P.A. (Piet) Kerstens

P.A. Kerstens
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Brabantse onderwijzer, die later les gaf in Nederlands-Indië en daar ook politiek actief werd. Maakte in Londen als minister van Handel, Nijverheid en Scheepvaart aanvankelijk een doortastende indruk. Kreeg later competentiegeschillen met zijn ambtsgenoten, kwam in conflict met de reders en viel vanwege enkele onbezonnen beleidsdaden in ongenade, vooral bij de koningin. Was verbitterd over zijn ontslag. Na de oorlog Indisch woordvoerder van de KVP in de Eerste Kamer. Groot voorstander van Europese samenwerking.

RKSP, KVP
functie(s) in de periode 1942-1952: lid Eerste Kamer, minister

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Petrus Adrianus (Piet)

titulatuur en naam

P.A. Kerstens Petrus Adrianus (Piet)

geboorteplaats en -datum

Ginneken (gem. Ginneken en Bavel), 23 augustus 1896

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 8 oktober 1958

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

partij(en)

  • IKP (Indische Katholieke Partij)
  • KVP (Katholieke Volkspartij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • onderwijzer (nabij Eindhoven)
  • onderwijzer R.K. Handelsschool te Amsterdam, van 1919 tot 1926
  • onderwijzer MULO-school te Semarang (Ned.-Indië), 1926 (drie maanden)
  • directeur R.K. MULO-school (Strada-school) te Batavia (Ned.-Indië), van 1926 tot 1934
  • lid Volksraad van Nederlands-Indië, van 25 oktober 1935 tot 8 maart 1942
  • lid College van Gedelegeerden van Nederlands-Indië, van 25 oktober 1935 tot 8 maart 1942
  • correspondent in Nederlands-Indië, vanaf 22 april 1936
  • minister van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, van 8 januari 1942 tot 31 mei 1944
  • minister van Landbouw en Visserij, van 8 januari 1942 tot 31 mei 1944
  • Indisch regeringscommissaris, ministerie van Overzeese Gebiedsdelen en directeur onderwijs en eredienst Nederlands-Indië te Londen, van 1944 tot 1946
  • hoofdredacteur dagblad "De Tijd", van mei 1946 tot 1 november 1947
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 23 juli 1946 tot 15 juli 1952

Partijpolitieke functies

overzicht

  • voorzitter IKP, van augustus 1933 tot 1941
  • vicefractievoorzitter KVP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van juli 1946 tot 15 juli 1952

Nevenfuncties

  • hoofdredacteur weekblad "Sociaal Leven en Streven", vanaf 1928
  • voorzitter kathadrale kerkkoor te Batavia
  • hoofdredacteur veertiendaagse blad "De Nieuwe Tijd", vanaf 1933
  • commissaris van diverse N.V.'s zoals sigaren- en sigarettenfabriek Negresco (voor ministerschap)
  • voorzitter Haags Europees Congres, van 7 mei 1948 tot 10 mei 1948
  • lid studiecomité over Europese samenwerking o.l.v. Edouard Herriot, oktober 1948
  • lid redactie R.K.-weekblad "De Linie", vanaf augustus 1948
  • voorzitter programmaraad Stichting Radio Nederland Wereldomroep, vanaf 1948
  • ondervoorzitter Stichting Radio Nederland Wereldomroep, van 1950 tot 8 oktober 1958
  • lid Raad van Toezicht Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid commissie van voorbereiding voor de voorstellen tot Grondwetsherziening inzake Nederlands-Indië en het ontwerp-Unieverdrag (Commissie van Negen) (Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1948 tot november 1949
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 17 maart 1948 tot 22 juni 1948
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 22 juli 1948 tot 21 september 1948
  • lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa, van 1 augustus 1949 tot 1 februari 1951

Opleiding

hoger beroepsonderwijs

  • Kweekschool voor onderwijzers

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Eerste Kamer vooral over Indische zaken. Hield zich ook bezig met buitenlandse zaken en defensie.
  • Voerde in januari 1947 namens zijn fractie het woord bij de algemene beschouwingen, omdat fractievoorzitter Kropman afwezig was door deelname aan een parlementaire missie naar de West
  • Voerde in 1949 het woord bij het debat over de Soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië

als bewindspersoon (beleidsmatig)

