D66
functie(s) in de periode 1994-2026: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, minister, viceminister-president, vicepresident Raad van State, politiek leider
Personalia
voornamen (roepnaam)
Thomas Carolus (Thom)
titulatuur en naam
Mr. Th.C. de Graaf Thomas Carolus (Thom)
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 11 juni 1957
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
- D'66 (Democraten 1966), van 1977 tot 15 juni 1985 (partijnaam gewijzigd)
- D66 (Democraten 66)
Hoofdfuncties/beroepen
- assistent en parttime onderzoeksmedewerker CPG (Centrum voor Parlementaire Geschiedenis), Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1978 tot 1981
- wetenschappelijk medewerker staatsrecht, faculteit der rechtsgeleerdheid, Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1981 tot 1985
- ambtenaar ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1985 tot 1989
- hoofd hoofdafdeling politiebeleid en juridische Zaken, ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1989 tot 1991
- lid gemeenteraad van Leiden, van 1 mei 1990 tot 12 april 1994
- plaatsvervangend directeur, directie Politie, ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1991 tot mei 1994
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 mei 1994 tot 27 mei 2003
- fractievoorzitter D66 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 november 1997 tot 6 mei 1998
- fractievoorzitter D66 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 mei 1998 tot 22 januari 2003
- minister zonder portefeuille (minister voor Bestuurlijke vernieuwing en Koninkrijksrelaties), tevens viceminister-president, van 27 mei 2003 tot 23 maart 2005
- adviseur bij PricewaterhouseCoopers, van 2006 tot januari 2007 (drie dagen per week)
- burgemeester van Nijmegen, van 8 januari 2007 tot 1 februari 2012
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 7 juni 2011 tot 20 september 2018
- voorzitter Vereniging Hogescholen, van 1 februari 2012 tot 26 september 2018 (voorheen HBO-raad, belangen- en werkgeversvereniging van hogescholen in Nederland)
- fractievoorzitter D66 Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 9 juni 2015 tot 26 juni 2018
- vicevoorzitter Raad van State, van 1 november 2018 tot 1 juli 2026 (beëdigd 29 oktober 2018)
ambtstitel
- minister van staat, vanaf 10 juli 2026
takenpakket (minister)
- Hield zich als minister behalve met staatkundige vernieuwing (kiesstelsel, referendum, dualisering, gekozen burgemeester, Grondwet) en Koninkrijksrelaties ook bezig met grotestedenbeleid en kwaliteit van de Rijksdienst
Partijpolitieke functies
overzicht
- erelid D66, vanaf 21 mei 2005
vorige
- voorzitter D'66 afdeling Nijmegen, van 1979 tot 1982
- lid/vicevoorzitter adviesraad D66, van 1982 tot 1985
- lid Rapportagecommissie D'66, van 1983 tot 1986
- secretaris dagelijks bestuur/hoofdbestuur D66, van 1986 tot 1990
- lid commissie GPO (Gemeentelijk en Provinciaal Overleg), van 1987 tot 1990
- voorzitter commissie toekomstverkenning 2001, van 1988 tot 1989
- fractiesecretaris D66 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1994 tot 21 november 1997
- lid bestuur Opleidingscentrum D66, omstreeks juli 1997 tot 27 mei 2003
- voorzitter Stichting fractieassistentie D66, van 21 november 1997 tot 22 januari 2003
- politiek leider D66, van 14 mei 1998 tot 22 januari 2003
lijsttrekkerschappen
- lijsttrekker D66 Tweede Kamerverkiezingen 2002, van 17 november 2001 tot 15 mei 2002
- lijsttrekker D66 Tweede Kamerverkiezingen 2003, van 16 november 2002 tot 22 januari 2003
- lijsttrekker D66 Eerste Kamerverkiezingen 2015
Nevenfuncties
huidige
- voorzitter Stichting Nationale Herdenking 15 augustus 1945, vanaf 1 oktober 2020
- lid Raad van Advies Carnegie Stichting, vanaf 2020
- voorzitter Raad van Toezicht stichting Nederlands Openlucht Museum, vanaf maart 2021
vorige
- plaatsvervangend griffier Raad van Beroep/Ambtenarengerecht te Arnhem, van 1983 tot 1985
- lid Stuurgroep Universitaire Voorlichting, Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1983 tot 1985
- secretaris stichting EHE (Eigen Huis Elegast), Studenten-huisvesting te Nijmegen, van 1987 tot 2000
- gastdocent School Koninklijke Marechaussee, van 1989 tot 1992
- lid adviescommissie veiligheid, KNVB, van 1990 tot 1996
- lid Landelijke coördinatie-commissie milieuhandhaving, van 1992 tot 1994
