P. (Piet) Moltmaker

P. Moltmaker
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Utrechtse sociaaldemocraat en voorman van de spoorwegvakbond in het interbellum. Kwam uit een katholiek gezin, zijn vader was wachtmeester in het leger. Werkte bij de administratie van de Staatsspoorwegen en werd spoedig actief op vakbondsgebied. Vanaf 1912 voorzitter van de NV (Nederlandse Vereniging van Spoor- en Tramwegpersoneel). Was voor de SDAP naast Eerste Kamerlid tevens Statenlid en gemeenteraadslid in Utrecht. Zette zich ook als Kamerlid in voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden van het spoorwegpersoneel.

SDAP
functie(s) in de periode 1923-1941: lid Eerste Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Petrus (Piet)

titulatuur en naam

P. Moltmaker Petrus (Piet)

geboorteplaats en -datum

Arnhem, 13 september 1882

overlijdensplaats en -datum

Arnhem, 16 april 1941

begraafplaats en -datum

Utrecht, 19 april 1941

levensbeschouwing

  • Rooms-Katholiek (opgevoed)
  • geen godsdienst

Partij/stroming

partij(en)

SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1903

Hoofdfuncties/beroepen

  • loopjongen, firma "Joh. de Liefde", fabriek van schilderijlijsten, van 1894 tot 1896
  • volontair afdeling Centrale Controle, Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, van 1896 tot 1919
  • lid hoofdbestuur NVST (Nederlandse Vereniging van Spoor- en Tramwegpersoneel), van 1911 tot juli 1912
  • voorzitter NVST (Nederlandse Vereniging van Spoor- en Tramwegpersoneel), van juli 1912 tot februari 1940 (vanaf 1919 bezoldigd)
  • lid gemeenteraad van Utrecht, van 5 september 1912 tot 2 september 1923
  • lid Provinciale Staten van Utrecht, van 1 juli 1919 tot 3 juli 1923
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1923 tot 16 april 1941

gevangenschap/internering

  • gevangenschap te Utrecht, vanaf 16 mei 1940
  • gevangenschap te Münster, Dld. (zes weken)

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid bestuur SDAP afdeling Utrecht, vanaf 1903
  • voorzitter SDAP federatie Utrecht, van 1909 tot 1912

Nevenfuncties

  • lid Internationale commissie voor automatische koppeling te Genève regeringsafgevaardigde Internationale Spoorwegcongres te Parijs
  • lid Spoorwegraad, omstreeks 1926
  • voorzitter personeelsraad Nederlandse Spoorwegen
  • lid raad van beheer HTM (Haagse Tramwegmaatschappij), van januari 1927 tot februari 1941
  • lid bestuur herstellingsoord vereeniging voor spoorwegpersoneel "Villandry"
  • lid Hoge Raad van Arbeid, omstreeks 1931 en nog in 1938

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 december 1924 tot 17 maart 1925
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1927 tot 20 december 1927
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 18 september 1934 tot 20 december 1934
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 juni 1936 tot 15 september 1936
  • lid Commissie voor Huishoudelijke aangelegenheden (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 22 september 1937 tot 16 april 1941
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1937 tot 22 december 1937
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 december 1938 tot 19 september 1939
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), vanaf 2 april 1940

Opleiding

primair onderwijs

  • R.K. lagere school (uitsluitend lager onderwijs)

Activiteiten

als parlementariër

  • Was woordvoerder waterstaat en defensie van de SDAP in de Eerste Kamer. Hield zich verder bezig met Indische zaken en mijnbouwaangelegenheden.
  • Interpelleerde op 20 april 1937 minister Slingenberg over de positie van tandtechnici

opvallend stemgedrag

  • Stemde in 1927 tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België
  • Stemde in 1933 als enige van zijn fractie vóór een wetsvoorstel over korting op pensioenen van voormalige Indische ambtenaren
  • In 1935 stemden hij en Polak als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-De Savornin Lohman waarin de invoering werd betreurd van de spelling-Marchant zonder voldoende overleg met de Staten-Generaal
  • Behoorde in 1938 tot de drie SDAP-Eerste Kamerleden die vasthielden aan het ontwapeningsstandpunt en op grond daarvan tegen de begroting van Defensie stemden
  • Behoorde in 1939 tot de drie SDAP-Eerste Kamerleden die tegen de ontwerp-Kinderbijslagwet stemden

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer

  • Overleed in het St. Elisabethgasthuis in Arnhem
  • In april 1942 werd op begraafplaats Kovelswade in Utrecht een grafmonument ter nagedachtenis aan hem onthuld

verkiezingen

  • Werd in 1923, 1929 en 1935 gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg
  • Werd in 1937 gekozen door Groep IV: Zuid-Holland

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Utrecht, Biltstraat 178, omstreeks 1923
  • Utrecht, Rembrandtkade 38, omstreeks 1938

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid Nederlandse Vereniging voor Spoor- en Tramwegpersoneel, vanaf 1902

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • B. Hijma, "Moltmaker, Petrus", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VI, 152
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd te Utrecht, 28 november 1907 (echtgenote overleden 1 juli 1929)
  • gehuwd (tweede huwelijk), 3 september 1930

echtgeno(o)t(e)/partner

I.M. Lambermont, Ida Maria

2e echtgeno(o)t(e)/partner

J. Veenendaal, Johanna

kinderen

5 dochters en 1 zoon (uit eerste huwelijk)

vader

P. Moltmaker, Petrus

geboorteplaats en/of -datum

Amersfoort, 17 augustus 1850

beroep vader

  • officier (wachtmeester bij de rijdende artillerie)
  • spoorwegbeambte

moeder

J. Stork, Johanna

geboorteplaats en/of -datum

Amersfoort, 11 mei 1848