KVP
functie(s) in de periode 1973-1977: staatssecretaris
Personalia
voornamen (roepnaam)
Petrus Josephus Johannes (Jan)
titulatuur en naam
P.J.J. Mertens Petrus Josephus Johannes (Jan)
wijziging in naam en/of titulatuur
P.J.J. van den Berk (geslachtsnaam gewijzigd in "Mertens", 1 december 1916)
geboorteplaats en -datum
Heerlen, 14 juli 1916
overlijdensplaats en -datum
Oosterhout (N.Br.), 2 augustus 2000
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
KVP (Katholieke Volkspartij)
Hoofdfuncties/beroepen
- schoenmaker (na het voltooien van zijn school)
- typograaf bij een drukkerij te Dongen, van 1930 tot juli 1939
- propagandist-secretaris/ondervoorzitter "De Jonge Werkman", bisdom Breda, van 1 juli 1939 tot juli 1941
- actief in de Katholieke Sociale Actie, bisdom Breda, van juli 1941 tot februari 1945
- lid bestuur RKWV (Rooms-Katholiek Werkliedenverbond), district Breda, van februari 1945 tot 6 oktober 1945
- voorzitter KAB (Katholieke Arbeiders Beweging), district Breda, van 6 oktober 1945 tot 1 oktober 1953
- secretaris KAB (Katholieke Arbeiders Beweging), van 1 oktober 1953 tot september 1963
- vicevoorzitter NKV (Nederlands Katholiek Vakverbond), van september 1963 tot 22 juni 1964
- voorzitter NKV (Nederlands Katholiek Vakverbond), van 22 juni 1964 tot 11 mei 1973
- staatssecretaris van Sociale Zaken (belast met sociale zekerheid), van 11 mei 1973 tot 19 december 1977
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid Centrum voor Staatkundige Vorming, afdeling Breda (met name voor sociale verzekering en emigratie)
- lid partijbestuur KVP, omstreeks 1964 tot 1966
Nevenfuncties
- lid bestuur "De Jonge Werkman", bisdom Breda, van 1937 tot 1939
- docent sociologie, Katholieke Middelbare Technische School
- plaatsvervangend lid SER (Sociaal-Economische Raad), van 1950 tot 1 april 1954
- medewerker KRO-radio (rubriek "En nu mijn geval)" (in de jaren vijftig)
- lid bestuur SVr (Sociale Verzekeringsraad), vanaf 1953
- lid bestuur Algemeen Werkloosheidsfonds, vanaf 1953
- lid bestuur Kinderbijslagvereveningsfonds, vanaf 1953
- lid SER (Sociaal-Economische Raad), van 1 april 1954 tot mei 1973
- voorzitter Ziektekostenregeling KAB, vanaf 1956
- docent A.C. de Bruijn-Instituut, vanaf 1956
- lid Commissie Gemoedsbezwaarden, Sociale Verzekeringsraad
- lid Bankraad, van 30 oktober 1964 tot 11 mei 1973
- lid bestuur CVB (Centrale Volksbank), van 1964 tot 1965
- lid beheersraad beleggingsfonds "WeBeFo", van 1964 tot 1965
- voorzitter Raad van Commissarissen "De Volkskrant", vanaf 1965
- voorzitter Raad van Commissarissen drukkerij "Lumax", vanaf 1965
- lid redactieraad dagblad "De Stem"
- lid Raad van Toezicht Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg
- lid Raad van Commissarissen verzekeringsmaatschappij "Concordia", van 1978 tot 1988
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school (gedurende 7 jaar, bij de Broeders van Dongen)
cursussen
- cursus leidinggeven Jonge Wacht en Jonge Werkman
- cursus Gewestelijke Sociale School
- cursus Kaderschool Katholieke Actie
Activiteiten
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Bracht in 1975 de Nota inzake de vrijwillige ouderdomsverzekering ingevolge de Ouderdomswet 1919 (VOV) uit. Hierin werd een voorkeur uitgesproken voor verbetering van de VOV. De Tweede Kamer sprak zich in een motie-Hermsen echter uit voor liquidatie van de VOV. (13.423)
- Diende in 1976 samen met de ministers Boersma en Duisenberg en de staatssecretaris Nooteboom een wetsvoorstel in over vervanging van de kinderaftrek door verhoging van de kinderbijslag, en voorts tot verhoging van de kinderbijslag voor het vierde en elk daaropvolgend kind vanaf 1979. De wet werd in 1978 door minister Albeda en de staatssecretarissen De Graaf en Nooteboom in het Staatsblad gebracht. (14.184)
