PvdA
functie(s) in de periode 1956-1977: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, voorzitter Eerste Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Maarten (Maarten)
titulatuur en naam
Mr. M. de Niet Gzn. Maarten (Maarten)
opmerkingen over de naam en/of titel
Gzn. staat voor Gerritzoon
geboorteplaats en -datum
Bodegraven, 16 maart 1904
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 25 juli 1979
levensbeschouwing
Hervormd: midden-orthodox
Partij/stroming
partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf juni 1949
Hoofdfuncties/beroepen
- waarnemend secretaris jongenskampen, NCSV (Nederlandse Christen-Studenten Vereniging), van 1931 tot 1932
- medewerker parket van de officier van justitie, Arrondissementsrechtbank te Groningen, van 1932 tot 1933
- surnumerair gemeentepolitie te Amsterdam, van 1933 tot 1934
- inspecteur politie der tweede klasse te Amsterdam (onder andere werkzaam op de juridische afdeling), van 1934 tot 1937
- rijksinspecteur van het verkeer in Friesland, van 1937 tot 16 mei 1939
- zendingsconsul in Nederlands-Indië, namens het Nederlandsch Bijbel-Genootschap, van 16 mei 1939 tot juni 1949
- verlof in Nederland (eerste helft van 1946)
- burgemeester van Wageningen, van 15 maart 1950 tot 1 april 1969
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 20 september 1960
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 oktober 1960 tot 20 september 1977
- fractievoorzitter PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 5 maart 1968 tot 7 oktober 1968
- voorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1969 tot 18 september 1973 (benoemd bij K.B. van 21 juli 1969)
gevangenschap/internering
- geïnterneerd te Meester Cornelis (Ned.-Indië), vanaf 14 mei 1942
- geïnterneerd in gevangenis "Struiswijk" te Batavia, van 1942 tot februari 1944 (weigerde de eed van trouw aan het Japanse leger af te leggen en kreeg verzwaard regime)
- geïnterneerd in kamp "Sukamiskin" te Bandoeng, vanaf februari 1944
- geïnterneerd in mannenkamp "Tjihama IV", van februari 1944 tot augustus 1945
Partijpolitieke functies
overzicht
- vicefractievoorzitter PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1965 tot 5 maart 1968
Nevenfuncties
- lid Provinciale Culturele adviescommissie Gelderland
- lid College van Curatoren Landbouwhogeschool te Wageningen, van 1950 tot 1969
- lid Raad voor de Zending der Nederlands Hervormde Kerk, van 1951 tot 1964
- lid Raad voor de Zaken van kerk en Overheid, van 1951 tot 1954
- lid commissie bestuurshervorming Landbouw-Hogeschool te Wageningen, van juli 1952 tot mei 1955
- voorzitter curatorium ISS (Institute of Social Studies) te 's-Gravenhage, vanaf 1956 (nog in 1970)
- voorzitter Openbaar Lichaam Regionale Gasvoorziening Midden- en Oost-Nederland
- vicevoorzitter Commissie Samenwerkende regionale organen gasvoorziening (SROG)
- lid Gasadviescommissie, omstreeks 1967
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van januari 1957 tot september 1977
- plaatsvervangend voorzitter commissie van rapporteurs voor Buitenlandse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 oktober 1967 tot 12 december 1967
- plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 12 december 1967 tot 16 september 1969
- lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 5 maart 1968 tot 7 oktober 1968
- voorzitter College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 september 1969 tot 18 september 1973
- voorzitter Huishoudelijke Commissie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 september 1969 tot 18 september 1973
- voorzitter bijzondere commissie voor de Grondwetsherziening (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 september 1969 tot 11 mei 1971
- voorzitter Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van 24 april 1970 tot 20 september 1977
- lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 25 september 1973 tot 1 oktober 1977
Opleiding
voortgezet onderwijs
- gymnasium-b, "Gymnasium Haganum" te 's-gravenhage, van augustus 1919 tot juni 1925
academische studie
- Nederlands recht, Rijksuniversiteit Leiden, van september 1925 tot 7 mei 1931
cursussen
- cursussen internationaal college Woodbrooke
Activiteiten
als parlementariër
- Was buitenland-woordvoerder van de PvdA in de Eerste Kamer. Hield zich ook bezig met binnenlandse zaken, financiën, defensie, justitie, volkshuisvesting en economische zaken.
