(prins Willem V) erfstadhouder Willem V

Intelligente, maar conservatieve stadhouder. Volgde als driejarige onder voogdij van de hertog van Brunswijk zijn jong-gestorven vader op. Was niet bereid het oligargische regeringssysteem te hervormen en kwam daardoor steeds meer onder vuur te liggen. De opposanten, de patriotten, vielen hem in pamfletten fel aan, met name na de ongelukkig verlopen Vierde Engelse oorlog. In 1785 week hij uit naar Nijmegen, maar dankzij Pruisische steun kon hij in 1787 terugkeren naar Den Haag. De komst van de Fransen in 1795 maakten een einde aan zijn bewind. Hij vluchtte toen naar het buitenland. In 1801 liet hij zijn vroegere medestanders weten dat zij weer bestuursfuncties mochten bekleden.

functie(s) in de periode 1751-1795: historische figuren

Personalia

titulatuur en naam

erfstadhouder Willem V, prins van Oranje en Nassau (prins Willem V)

wijziging in naam en/of titulatuur

Noemde zich later "Willem Batavus"

geboorteplaats en -datum

's-Gravenhage, 8 maart 1748

overlijdensplaats en -datum

Brunswijk (koninkrijk Hannover), 9 april 1806

plaats en datum bijzetting

Brunswijk
Delft, 29 april 1958 (herbegraven in de Nieuwe Kerk)

levensbeschouwing

Gereformeerd

Hoofdfuncties/beroepen

erfstadhouder van Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Friesland, Overijssel en Stad en Lande van Groningen, van 22 oktober 1751 tot 23 februari 1795
admiraal en kapitein-generaal van de Unie der Zeven Verenigde Provinciën, van 22 oktober 1751 tot 23 februari 1795
voorzitter Raad van State, van 22 oktober 1751 tot 23 februari 1795
opperbewindhebber Oost- en West-Indische Compagnie, van 22 oktober 1751 tot 23 februari 1795

Opleiding

onderwijs buiten schoolverband

privéonderwijs

Wetenswaardigheden

algemeen

Hij was drie jaar toen zijn vader overleed. Hij kwam daarna onder de voogdij van Lodewijk Ernst hertog van Brunswijk-Wolfenbüttel
Op grond van de (geheime) Acte van Consulentschap bleef hij, ook toen hij in 1766 meerderjarig was geworden, onder toezicht van de hertog van Brunswijk. De openbaarmaking van de Acte van Consulentschap in april 1784 bracht hem in opspraak.
Tijdens zijn bewind braken in alle gewesten (met uitzondering van Zeeland) opstanden uit, waarbij in veel steden patriotten in het stadsbestuur kwamen.
Hem werd in september 1785 door de Staten van Holland het commando van het Haagse garnizoen ontnomen, waarna hij Den Haag verliet en naar Den Bosch, Aken en uiteindelijk Nijmegen ging
Met steun van Pruisen en Engeland (via ambassadeur Harris) wist hij in 1787 het stadhouderlijk gezag te herstellen
Na het herstel van de macht bevestigden alle gewesten in de door raadpensionaris Van der Spiegel opgestelde Acte van Garantie van 27 juni 1788 het stadhouderlijk gezag
Verliet op 18 januari 1795 met zijn gezin Den Haag en vluchtte naar Engeland
Nadat hij in de verklaring van Kew (7 februari 1795) de gezaghebbers in Nederlands-Indië had opgedragen zich aan te sluiten bij Engeland, werden zijn bezittingen in beslaggenomen door de Fransen
In 1801 adviseerde hij in de Brieven uit Oranienstein zijn geestverwanten zich niet langer aan het staatsbestuur te onttrekken

uit de privésfeer

Zijn moeder was een dochter van koning George II van Groot-Brittannië en Ierland
Zijn echtgenote was een nicht van koning Frederik II van Pruisen en een zuster van koning (sinds augustus 1786) Frederik Willem II van Pruisen
Besteedde veel aandacht aan herstel van paleizen (o.a. het Oude Hof aan het Noordeinde en het stadhouderlijk kwartier aan het Binnenhof). In 1790 kwam de nieuwe balzaal gereed aan het Binnenhof.

woonplaats(en)/adres(sen)

's-Gravenhage (woonde tevens geregeld op Het Loo, in Soestdijk en Breda en af en toe in Leeuwarden)
Nijmegen, van september 1785 tot september 1787
's-Gravenhage, van september 1787 tot januari 1795
Londen, Hamptoncourt, vanaf januari 1795
Oranienstein

predicaten/adellijke titels

prins van Oranje
vorst van Nassau
vorst van Fulda
graaf van Corvey, vanaf 1802

vermogenspositie

Had een jaarinkomen van ruim fl. 500.000,- per jaar (en daarnaast inkomsten uit zijn Duitse landgoederen)

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

G.J. Schutte, "Willem IV en Willem V", in: C.A. Tamse (red.), "Nassau en Oranje in de Nederlandse geschiedenis" (Utrecht, 1996)
Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel I

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Berlijn, 4 oktober 1767

echtgeno(o)t(e)/partner

F.S.W. prinses van Pruisen, Frederika Sophia Wilhelmina (prinses Wilhelmina van Pruisen)

kinderen

1 dochter en 2 zoons

vader

W.K.H.F. prins van Oranje en Nassau, Willem Karel Hendrik Friso (stadhouder Willem IV)

moeder

Anna prinses van Hannover

broers en zusters

2 zusters

familierelaties

Vader van Willem Frederik (later koning Willem I)