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1975 een wet tot nadere wijziging van de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering en de Werkloosheidswet (Stb. 377) tot stand, waardoor een koppeling mogelijk werd tussen de hoogte van de uitkeringen op grond van die wetten en het wettelijk minimumloon (13.017)
- Bracht in 1975 samen met minister Boersma de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) (Stb. 674) tot stand, die ook voor werknemers die niet in loondienst zijn (landbouwers, zelfstandigen, vissers) en voor vroeg-gehandicapten een volksverzekering geeft tegen arbeidsongeschiktheid. Het is een basisvoorziening met uitkeringen op sociaal-minimumniveau. (13.231)
- Bracht in 1976 een wet (Stb. 368) tot nadere wijziging van de Wet Werkloosheidsvoorziening tot stand, waardoor werklozen van 62,5 jaar en ouder tot hun vijfenzestigste recht behielden op een WWV-uitkering. Er kwam een richtlijn voor de GAB's om ontslag van grote aantallen ouderen te voorkomen. (13.535)
- Bracht in 1977 de Liquidatiewet Ouderdomswet 1919 (Stb. 671) tot stand. Hiermee vervalt de mogelijkheid tot het sluiten van een vrijwillige ouderdomsverzekering en worden de lopende VOV-renten van f 30 per maand afgekocht (waarop 20% loonbelasting wordt ingehouden). (14.422)
- Bracht in 1977 een wet (Stb. 670) tot stand om oneigenlijk gebruik van sociale wetten door te ruime bepalingen tegen te gaan. Het terugvorderen van ten onrechte uitgekeerde bedragen wordt mogelijk en het door werkloze werknemers weigeren van werk op grond van onredelijke eisen wordt beperkt. Verder worden anticumulatiebepalingen aangescherpt. (14.280)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Trad in 1966 uit het hoofdbestuur van de KVP uit onvrede met het ten val brengen van het kabinet-Cals
- Verklaarde op 19 oktober 1968 in een rede in Sneek dat de Nederlandse economie volgens hem zou worden beheerst door 200 personen ("de 200 van Mertens")
- Sprak zich in februari 1973 als NKV-voorzitter uit voor de komst van een kabinet-Den Uyl
uit de privésfeer
- Hij werd geboren uit een buitenechtelijke relatie van zijn moeder met een notaris. Zijn moeder huwde op 9 november 1916 met Adrianus Mertens.
- Zijn stiefvader verliet in 1926 het gezin, waardoor dit in armoede verder moest leven
woonplaats(en)/adres(sen)
- Dongen, van februari 1917 tot 1937
- Breda, vanaf 1937
- Utrecht, Corneillelaan 3, omstreeks 1964 (nog in 1967)
- Dongen, vanaf 1977
ridderorden
- Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1961
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 21 november 1969
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 11 april 1978
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid "De Jonge Werkman"
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Terugblikken bij het vooruitzien" (1981) (redactie)
- "Concordia herinneringen" (1988)
- "Mijn leven als vakbondsman en politicus", bewerkt door Arie Kuiper (2004)
literatuur/documentatie
A.C.M. Kappelhof, "Berk, Petrus Joseph Johannus van den (1916-2000)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
archief-Mertens, KDC
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd, 29 januari 1947
echtgeno(o)t(e)/partner
M.Ph. Dekkers, Maria Philipina (Riet)
kinderen
8 zoons en 2 dochters
vader
N.N.
beroep vader
notaris
moeder
M. van den Berk, Maria
geboorteplaats en/of -datum
Tilburg, 20 oktober 1884
stiefvader
A. Mertens, Adrianus
geboorteplaats en/of -datum
Dongen, 3 mei 1892
beroep stiefvader
landarbeider
