendschap met Herman Willem Daendels; was tevens goed bevriend met de dichter Willem Bilderdijk
niet-aanvaarde politieke functies
- lid Uitvoerend Bewind in mei 1800
woonplaats(en)/adres(sen)
- Franeker, van 12 januari 1759 tot 1766
- Leiden, van 1766 tot maart 1782
- Franeker, van maart 1782 tot 9 september 1787
- Utrecht, van 9 september 1787 tot 15 september 1787
- Antwerpen, Brussel, Saint-Omer, Watten, Versailles, Parijs, Bievre-le-Montagne, van 15 september 1787 tot maart 1795
- Madrid, van mei 1796 tot 2 oktober 1798
- Leiden, van december 1798 tot april 1799
- Madrid, van april 1799 tot 30 juni 1801
- Noordwijk, huize Dijkenburg, van 1801 tot 1805
- Heemstede, huize Meer en Bosch, van 1805 tot juni 1810
- Parijs, van juni 1810 tot juni 1811
- Amsterdam, van september 1811 tot 1812
- Bennebroek, huize Bijweg, van 1812 tot 25 januari 1821
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid sociëteit "Heerenlogement" (republikeins)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "De duplici legum quarundam in pandectis interpretatione" (dissertatie)
- "oratio de schola cujaciana" (inaugurale rede te Franeker)
- "oratio de officio civis batavi in republica turbata" (inaugurale rede te Leiden)
literatuur/documentatie
- A.J. van der Aa, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, deel XI, 2
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IV, 1509
- J.A. Sillem, "Het leven van mr. Johan Valckenaer 1759-1821" (2 delen, 1883)
- Busken Huet, "Mr. Johan Valckenaer", in: Litterarische fantasien", deel 18 (1883)
- J. Rosendaal, "Bataven. Nederlandse vluchtelingen in Frankrijk 1787-1795" (2003)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
biografie
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Heino, september 1784 (gescheiden bij akte van 31 december 1795 te Parijs)
- gehuwd te Amsterdam, 12 november 1812
echtgeno(o)t(e)/partner
R.J. de Lille, Rutgera Johanna
2e echtgeno(o)t(e)/partner
M.F. Gervais, Marie Françoise
kinderen
kinderloos
vader
L.C. Valckenaer, Lodewijk Casper
geboorteplaats en/of -datum
Leeuwarden, 7 juni 1715
moeder
J. van der Streng, Johanna
geboorteplaats en/of -datum
onbekend, 1722
beroep grootvader (vaderskant)
advocaat te Leeuwarden
familierelaties
- Zwager van W. de Lille, lid Tweede Nationale Vergadering en Wetgevend Lichaam (1801-1802)
