liberaal, Kappeynianen, Liberale Unie, oud- of vrije liberalen
functie(s) in de periode 1875-1897: lid Tweede Kamer, minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Willem
titulatuur en naam
Mr. W. van der Kaay Willem
opmerkingen over de naam en/of titel
achternaam oorspronkelijk 'Van der Kaaij'
geboorteplaats en -datum
Alkmaar, 5 mei 1831
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 29 juli 1918
levensbeschouwing
Nederlands Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
- liberaal
- Kappeyniaan, van 1879 tot 1884
- anti-Takkiaan, 1894
- oud-liberaal
Hoofdfuncties/beroepen
- bediende in boekwinkel
- advocaat te Alkmaar, van 1857 tot 1 december 1862
- rechter-plaatsvervanger Arrondissementsrechtbank te Alkmaar, van 1 augustus 1859 tot 1 december 1862
- procureur te Alkmaar, van maart 1862 tot 1 december 1862
- rechter Arrondissementsrechtbank te Alkmaar, van 1 december 1862 tot 1 november 1873
- lid gemeenteraad van Alkmaar, van 1 september 1863 tot 1 november 1873
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 3 juli 1871 tot 1 november 1873 (voor het kiesdistrict Schagen)
- kantonrechter te Leiden, van 1 november 1873 tot 1 april 1892
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 augustus 1875 tot 15 mei 1877 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 juni 1877 tot 11 oktober 1884 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 8 februari 1892 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
- raadsheer Gerechtshof te 's-Gravenhage, van 1 april 1892 tot 8 mei 1894
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 9 maart 1892 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Alkmaar)
- minister van Justitie, van 9 mei 1894 tot 27 juli 1897
- ambteloos, van 27 juli 1897 tot 29 juli 1918
Partijpolitieke functies
overzicht
- voorzitter Liberale Kamerclub, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1891 tot 21 september 1893
Nevenfuncties
- publicist "Alkmaarsche Courant", politieke overzichten (later ook economische onderwerpen), vanaf april 1861
- publicist "N.R.C."
- secretaris schoolcommissie te Alkmaar, omstreeks 1863
- lid commissie van administratie over de militaire strafgevangenis te Leiden, omstreeks 1886
- lid curatorium Gemeente-inrichting voor de opleiding van Oostindische ambtenaren te Leiden, omstreeks 1889
- lid Raad van Commissarissen "Maatschappij voor Hypothecair Crediet"
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Commissie van Rapporteurs over het wetsvoorstel Vaststelling van een Wetboek van Strafrecht (Tweede Kamer der Staten-Generaal), 1880
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk V (Binnenlandse Zaken) 1883 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk IV (Justitie) 1884 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk IV (Justitie) 1886 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk IV (Justitie) 1888 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor het ontwerp-Wetboek van Militair Strafrecht (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van oktober 1893 tot 1894
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1893 tot februari 1894 (voorzitter vierde afdeling)
Opleiding
voortgezet onderwijs
- Latijnsche School te Alkmaar
academische studie
- theologie (niet voltooid), Hogeschool te Leiden, vanaf 1852 (gedurende korte tijd)
- Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op stellingen), Hogeschool te Leiden, van 20 september 1852 tot 24 juni 1857
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer regelmatig over justitiële onderwerpen, over onderwijs en over volksgezondheid
- Speelde in 1880 als één van de rapporteurs een belangrijke rol bij de behandeling van het nieuwe Wetboek van Strafrecht
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Door hem ingediende wetsvoorstellen inzake de regeling van het handelsregister en betreffende de firma werden later ingetrokken
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1896 de wet tot invoering van de Faillissementswet tot stand
- Bracht in 1897 met minister Van der Sleyden de Wet op de Kamers van Arbeid tot stand. Dit waren plaatselijke kamers voor bepaalde bedrijfstakken die konden adviseren over arbeidsaangelegenheden en die geschillen moesten helpen oplossen. De wet had slechts een beperkte betekenis.
Wetenswaardigheden
algemeen
- In 1877 was een tussentijdse verkiezing nodig vanwege zijn benoeming tot kantonrechter na totstandkoming van de nieuwe Wet op de rechterlijke organisatie
verkiezingen
- Werd bij de algemene verkiezingen van 1866 in het district Alkmaar verslagen door jhr. C. van Foreest en E.H. s'Jacob (cons.)
- Werd bij de algemene verkiezingen van 1868 na herstemming verslagen door jhr. C. van Foreest
- Werd in 1873 verslagen door jhr. C. van Foreest
- Was in juli 1873 bij een tussentijdse verkiezing in het district Deventer verliezend kandidaat tegenover A. baron Schimmelpenninck van der Oye (a.r.)
- Versloeg in 1875 bij een tussentijdse verkiezing in het district Alkmaar D.C.A. graaf van Hogendorp (oud-Indisch bestuursambtenaar)
- Versloeg in 1877 bij de periodieke verkiezingen G. Fabius (cons.)
- Versloeg in 1881 W. Bos (r.k.)
- Versloeg in 1884 bij de algemene verkiezingen onder meer de katholieken W. Bos en J.A.N. Travalgino
- Versloeg in 1886 jhr. C. Hartsen (cons.) en H.W. van Marle (a.r.)
- Versloeg in 1887 Th. Heemskerk en H.W. van Marle (a.r.)
- Was in 1887 samen met H. Goeman Borgesius verliezend liberaal kandidaat in het district Delft
- Versloeg in 1888 jhr. C. Hartsen (cons.) na herstemming; derde kandidaat was I.A. Levy (lib.)
- Versloeg in 1891 A. Goede Dz. (arp) na herstemming
- Versloeg in 1892 bij een tussentijdse verkiezing W. Bos (r.k.) en C.V. Gerritsen (rad.)
- Versloeg in 1894 M.W.F. Treub (rad.) na herstemming, maar nam zijn benoeming niet aan vanwege zijn benoeming tot minister
- Werd in 1897 in de eerste stemmingsronde verslagen door E. Fokker (lib. unie) en jhr. T.A.J. van Asch van Wijck (arp)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Alkmaar, van 1857 tot 1877
- Leiden, van 1877 tot 1894
- 's-Gravenhage, Joh. van Oldenbarneveltlaan 28, van 1894 tot 29 juli 1918
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 10 maart 1881 (vanwege zijn rol bij de totstandkoming van het Wetboek van Strafrecht)
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- preses Leidsch Studenten Corps, 1857
- lid Toneelverbond
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- artikelen over de geschiedenis van Alkmaar
- "Zijt ge ook al een Kappeyniaan? Brief aan een vriend" (1883)
literatuur/documentatie
- Castoretpollux, "In de Tweede Kamer. Portretten" (1881)
- Levensbericht door mej. A.G. de Leeuw, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1918/9, 92
- G. Taal, "Kaaij, Willem van der (1831-1918)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 272
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
publicaties over en van letterkundigen
biografie
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Alkmaar, 12 augustus 1857
echtgeno(o)t(e)/partner
M.M. Biskanter, Maria Magdalena
kinderen
kinderloos
vader
S. van der Kaaij, Stephanus
geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenzande (omstreeks 1794)
beroep vader
sjouwerman
moeder
J. Dorreman, Jannetje
geboorteplaats en/of -datum
Alkmaar (omstreeks 1794)
