Mr. J.J.L. van der Brugghen

J.J.L. van der Brugghen
bron: Beeldbank Nationaal Archief

Antirevolutionaire advocaat en rechter uit Nijmegen. Antirevolutionair, maar aanhanger van de ethische richting. Was Tweede Kamerlid voor het district Zutphen en werd in 1856 minister van Justitie en leider van een koninklijk kabinet. Verdedigde in die functie een herziening van de Lager-onderwijswet, die niet strookte met de ideeën van zijn politieke vriend Groen van Prinsterer. Werd door deze toen niet langer als 'zijn vriend' beschouwd. In 1858 eindigde zijn ministerschap en politieke loopbaan.

antirevolutionair
functie(s) in de periode 1853-1858: lid Tweede Kamer, minister

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Justinus Jacob Leonard

titulatuur en naam

Mr. J.J.L. van der Brugghen Justinus Jacob Leonard

geboorteplaats en -datum

Nijmegen, 6 augustus 1804

overlijdensplaats en -datum

Ubbergen (Gld.), 2 oktober 1863

begraafplaats en -datum

Nijmegen, 5 oktober 1863

levensbeschouwing

Waals Hervormd

Partij/stroming

stroming(en)

antirevolutionair (christelijk-historisch) (in 1857 kwam het tot een breuk met Groen van Prinsterer ten gevolge van de nieuwe Schoolwet)

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat te Nijmegen, van 1826 tot 1 oktober 1838
  • rechter Arrondissementsrechtbank te Nijmegen, van 1 oktober 1838 tot 1 januari 1840
  • president Arrondissementsrechtbank te Nijmegen, van 1 januari 1840 tot 1 juli 1856
  • lid Provinciale Staten van Gelderland, van 22 oktober 1850 tot 14 juni 1853 (in 1850-1853 voor het kiesdistrict Harderwijk, in maart-juni 1853 voor het kiesdistrict Oldebroek)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juni 1853 tot 18 september 1854 (voor het kiesdistrict Zutphen)
  • minister van Justitie, van 1 juli 1856 tot 18 maart 1858 (benoemd bij K.B. van 23 juni 1856, beëdigd 28 juni 1856)
  • ambteloos, vanaf 1858

(in)formateurschap(pen)

  • kabinetsformateur, vanaf 14 mei 1856 (formatiepoging onderbroken, om zittende kabinet nog een kans te geven)
  • kabinetsformateur, tot 21 juni 1856 (ook de koning zelf en Jhr. F.L.W. de Kock, directeur van het Kabinet des Konings, waren nauw bij de formatie betrokken)

Nevenfuncties

  • voorzitter schoolcommissie te Nijmegen, vanaf 1840
  • redacteur Nijmeegs schoolblad, van 1844 tot 1853
  • lid bestuur Asyl Steenbeek te Zetten, omstreeks 1862

afgeleide functies, presidia etc.

tijdelijk voorzitter van de ministerraad, van 1 juli 1856 tot 2 januari 1857

Opleiding

onderwijs buiten schoolverband

privé-onderricht van zijn moeder

voortgezet onderwijs

  • Latijnse School te Nijmegen

academische studie

  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 9 juli 1822 tot 15 juni 1826

Activiteiten

als bewindspersoon

  • Stelde bij K.B. van 11 november 1856 de rijksveldwacht in
  • Verdedigde in 1857 met Van Rappard in de Tweede Kamer de ontwerp-Wet op het lager onderwijs, waarbij de niet naar gezindten gesplitste lagere school gehandhaafd bleef. Kwam hierdoor tegenover zijn vroegere geestverwanten, onder wie Groen van Prinsterer, te staan.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Stichtte de christelijke school "De Klokkenberg" te Nijmegen
  • Hield bij de formatie van zijn kabinet sterk rekening met de wensen van de koning en handhaafde daarom Forstner van Dambenoy en A.G.A. van Rappard

verkiezingen

  • Werd in 1853 in de eerste stemmingsronde gekozen. Versloeg de liberalen W.H. Dullert en J.P.P. baron van Zuylen van Nijevelt
  • Werd bij de periodieke verkiezingen in 1854 verslagen door W.H. Dullert (lib.)
  • Was na 1858 nog diverse malen zonder succes Tweede Kamerkandidaat, o.a. in Sneek, Nijmegen, Utrecht en Rotterdam

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Nijmegen
  • Ubbergen (buitenhuis)

ridderorden

  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 1857
  • Grootkruis Orde van de Eikenkroon, 1858

militaire dienst

  • officier Nijmeegse schutterij (nam deel in 1831 aan de Tiendaagse Veldtocht)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Saluti liberi" (dissertatie, 1826)
  • "De Eedsleer naar Christelijke en regtsgeleerde beginselen" (1844)

literatuur/documentatie

  • F.W. Merens, "Groen van Prinsterer en Van der Brugghen: Eene herinnering van blijvend aanbelang" (Utrecht, 1888)
  • P. Smit, "Minister van der Brugghen" (1913)
  • A. Goslinga, "Het conflict Groen-Van der Brugghen", in: "Christendom en Historie" (1925)
  • Ph. Kohnstamm, "Mr. J.J.L. van der Brugghen" (1948)
  • N. van Egmond, "Consequent christendom. Leven en werk van mr. J.J.L. van der Brugghen" (1964)
  • J. Brouwer, "Het binnenste naar buiten. Beginselen en activiteiten van mr. J.J.L. van der Brugghen 1809-1863" (1981)
  • J.C. Boogman, "Rondom 1848. De politieke ontwikkeling van Nederland 1840-1858"
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel I, 484

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

archivalia

Briefwisseling Van der Brugghen-Groen van Prinsterer, Nationaal Archief

archivalia via site Nationaal Archief

vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Dieden, 29 juli 1834

echtgeno(o)t(e)/partner

Jkvr. A. Singendonck, Anna

vader

J.D. van der Brugghen, Johan Diederik

geboorteplaats en/of -datum

's-Gravenhage, 5 januari 1774

beroep vader

ontvanger der directe belastingen

moeder

M.E.G. de Beijer, Maria Elisabeth Geertruida

geboorteplaats en/of -datum

Nijmegen, 4 maart 1778

beroep grootvader (vaderskant)

secretaris van 's-Gravenhage

beroep grootvader (moederskant)

raad en burgemeester van Nijmegen

familierelaties