Liberale Unie, Vrijheidsbond
functie(s) in de periode 1916-1929: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Anton (Anton)
titulatuur en naam
Mr.dr. A. van Gijn Anton (Anton)
geboorteplaats en -datum
Dordrecht, 17 september 1866
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 11 mei 1933
levensbeschouwing
Nederlands Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
- vrijzinnig-democraat, tot 1910
- liberaal, vanaf 1910
partij(en)
- Liberale Unie
- Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", vanaf 16 april 1921
Hoofdfuncties/beroepen
- adjunct-commies Provinciale Griffie te 's-Gravenhage, van januari 1893 tot 1 juli 1894
- commies Provinciale Griffie te 's-Gravenhage, van 1 juli 1894 tot 1 juni 1900
- hoofdcommies Provinciale Griffie te 's-Gravenhage, van 1 juni 1900 tot 1 oktober 1905
- administrateur der Generale Thesaurie, ministerie van Financiën, van 1 oktober 1905 tot 1 maart 1909
- waarnemend secretaris-generaal ministerie van Financiën, van 1 maart 1907 tot 1 mei 1907
- thesaurier-generaal, ministerie van Financiën, van 1 maart 1909 tot 21 februari 1916
- lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 21 december 1911 tot februari 1916 (voor het kiesdistrict 's-Gravenhage)
- minister van Financiën, van 8 februari 1916 tot 22 februari 1917
- ambteloos, van 22 februari 1917 tot 16 september 1918
- bijzonder hoogleraar in de leer der financiën, Rijksuniversiteit Leiden, van 16 september 1918 tot 20 september 1920 (vanwege het Leidsch Universitair Fonds)
- privaatdocent, Nederlandsche Handels-Hoogeschool te Rotterdam, van september 1919 tot september 1922
- privaatdocent, Rijksuniversiteit Leiden, van september 1920 tot 1929
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 juli 1922 tot 17 september 1929
- waarnemend fractievoorzitter "Vrijheidsbond", Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 12 oktober 1926 tot 6 januari 1927 (vanwege ziekte van H.C. Dresselhuys)
- fractievoorzitter "Vrijheidsbond", Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 6 januari 1927 tot 9 juli 1929
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", van 7 april 1929 tot 1932
lijsttrekkerschappen
- lijstaanvoerder Vrijheidsbond Tweede Kamerverkiezingen 1922 (in de kieskringen Arnhem, Nijmegen en Utrecht)
- lijstaanvoerder Vrijheidsbond Tweede Kamerverkiezingen 1925 (in de kieskringen Haarlem en Utrecht)
Nevenfuncties
- lid bestuur "Ons Huis", van 1895 tot 1909
- lid hoofdbestuur Vereniging "Nederland-Duitsland"
- lid redactie "De Economist", van 1901 tot 1923 (met onderbreking tijdens ministerschap)
- secretaris Rijkswoningcollege, vanaf januari 1902
- regeringscommissaris Koninklijke Hollandsche Lloyd, van 1908 tot 1920
- lid Staatscommissie exploitatie spoorwegen (Staatscommissie-De Marez Oyens), van september 1908 tot augustus 1911
- lid Staatscommissie inzake de verdediging van Nederlands-Indië (Staatscommissie-Heemskerk), van 6 mei 1912 tot juni 1913
- koninklijk commissaris N.V. "De Nederlandsche Bank", van 1913 tot 1916
- lid diverse staatscommissies (telefooncommissie, Suriname-commissie) (voor 1916)
- vicevoorzitter commissie inzake kredietverlening aan de kleine middenstand i.v.m. de oorlog (voor 1916)
- voorzitter Burgerlijk en Militair Pensioenraad, van 1 juni 1917 tot 1 januari 1920
- voorzitter Pensioenraad voor gemeenteambtenaren, van 1 juni 1917 tot 1 januari 1920
- koninklijk commissaris N.V. "De Nederlandsche Bank", van 1917 tot 1926
- voorzitter Uitvoerend Comité tot hulpbetoon aan de noodlijdende Armeniërs, vanaf december 1918
- voorzitter Vereeeniging voor de staathuishoudkunde en de statistiek, omstreeks 1919
- eerste voorzitter algemene commissie inzake het middenstandskrediet, omstreeks 1919
- president Raad van Commissarissen NUM (Nederlandse Uitvoer Maatschappij), van 1920 tot 1925
- lid Rijkswoningraad, tot 1 november 1922
- lid Raad van Commissarissen N.V. Koninklijke Hollandsche Lloyd te Amsterdam, omstreeks 1921 (nog in 1931)
- adviseur (berater) Nationaal Bank van Oostenrijk, van 1924 tot 1926
- lid Centrale Commissie voor de Statistiek, omstreeks 1928
- lid Raad van Commissarissen N.V. bankierskantoor "Van Mendes Gans & Co." te 's-Gravenhage
- secretaris Gezondheidscommissie te 's-Gravenhage
- ondervoorzitter Vereniging tot bestrijding van den woeker (medeoprichter)
- lid bestuur en voorzitter Vereeniging voor Vrij Ruilverkeer (later Vereeniging voor Vrijhandel)
- lid Staatscommissie inzake de gemeentelijke girodiensten (Staatscommissie-Heldring), vanaf juli 1932