- lid tweede externe commissie staatsrechtelijke vernieuwing (commissie-De Koning), van 1992 tot 1993
- lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van 1994 tot 1997
- lid bestuur Stichting Parlementaire Geschiedenis, van 1997 tot 2007
- voorzitter Raad van Advies Stichting "SieboldHuis" te Leiden, van 2000 tot 2003
- lid Commissie van Advies "mr. Frans Perrick-stichting" te Nijmegen
- wegbereider voor de oprichting van het Maatschappelijk Topinstituut Stedelijke Innovatie, in opdracht van het Kenniscentrum Grote Steden van het Stedelijk Innovatieprogramma (STIP), van mei 2005 tot september 2005
- lid werkgroep Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) naar aanleiding van het Nederlands referendum over de Europese Grondwet, tot december 2005
- voorzitter visitatiecommissie Landelijk Gebied in opdracht van het Interprovinciaal Overleg (IPO), van oktober 2005 tot december 2005
- lid Commissie Draagvlak en Effectiviteit Ontwikkelingssamenwerking, van 2005 tot 2006
- voorzitter Nationale Hoorstichting, van september 2005 tot december 2008
- voorzitter algemeen bestuur en dagelijks bestuur, Gemeenschappelijke Regeling Hulpverlening en veiligheid Gelderland-Zuid
- voorzitter Nederlandse Onderzoeksschool voor de Bestuurskunde, van 2005 tot december 2008
- voorzitter Raad van Toezicht Consumentenbond, van 8 oktober 2005 tot 2 november 2013
- lid jury Anne Vondelingprijs voor politieke journalistiek, van 2006 tot 2010
- voorzitter bestuur SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten), van 1 maart 2006 tot december 2014
- voorzitter jury ECI Literatuurprijs 2017, van januari 2007 tot 2018
- voorzitter Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, van januari 2007 tot 1 februari 2012
- korpsbeheerder politieregio Gelderland-Zuid, van 8 januari 2007 tot 1 februari 2012
- (plaatsvervangend) voorzitter EU-regio Rijn & Waal, van maart 2007 tot 1 februari 2012
- voorzitter Stichting Parlementaire Geschiedenis, van juli 2007 tot 1 januari 2024
- lid Alumni-board, faculteit rechtsgeleerdheid, Radboud Universiteit Nijmegen, van 2008 tot 2014
- voorzitter bestuur Stichting Verkiezing Overheidsmanager van het Jaar, van juli 2008 tot 1 juli 2013
- lid Raad van Toezicht Montesquieu Instituut, van juli 2008 tot 2012
- voorzitter Veiligheidsberaad, van 1 oktober 2007 tot 23 september 2011 (landelijk overleg van alle veiligheidsregio's)
- voorzitter Taskforce Overlast Jaarwisseling en Andere Evenementen, van februari 2008 tot december 2008
- voorzitter Stuurgroep Bovenregionale Politiesamenwerking, 2009
- lid dagelijks bestuur Korpsbeheerdersberaad, van januari 2009 tot 1 februari 2012
- lid Raad van Advies voor de rechtspraktijk, faculteit der Rechtsgeleerdheid, Radboud Universiteit Nijmegen, vanaf 2009
- voorzitter Commissie Nationaal Plan Toekomst Onderwijswetenschappen, van 1 november 2009 tot 15 februari 2011
- voorzitter jury Anne Vondelingprijs voor politieke journalistiek, van 2010 tot 1 juli 2013
- beoogd Regioburgemeester Oost-Nederland in verband met nationale politie, van 1 mei 2011 tot 1 februari 2012
- lid Raad van Toezicht NSOB (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur), vanaf september 2011
- lid Raad van Advies adviesbureau "Verdonck, Klooster & Associates"
- lid bestuur Neth-ER (Netherlands house for Education and Research), van 2012 tot 26 september 2018
- lid bestuur Nationaal regieorgaan praktijkgericht onderzoek SIA, deel uitmakend van NWO, van 2012 tot 26 september 2018
- lid bestuur Stichting Innovatie Alliantie, van 2012 tot 2013
- voorzitter Raad van Toezicht Stichting Waarborgfonds HBO, van 2012 tot 1 november 2014
- lid bestuur Stichting van het Onderwijs, van 2012 tot 26 september 2018
- voorzitter Raad van Commissarissen "Witte Kruis, mobiele zorgverlening", van 11 april 2013 tot 2016
- lid Raad van Advies Stichting "The Rights Forum",, van juli 2013 tot mei 2018
- voorzitter Accreditatiecommissie Zorgbestuurders NVZD, van november 2013 tot 1 november 2018
- voorzitter Raad van Advies Nederlandse Orde van Advocaten, van december 2013 tot 1 november 2018
- informateur collegevorming gemeente Amsterdam, van maart 2014 tot mei 2014
- lid curatorium Max Planck Instituut, van 2015 tot 1 november 2018
- voorzitter Raad van Commissarissen vervoersbedrijf Transdev Nederland Holding, van mei 2016 tot 1 november 2018
