Prof.Dr. J.J. Schrieke

J.J. Schrieke

Duitsgezinde secretaris-generaal van het ministerie van Justitie tijdens de bezetting. Begaafde jurist, leerling (en later opvolger) van de Indoloog prof. Van Vollenhoven. Doorliep een succesvolle bestuursloopbaan in Nederlands-Indië, al liep hij in 1933 het vicevoorzitterschap van de Raad voor Nederlands-Indië net mis. Werd daarna hoogleraar in Leiden. Hield als S.G. de NSB buiten zijn departement, maar deed verder alles om het de bezetter niet lastig te maken. Vanwege hulp aan de vijand werd hij na de oorlog ter dood veroordeeld; die straf werd omgezet in twintig jaar gevangenis.

functie(s) in de periode 1941-1945: Nazigezinde secretaris-generaal

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Wetenswaardigheden
  7. Publicaties van/over
  8. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jacobus Johannes

titulatuur en naam

Prof.Dr. J.J. Schrieke Jacobus Johannes

geboorteplaats en -datum

Pijnacker, 17 oktober 1884

overlijdensplaats en -datum

Ede, 15 april 1976

levensbeschouwing

  • Hervormd
  • Rooms-Katholiek (tijdens naoorlogse detentie overgegaan naar het rooms-katholicisme)

Partij/stroming

partij(en)

NSB (Nationaal Socialistische Beweging), vanaf juni 1940

Hoofdfuncties/beroepen

  • substituut-griffier Raad van Justitie te Batavia (Ned.-Indië), van oktober 1909 tot 1916
  • gedetacheerd als ambtenaar bij het ministerie van Koloniën, van 1917 tot 1919
  • adjunct-adviseur voor decentralisatie, van december 1919 tot juli 1920
  • tijdelijk toegevoegd aan de directeur van Onderwijs en Eredienst te Batavia, van juli 1920 tot maart 1922
  • waarnemend regeringsgemachtigde voor algemene zaken bij de Volksraad van Nederlandsch-Indië, van 8 maart 1922 tot 1928
  • Europees verlof, van juli 1928 tot oktober 1929
  • directeur van justitie te Batavia, van 11 november 1929 tot juni 1934
  • docent staats- en administratief recht voor Nederlands-Indië, Suriname en Curaçao, Rijksuniversiteit Leiden, van juni 1934 tot april 1935
  • buitengewoon hoogleraar staats- en administratief recht voor Nederlands-Indië, Suriname en Curaçao, Rijksuniversiteit Leiden, vanaf 2 april 1935
  • secretaris-generaal ministerie van Justitie, van 1 juli 1941 tot 5 mei 1945
  • waarnemend secretaris-generaal ministerie van Algemene Zaken, van 1 maart 1942 tot 5 mei 1945
  • waarnemend directeur-generaal voor Politie, van 1 maart 1943 tot 5 mei 1945

Nevenfuncties

lid Nederlandse delegatie naar de 12e Internationale Arbeidsconferentie te Genève, 1929

Opleiding

primair onderwijs

  • lagere school te Lemmer
  • lagere school te Enschede

voortgezet onderwijs

  • Stedelijk Gymnasium te Kampen

academische studie

  • rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, van november 1903 tot 2 april 1909

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Werd in 1933, hoewel hij als eerste op de voordracht was geplaatst, gepasseerd voor het lidmaatschap van de Raad voor Nederlandsch-Indië
  • Was sinds oktober 1941 adviseur van ir. A.A.Mussert
  • Op verzoek van de Duitse overheid stelde hij lijsten op van alle joodse gedetineerden in de Nederlandse gestichten.
  • Op een conferentie te Berlijn in 1942 hoorde hij dat Hitler de annexatie van Nederland beoogde, maar in Nederland hield hij die wetenschap voor zich zelf.
  • Werd op 2 april 1946 door het Bijzonder Gerechtshof te 's-Gravenhage ter dood veroordeeld vanwege hulpverlening aan de vijand. Dit vonnis werd op 22 juli 1946 door de Bijzondere Raad van Cassatie omgezet in een gevangenisstraf van twintig jaar. Hij werd op 15 oktober 1955 vanwege medische redenen vervroegd in vrijheid gesteld met een proeftijd tot 25 december 1961.

uit de privésfeer

  • Promoveerde bij prof. C. van Vollenhoven
  • Zijn vader was predikant

anekdotes en citaten

  • Op 22 januari 1942 vroeg hij in het College van secretarissen-generaal om gelukwensen aan te bieden aan Seyss-Inquart na de eventuele val van Moskou. Nadat iemand hem had gevraagd of het College Seyss-Inquart dan ook moest feliciteren na de val van Batavia schonk het College verder geen aandacht aan zijn verzoek.

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, tot 10 mei 1950 (ontnomen bij K.B. op grond van de Wet Zuivering Nederlandse Ridderorden)

buitenlandse onderscheidingen

"Kriegsverdienstkreuz eerste klasse", oktober 1944

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid NSB-gilde "Rechtsfront", vanaf 1942
  • lid Stichting tot bevordering van de leerstoel van de studie van het nationaal-socialisme

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "De ordonantie met Koninklijke medewerking" (dissertatie, 1908)
  • "De staatshulk op de helling" (artikelenreeks in "De Locomotief"), februari, april, juni en juli 1920
  • "De Indische politiek" (1929)
  • "Een nieuw bestek" (inaugurele rede, 1935)
  • "Bezet Nederland en het Haagsche Landoorlogsreglement van 1907" (1944)

literatuur/documentatie

  • L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, deel 6, tweede helft, 616-619
  • F. van Anrooij, "Schrieke, Jacobus Johannes (1884-1976)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 537
  • Jaap Vogel en Paul Schulten, "Het dwaalspoor van een praktisch staatsrecht, Jaap Schrieke (1884-1976)", in: Peter Jan Knegtmans, Paul Schulten en Jaap Vogel, "Collaborateurs van niveau. Opkomst en val van de hoogleraren Schrieke, Snijder en Van Dam" (Amsterdam 1996), 30-154

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd te Warnsveld, 18 augustus 1909 (huwelijk ontbonden 17 juli 1921)
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Batavia (Ned.-Indië), 22 december 1924

echtgeno(o)t(e)/partner

J.E.A.D. van Baarda, Johanna Elsine Adriana Dorothea

2e echtgeno(o)t(e)/partner

A.E. den Hamer, Adrienne Eugénie

kinderen

  • 1 zoon en 1 dochter (uit eerste huwelijk)
  • 1 zoon (uit tweede huwelijk)

vader

O. Schrieke, Otto

moeder

S.H. Corts, Sara Hendrika

familierelaties