  • Kondigde in 1942 een vaarplicht voor Nederlandse zeelieden af, waardoor alle zeelieden tot 60 jaar verplicht waren te varen (tenzij ontheffing werd aangevraagd).
  • Was in mei 1942 de eerstverantwoordelijke voor het besluit om de Nederlandse koopvaardijvloot te vorderen. Exploitatie van de Nederlandse schepen vond plaats voor rekening van de staat, die daarmee niet alleen lasten (zoals bewapening) droeg, maar ook eventuele baten zou ontvangen.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Verbleef tijdens zijn ministerschap enkele keren in de VS vanwege overleg in de UNRRA (United Nations Relief and Rehabilitation Administration)
  • Kwam in 1943 in ernstig conflict met de Nederlandse reders, nadat hij eerst in 1942 eenzijdig diverse maatregelen had genomen om de positie van Nederlandse zeelieden te verbeteren (zo werden lonen en de shore-bonus verhoogd), en daarna medezeggenschap voor de schepelingen instelde. Nadat het bestuur van koopvaardij ('Shipping') dreigde met aftreden, moest hij die laatste maatregel terugdraaien.
  • Overwoog in 1944 enige tijd af te treden vanwege gebrek aan vertrouwen in zijn beleid bij zijn collegae en bij koningin Wilhelmina. Dat wantrouwen was met name gegroeid na een door hem via Radio Oranje gedane uitspraak dat er na de bevrijding door de geallieerden voor voldoende voedsel en geneesmiddelen zou worden gezorgd. De koningin nodigde daarna niet hem maar regeringsvertegenwoordiger Steenberghe uit om verslag over de besprekingen uit te brengen.
  • Nam uiteindelijk ontslag vanwege het voornemen van Gerbrandy om een apart ministerie van Scheepvaart in te stellen, waarvan J.M. de Booy de leiding zou krijgen
  • Werd in 1946 op de kandidatenlijst voor de Eerste Kamer gezet in plaats van Welter, die als te conservatief werd beschouwd
  • Kwam in 1947 in conflict met de Raad van Commissarissen van dagblad "De Tijd" vanwege zijn progressieve standpunt over de Indische kwestie

uit de privésfeer

  • In 1933 werd zijn benoeming tot inspecteur voor het MULO in Nederlands-Indië ingetrokken vanwege een artikel in 'De Maasbode' waarin hij kritiek uitte op het Indische Gouvernement
  • Richtte in 1933 "De Nieuwe Tijd" op, het orgaan van de IKP

verkiezingen

  • Werd in 1946 en 1948 gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

"Leugen Piet" (bijnaam die koningin Wilhelmina hem in Londen gaf)

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Batavia, Palmenlaan 34, omstreeks 1938
  • Wassenaar, Lange Kerkdam 74, omstreeks juli 1946
  • 's-Gravenhage, Scheveningseweg 15, omstreeks 1947 (nog in 1951)
  • 's-Gravenhage, Nassaulaan 9, omstreeks 1955

ridderorden

  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, mei 1949

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid ELES (Europese Liga voor Economische Samenwerking), afdeling Nederland, vanaf 1949 (medeoprichter)

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • L. de Jong "Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog", deel IX (eerste helft), 345
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
  • Wie is dat? 1956

publicaties over en van letterkundigen

biografie

archivalia via site Nationaal Archief

vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Amsterdam, 20 oktober 1921

echtgeno(o)t(e)/partner

S. van Straaten, Sybilla

kinderen

5 dochters en 3 zoons

vader

J. Kerstens, Johannes

geboorteplaats en/of -datum

Rijsbergen, 16 november 1865

beroep vader

  • metselaar
  • stukadoor

moeder

P. van Rijckevorsel, Pietronella

geboorteplaats en/of -datum

Ginneken en Bavel, 16 mei 1870

broers en zusters

7 zussen en 2 broers (en 1 jong-gestorven broertje)