- lid bestuur Stichting Legal Valley Gelderland, van november 2016 tot oktober 2018
- voorzitter Raad van Toezicht Nederlands Filmfonds, van 2017 tot 1 november 2018
- voorzitter Jury Libris Geschiedenisprijs 2022
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1994 tot 2 december 1997 (zevende ondervoorzitter)
- vicevoorzitter parlementaire enquêtecommissie opsporingsmethoden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 6 december 1994 tot juni 1996
- ondervoorzitter vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 3 oktober 2002 tot maart 2003
- waarnemend voorzitter vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van maart 2003 tot 10 april 2003
- voorzitter vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 10 april 2003 tot 27 mei 2003
- vicevoorzitter vaste commissie voor Koninkrijksrelaties (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 21 juni 2011 tot 20 september 2018
- lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 9 juni 2015 tot 26 juni 2018
Opleiding
primair onderwijs
- R.K. lagere school te Lisse
- R.K. lagere school te Haarlem
- R.K. lagere school te Nijmegen
voortgezet onderwijs
- gymnasium-b, "Stedelijk Gymnasium" te Nijmegen, tot 18 juni 1976
academische studie
- Nederlands recht: staatsrecht en parlementaire geschiedenis, Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1976 tot 28 oktober 1981
stages e.d.
- stage in de VS, 1988 (1 maand)
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich als Tweede Kamerlid onder meer bezig met binnenlandse zaken, politie en Antilliaanse zaken en later ook met buitenlandse zaken en Europese zaken
- Hield zich in de Eerste Kamer behalve met algemene politieke vraagstukken bezig met binnenlandse zaken, Koninkrijksrelaties, Europa, defensie en immigratie en asiel
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Zond in september 2003 een hoofdlijnennotitie naar de Tweede Kamer over de gekozen burgemeester. Aangekondigd wordt dat in 2006 in alle gemeenten verkiezingen voor de burgemeester zullen plaatsvinden. De positie van de burgemeester zal zodanig worden versterkt, dat deze als lokaal 'regeringsleider' kan optreden. (29.223)
- Zond in november 2003 de hoofdlijnennotitie naar de Tweede Kamer over een nieuw kiesstelsel. Uitgangspunten daarvan zijn: een tweestemmenstelsel met meervoudige districten, 75 districtskandidaten, waarbij kiezers één voorkeurstem op een landelijke kandidaat kunnen uitbrengen en één op een districtskandidaat, en onverenigbaarheid van een landelijke en een districtskandidatuur. (29.356)
- Bracht in december 2003 een actieprogramma tot modernisering van de overheid ('Andere Overheid') uit. Belangrijke doelstellingen zijn vermindering van bureaucratie en regelzucht en vergroting van de slagkracht en doelmatigheid. Mogelijkheden voor het nemen van de eigen verantwoordelijkheid door burgers moet worden gestimuleerd. (29.362)
- Bracht in april 2004 de Nota 'Samenwerken aan de Krachtige stad' uit over voortzetting en vernieuwing van het grotestedenbeleid. Gemeenten krijgen meer ruimte om zelf te bepalen op welke wijze zij problemen willen aanpakken.
- Bracht in mei 2004 de Nota Grondrechten in een pluriforme samenleving uit over evenwicht in de onderlinge verhouding tussen de klassieke grondrechten (29.614)
- Diende in november 2004 het wetsvoorstel Wet verkiezing burgemeester in. Dit wetsvoorstel beoogde uitwerking te geven aan de herziene Grondwet (op het moment van indiening was een voorstel in tweede lezing aanhangig bij de Eerste Kamer). De verkiezing zou plaatsvinden op basis van absolute meerderheid, waarbij zo nodig een tweede ronde moest worden gehouden. (29.865)
- Diende in februari 2005 het wetsvoorstel Wet wijziging kiesstelsel Tweede Kamer in. Dit beoogde een tweestemmenstelsel in te voeren, waarbij kiezers zowel een landelijke als regionale stem zouden uitbrengen. Het voorstel werd in februari 2006 door zijn opvolger Pechtold ingetrokken. (29.986)
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 2005 een herziening van de Grondwet in het Staatsblad, waardoor het voor volksvertegenwoordigers mogelijk wordt zich bij zwangerschap of langdurige ziekte tijdelijk te laten vervangen
Wetenswaardigheden
algemeen
- Werd in november 1997 fractievoorzitter nadat van de fractieleden twaalf hem steunden. Negen leden waren voor Roger van Boxtel.