- lid Gezondheidsraad, omstreeks 1933
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter Bijzondere Commissie voor de ontwerp-Indische Comptabiliteitswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van oktober 1926 tot 1927
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk IX (Waterstaat) en P.T.T. 1927 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Comptabiliteitswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van december 1926 tot juni 1927
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk VII b (Financiën) 1928 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1928 tot juni 1929
Opleiding
academische studie
- rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Leiden, van 25 september 1886 tot 25 mei 1892
- staatswetenschap (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, van 25 september 1886 tot 25 mei 1892
- economie, Universiteit te Berlijn
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer over uiteenlopende zaken, zoals financiën, binnenlandse zaken, hoger onderwijs, waterstaat, Suriname, volksgezondheid en sociale wetgeving
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Verdedigde in 1916 met succes de ontwerp-Zegelwet in de Tweede Kamer. De wet werd door zijn opvolger in 1917 in het Staatsblad gebracht.
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1916 de Wet op de oorlogswinstbelasting tot stand, waardoor inkomensstijging of winsten die het gevolg waren van de oorlogstoestand werden belast. De wet kreeg terugwerkende kracht tot 1 augustus 1914.
- Bracht in 1917 een wet tot herziening van de Successiewet tot stand, waardoor schenkingen onder de levenden volgens de zelfde tarieven werden belast als erfenissen. Kostwinners kregen ontheffing van successierechten.
Wetenswaardigheden
algemeen
- Dreigde in november 1916 met aftreden als de Eerste Kamer zijn wetsvoorstel tot wijziging van de Successiewet zou verwerpen. Dit gebeurde (met 22 tegen 18 stemmen). Een verzoek tot ontslag trok hij na een week echter in, waarbij tevens werd besloten het verworpen ontwerp opnieuw (enigszins gewijzigd) in te dienen.
- Trad in 1917 af als minister vanwege bezwaren tegen de financiering van de levensmiddelenpolitiek. Hij wilde als minister van Financiën meer invloed op de besteding van crisiskredieten door de diverse ministeries.
- Werd in september 1924 als derde op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap geplaatst. Versloeg in een vierde stemronde J.H.A. Schaper met 37 tegen 32 stemmen.
- Leidde in september 1925 als laatst afgetreden ondervoorzitter de eerste vergadering van de Tweede Kamer
uit de privésfeer
- Hij was een afstammeling van de zuster van Johan de Witt
- Met A. Kerdijk medeoprichter van "Ons Huis"
niet-aanvaarde politieke functies
- minister van Financiën, 1913 (bezwaren tegen het extraparlementaire karakter van het kabinet en tegen de dekking van lasten van de sociale wetgeving)
woonplaats(en)/adres(sen)
's-Gravenhage, Bankastraat 50, omstreeks 1915 tot mei 1933
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 augustus 1908
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 30 juli 1926
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"Herziening van de belastingopbrengst van ongebouwde eigendommen" (dissertatie, 1892)
literatuur/documentatie
- "Prof.dr. A. van Gijn" (Amsterdam 1933), Nederlandsche Vereeniging voor Vrijhandel, nr. 74
- C.A. Verrijn Stuart, "A. van Gijn", in: Handelingen en Mededelingen van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden (1933), 21-32
- A.C.A.M. Bots, "Gijn, Anton van (1866-1933)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 200
- Teun de Bruijn, "Anton van Gijn", in: Dordts Biografisch Woordenboek (digitaal), 2020
- Ned. Patriciaat, 1931
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
publicaties over en van letterkundigen
biografie
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 12 maart 1896
echtgeno(o)t(e)/partner
G.J. Maas Geesteranus, Gijsberta Johanna
stief-, pleeg- en/of adoptiefkinderen
1 pleegdochter (zij kreeg bij K.B. van 26 juni 1906 de naam "Van Gijn")
vader
H. van Gijn, Hugo
geboorteplaats en/of -datum
Vlaardingen, 13 december 1809
beroep vader
houthandelaar (lid firma "Kuijl en Van Gijn")
moeder
F.C. Stoop, Françoise Cornelia (derde echtgenote van vader)
geboorteplaats en/of -datum
Dordrecht, 13 oktober 1823
beroep grootvader (vaderskant)
reder te Vlaardingen
familierelaties
