Mr. R.P. (Ru) Cleveringa

R.P. Cleveringa

Leidse hoogleraar die op indrukwekkende wijze op 26 november 1940 in het openbaar protesteerde tegen het ontslag van zijn Joodse collega en leermeester prof. Meijers. Hij was aanvankelijk werkzaam in het bedrijfsleven en daarna rechter. Sinds 1927 hoogleraar handelsrecht en burgerlijk procesrecht in Leiden. Geleerd jurist, die belangrijke publicaties op zijn naam had. Na zijn vrijlating uit gevangenschap lid van het College van Vertrouwensmannen. Verliet op 64-jarige leeftijd de Leidse universiteit en werd toen lid van de Raad van State, waarvan hij sinds 1945 al als staatsraad in buitengewone dienst deel uitmaakte.

functie(s) in de periode 1945-1969: lid Raad van State, staatsraad in buitengewone dienst, lid College van Vertrouwensmannen

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Rudolph Pabus (Ru)

titulatuur en naam

Mr. R.P. Cleveringa Rudolph Pabus (Ru)

geboorteplaats en -datum

Appingedam, 2 april 1894

overlijdensplaats en -datum

Oegstgeest, 15 december 1980

levensbeschouwing

vrijzinnig-protestants

Partij/stroming

partij(en)

  • LSP (Liberale Staatspartij) (voor 1940)
  • PvdV (Partij voor de Vrijheid), van 14 maart 1946 tot 26 januari 1948
  • VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 26 januari 1948

Hoofdfuncties/beroepen

  • ambtenaar Rijksijzerdistributie, van 1918 tot 1919
  • chef afdeling geschillen, KNSM (Koninklijke Nederlandse Stoombootmaatschappij) te Amsterdam, van 1919 tot 1 maart 1926
  • rechter Arrondissementsrechtbank te Alkmaar, van 1 maart 1926 tot 1 december 1927
  • hoogleraar handelsrecht en burgerlijk procesrecht, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 december 1928 tot 27 november 1940 (benoemd 31 oktober 1927; ontslagen door de Duitsers)
  • lid College van Vertrouwensmannen, van augustus 1944 tot 6 mei 1945 (door de regering aangewezen college dat na de bevrijding het gezag moest waarnemen)
  • hoogleraar handelsrecht en burgerlijk procesrecht, Rijksuniversiteit Leiden, van 28 augustus 1945 tot 12 juli 1958
  • staatsraad in buitengewone dienst, Raad van State, van 28 augustus 1945 tot 15 juni 1958
  • rector magnificus Rijksuniversiteit Leiden, van 16 september 1946 tot 15 september 1947
  • lid Raad van State, van 15 juni 1958 tot 1 mei 1969 (benoemd bij K.B. van 8 mei 1958)

gevangenschap/internering

  • geïnterneerd strafgevangenis te Scheveningen, van november 1940 tot juni 1941
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Vught, van 5 januari 1944 tot 22 juli 1944

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid comité van initiatief PvdV, 12 maart 1946

Nevenfuncties

  • redacteur rechtskundig magazine "Themis"
  • decaan Juridische faculteit, Rijksuniversiteit Leiden, omstreeks 1941 (lange tijd)
  • voorzitter onderzoekscommissie naar klachten van gedeporteerden over de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigingen in Frankrijk, Zwitserland en Portugal, 1945
  • voorzitter Prins Bernhard Fonds, van 1946 tot april 1952
  • lid Staatscommissie inzake herziening van de Nederlandse Burgerlijke Wetgeving, omstreeks 1947 tot 1 maart 1955
  • voorzitter Staatscommissie inzake herziening van de Nederlandse Burgerlijke Wetgeving, van 1 maart 1955 tot 1962
  • kamerheer honorair

Opleiding

academische studie

  • rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, van 16 september 1913 tot 16 januari 1919 (cum laude)

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Hield op 26 november 1940 een rede in het Groot-aditorium van de Universiteit Leiden waarin hij krachtig protesteerde tegen het ontslag van zijn joodse collega E.M. Meijer door de Duitse bezetters
  • Adviseerde na de oorlog Stikker bij de oprichting van de Partij van de Vrijheid
  • Begeleidde als hoogleraar drieëndertig promovendi

uit de privésfeer

  • Sinds zijn jeugd bevriend met E.N. van Kleffens. Promoveerde op dezelfde dag als Van Kleffens.
  • Promoveerde bij prof. E.M. Meijers

woonplaats(en)/adres(sen)

Leiden, Rijnsburgerweg 29 (vóór, in en na de oorlog)

ridderorden

  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1949
  • Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 30 maart 1963

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid Leids juridisch dispuut, "Societas Juridica 'Grotius'"
  • lid KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen)
  • lid Comité van voorlichting inzake het vraagstuk van schadevergoeding door gebiedsuitbreiding te Leiden, 1945

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "De zakelijke werking der ontbindende voorwaarde" (dissertatie, 1919)
  • "Zeerechtelijke Bijzonderheden" (oratie, 1927)

literatuur/documentatie

  • W. Otterspeer, "Cleveringa, Rudolph Pabus (1894-1980)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 99
  • Herriët Salm, "'Hij heeft zoveel meer gedaan dan die ene redevoering'", Trouw, 16 januari 2019
  • C.J. Schuyt, "R.P. Cleveringa. Recht, onrecht en de vlam der gerechtigdheid" (2019)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 22 augustus 1922

echtgeno(o)t(e)/partner

H. Boschloo, Hiltje

kinderen

3 dochters

vader

Mr. J.P. Cleveringa, Jacobus Pieters

geboorteplaats en/of -datum

Appingedam, 17 juli 1863

beroep vader

rechter (arrondissementsrechter in Heerenveen)

moeder

L.C.L. Schleurholts, Lutgerina Catharina Lucretia

geboorteplaats en/of -datum

Bedum, 18 augustus 1867

broers en zusters

1 zuster

beroep grootvader (vaderskant)

arts

beroep grootvader (moederskant)

  • arts
  • burgemeester van Bedum

familierelaties