- Bepleitte begin april 2000 modernisering van de monarchie. Daarbij zou het staatshoofd niet langer deel moeten uitmaken van de regering en geen rol meer moeten spelen bij de kabinetsformatie. Evenmin zou de koning(in) voorzitter van de Raad van State moeten zijn. Het kabinet kwam naar aanleiding hiervan in september 2000 met een notitie, waarin stond dat geen aanleiding werd gezien om de constitutionele rol van het staatshoofd te veranderen.
- Was in 2003 kandidaat voor het Tweede Kamervoorzitterschap, maar werd verslagen door de aftredende Kamervoorzitter Weisglas. Kreeg bij de eerste stemmingsronde 37 en bij de tweede stemmingsronde 17 van de 145 stemmen.
- Was in 2003 bij de onderhandelingen in de kabinetsformatie samen met Bert Bakker secondant van Boris Dittrich
- Maakte op de avond van 23 maart 2005 zijn aftreden als minister bekend, nadat een dag eerder de Eerste Kamer het door hem verdedigde wetsvoorstel tot het uit de Grondwet halen van de Kroonbenoeming van de burgemeester had verworpen. Bij zijn besluit speelde ook mee, dat er voor hem, na overleg in de coalitie, onvoldoende zicht bestond op het tot stand brengen van een hervorming van het kiesstelsel.
verkiezingen
- Was in 1998 bij de Tweede Kamerverkiezingen nummer 2 op de D66-kandidatenlijst
ridderorden
Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 23 mei 2005
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Nijmeegse Studentenvereniging "Carolus Magnus" (thans reünist)
- lid studentendispuut "Elegast" (thans reünist)
- lid Muiderkring
hobby's
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Het Interimkabinet in Nederland", in: Bestuurswetenschappen 1983
- "De staatssecretaris in theorie en praktijk", in: Bestuurswetenschappen 1985 (met A.J.H.W.M. Versteeg)
- "Het parlement en de kwaliteit van wetgeving", in: Th.C. de Graaf e.a. (red.), "Omtrent het parlement" (1985)
- "Ambtenaar, minister en volksvertegenwoordiger", in: B.F. de Jong e.a. (red.), "Nijmeegs staatsrecht (1987)
- "Over bouwen en vertrouwen: staats- en bestuursrechtelijke opmerkingen bij het rapport van de parlementaire enquêtecommissie bouwsubsidies", in NJB 1988 (met F.C.M.A. Michiels)
- "Bekroonde democratie" (Johan de Witt-lezing 2000, Stichting Dordtse Academie, Dordrecht)
- "Politiek en Mediamacht", KIM-lezing 2006 (Katholiek Instituut voor Massacommunicatie)
- "Open en onbevangen. De noodzaak van politieke vrijzinnigheid", (mederedacteur, artikelenbundel, 2009)
- "Redelijk radicaal. Vijftig jaar D66" (red. met Alexander Rinnooy Kan, 2016)
- publicaties in landelijke dagbladen
- publicaties in juridische vakliteratuur
redevoeringen
"Evenwicht en tegenwicht. Adviseurs en controleurs in de democratische rechtsstaat", Kees Lunshoflezing, Nieuwspoort Den Haag, 18 november 2020
literatuur/documentatie
- Mark Koster, "Een saaie Van Mierlo", Intermediair, 21-25 mei 2000
- René Moerland, "'Ik staar niet uit het raam en ik slaap goed, dank u. Maar ik ben wel boos'", NRC Handelsblad, 9 april 2005
- "'Wereld is veranderd, maar aparte rol burgemeester blijft'", interview door Leo Mudde, VNG-Magazine, januari 2007
- Toof Brader en Marja Vuijsje, "Haagse portretten. Tweede-Kamerleden, ministers, staatssecretarissen" (1995, 1999)
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Deventer, 15 september 1981
kinderen
1 dochter en 1 zoon
familierelaties