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1968 met De Loor, Querido en Visser tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wijziging van de Wet op de kansspelen stemde
- Behoorde in 1968 tot de negen leden van zijn fractie die vóór het wetsvoorstel regeling schadeloosstelling leden Tweede Kamer der Staten-Generaal stemden
- Behoorde in 1969 tot de zeven leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers stemden
- Behoorde in 1970 tot de acht leden van zijn fractie die vóór de ontwerp-Wet Universitaire Bestuurshervorming stemden
- In 1972 stemden hij en Meester als enigen van hun fractie vóór het wetsvoorstel Fiscale oudedagsreserve voor zelfstandigen
- Behoorde in 1973 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel stemden over invoering van de bloedproef in het verkeer
Wetenswaardigheden
algemeen
- Behoorde in 1947/1948 tot de zgn. Nova Zembla-groep in de PvdA die zich verzette tegen militair optreden jegens de Republiek Indonesië
- Het kabinet-Beel overwoog in 1947 ernstig om hem als opvolger van Van Mook te benoemen tot gouverneur-generaal of luitenant-gouverneur-generaal
- In 1965 leidde door hem gegeven inzage aan journalisten van aantekeningen die hij van overleg in de de Eerste Kamercommissie voor buitenlandse politiek had gemaakt, dat minister Luns enige tijd weigerde in de commissie te verschijnen
- Er kwam een einde aan zijn voorzitterschap van de Eerste Kamer vanwege de benoeming van zijn partijgenoot Vondeling tot voorzitter van de Tweede Kamer
uit de privésfeer
- Was gehuwd met een Engelse
- Zijn vader was gemeenteraadslid in Bodegraven (1899-1905)
anekdotes en citaten
- Toen minister-president Den Uyl hem bij zijn afscheid als voorzitter van de Senaat de versierselen behorende bij het Commandeurschap van de Nederlandse Leeuw wilde omhangen, mocht hij slechts het bijbehorende knoopje op het revers drukken.
- De parlementen van Suriname en de Nederlandse Antillen boden hem en zijn vrouw een reisje naar de overzeese gebiedsdelen aan. Op norse toon sloeg De Niet dat aanbod af. Daar denken wij niet aan, zei hij. Daarvoor zijn onze verdiensten te gering.
verkiezingen
- Werd in 1956, 1960, 1963, 1966 en 1971 gekozen door Groep IV: Zuid-Holland
woonplaats(en)/adres(sen)
- Scheveningen (jeugdjaren)
- Leeuwarden, van 1937 tot 1939
- Batavia (Ned.-Indië), vanaf juli 1939
- Wageningen, Gen. Foulkesweg 109, van 1951 tot 1969
- 's-Gravenhage, Mozartlaan 131, vanaf juni 1969 (nog in 1977)
ridderorden
- Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 31 augustus 1950
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 17 september 1946
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 11 september 1973 (t.g.v. afscheid als Eerste Kamervoorzitter)
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 15 november 1973
overige onderscheidingen en prijzen
ereburger van Wageningen, 27 maart 1969
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid NCSV (Nederlandsche Christen-Studenten Vereeniging)
militaire dienst
- militaire dienst bij de pontonniers
Publicaties van/over
lijst van publicaties
Publiceerde eind jaren veertig in het tijdschrift Wending, waarin hij zich heftig keerde tegen het Indonesiëbeleid van de Nederlandse regering
literatuur/documentatie
M. Vonk, "Niet (Gz.), Maarten de (1904-1979)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 365
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Scheveningen, 29 augustus 1935
echtgeno(o)t(e)/partner
E.H. Horsfall Child, Edithe Horsfall
kinderen
2 dochters
vader
G. de Niet, Gerrit
geboorteplaats en/of -datum
Scheveningen (gem. 's-Gravenhage), 4 januari 1867
beroep vader
- huisarts in Bodegraven (1895-1905)
- arts in Scheveningen
moeder
L.A. Plet, Louisa Agatha
geboorteplaats en/of -datum
Leeuwarden, 29 september 1871
broers en zusters
2 zusters (was zelf de jongste; jongste zus overleed op 16-jarige leeftijd)
