Mr. J.J. (Jan) Vis

Staatsrechtgeleerde die lange tijd een vooraanstaande D66-senator was. Aanvankelijk parlementair journalist bij onder meer NRC Handelsblad en later hoogleraar staatsrecht in Groningen. Als Eerste Kamerlid mede-initiatiefnemer van een voorstel voor een enquête en interpellant, toen minister Deetman buiten de Kamervergadering met aftreden had gedreigd om zo de CDA-fractie onder druk te zetten. Vooral door een heldere betoogtrant en een sterk analytisch vermogen had hij in de Senaat veel gezag. Had in 1994 als informateur een belangrijk aandeel in de totstandkoming van het eerste paarse kabinet. Sloot zijn loopbaan af als staatsraad. Medeauteur van een standaardwerk over parlementaire geschiedenis.

D66
functie(s) in de periode 1980-2003: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, lid Raad van State

Inhoud

1. Personalia
2. Partij/stroming
3. Hoofdfuncties/beroepen
4. Partijpolitieke functies
5. Nevenfuncties
6. Opleiding
7. Activiteiten
8. Wetenswaardigheden
9. Publicaties van/over
10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jacob Jan (Jan)

titulatuur en naam

Mr. J.J. Vis Jacob Jan (Jan)

geboorteplaats en -datum

Wormerveer, 30 oktober 1933

overlijdensplaats en -datum

Zeist, 24 januari 2011

niet-kerkelijke levensbeschouwing

antroposofisch

Partij/stroming

partij(en)

• D'66 (Democraten 1966), van 1967 tot 15 juni 1985 (partijnaam gewijzigd)
• D66 (Democraten 66)

Hoofdfuncties/beroepen

• verslaggever "Haagsche Courant", van 10 augustus 1952 tot 1956
• politiek redacteur "Algemeen Dagblad", van 1956 tot 1960
• persadviseur "United States Information Agency", van 1961 tot september 1963
• politiek redacteur GPD (Gemeenschappelijke Persdienst), van september 1963 tot 1969
• politiek redacteur "NRC Handelsblad", van 1969 tot 1 april 1973
• lector staatsrecht, Rijksuniversiteit Groningen, van 1 april 1973 tot 1 januari 1980
• hoogleraar staatsrecht, Rijksuniversiteit Groningen, van 1 januari 1980 tot 1 maart 1995 (na vervallen onderscheid lector/hoogleraar)
• lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1980 tot 1 maart 1995
• fractievoorzitter D66 Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 3 december 1985 tot 1 maart 1995
• lid Raad van State, van 1 maart 1995 tot 1 november 2003

(in)formateurschap(pen)

• informateur, van 14 mei 1994 tot 27 juni 1994 (met K.G. de Vries en G.M.V. van Aardenne)

Partijpolitieke functies

overzicht

• lid hoofdbestuur D'66, van 1975 tot 1977
• vicefractievoorzitter D'66 Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1980 tot 3 december 1985

Nevenfuncties

• lid redactie tv-programma's "Inburgeren" en "Wetstrijd" (in de jaren zestig)
• lid Staatscommissie van advies inzake de relatie kiezers-beleidsvorming (commissie-Biesheuvel), van 26 mei 1982 tot maart 1984
• lid bestuur Stichting Radio Nederland Wereldomroep, vanaf juni 1985
• voorzitter Vereniging Vrije School te Groningen, tot 1994
• lid curatorium Vrije Hogeschool te Driebergen, tot 1991
• lid curatorium dagblad "Het Parool", omstreeks oktober 1995
• lid Raad van advies Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie, omstreeks oktober 1995
• lid College van Toezicht Academisch Ziekenhuis te Groningen, omstreeks oktober 1995
• lid Raad van Commissarissen "Triodos Bank" N.V., van 1995 tot 2006
• lid bestuur Stichting DIALOOG, stichting ter bevordering van dynamische oordeelsvorming
• lid jury Grondwetstrijd, van 14 januari 1998 tot 5 mei 1998
• lid presidium Staatscommissie inzake Dualisme en lokale democratie (Staatscommissie-Elzinga), van 25 september 1998 tot januari 2000
• lid Raad van Toezicht Stichting Arta-Lievegoedgroep, omstreeks augustus 2001

afgeleide functies, presidia etc.

• lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, vanaf november 1981
• lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 3 december 1985 tot 1 maart 1995

Opleiding

primair onderwijs

• "Berger Schoolvereniging" te Bergen (N.H.), van 1 september 1940 tot 1 juli 1945

voortgezet onderwijs

• gymnasium-a, Openbaar "Murmellius Gymnasium" te Alkmaar, van 1 september 1945 tot 1 juli 1952

hoger beroepsonderwijs

• journalistenopleiding, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam

academische studie

• Nederlands recht, Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam, van 1 september 1967 tot 1 oktober 1971

Activiteiten

als parlementariër

• Was woordvoerder binnenlandse zaken, financiën en hoger onderwijs van de D66-Eerste Kamerfractie
• Was in 1981 met Jan Mol (PvdA) en Boy Trip (PPR) mede-indiener van een voorstel tot het houden van een parlementaire enquête naar contracten over de verwerking van radioactief afval uit Nederland in Frankrijk en Groot-Brittannië. Het voorstel werd verworpen.
• Interpelleerde op 15 november 1988 samen met Bas de Gaaij Fortman (PPR) minister Deetman over de gang van zaken rond de Harmonisatiewet WO/HBO

opvallend stemgedrag

• Stemde in 1981 als enige tegen het wetsvoorstel Wet op het basisonderwijs

als (in)formateur

• Kreeg op 14 mei 1994 samen met De Vries (PvdA) en Van Aardenne (VVD) het verzoek om op zo kort mogelijke termijn een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid van de vorming van een kabinet van PvdA, VVD en D66. Op 26 juni 1994 rapporteerden zij dat vorming van zo'n kabinet niet mogelijk was gebleken. Overeenstemming was wel bereikt over vrijwel alle niet-financieel-economische onderwerpen. Tevens was een beleidspakket in de financieel en sociaal-economische sector als basis voor samenwerking aanvaard. De VVD maakte echter bezwaren tegen belangrijke onderdelen van het pakket, zoals de ombuigingen op defensie, de investeringen in de infrastructuur, en de ombuigingen in de sociale zekerheid.

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer

• Minister Van Veen van Onderwijs hield zijn benoeming tot lector enige tijd tegen, omdat hij niet gepromoveerd was

verkiezingen

• Werd in 1980 en 1981 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland

woonplaats(en)/adres(sen)

• Eext (Dr.), 't Wit 6, van 1 juli 1973 tot 1 april 1995
• Zeist, Wilhelminalaan 36, vanaf 1 april 1995
• Zeist, Oranje Nassaulaan 33, tot januari 2011

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1993

Publicaties van/over

lijst van publicaties

• publicaties over staatsrechtelijke en binnenlands politieke onderwerpen in dagbladen en vaktijdschriften
• "De pers en de president, 1789-1962 " (1962)
• "Verkiezingen 1972" (samen met H. Gruijters, 1972)
• "Kabinetsformatie 1973" (1973)
• "Parlement en politiek" (samen met J.Th.J. van den Berg, 1977)
• "Rechtsstaat en verzorgingsstaat" (1978)
• "De ontbinding van het parlement", monografie 4 (1987)
• "Kabinetsformaties en openbaarheid", in: J.Th.J. van den Berg e.a. (red.), "Tussen Nieuwspoort en Binnenhof" (1989)
• "Van ménagerie du Roi tot politiek college, De Eerste Kamer van 1849 tot 1887", in A. Postma e.a. (red.), "Aan deze zijde van het Binnenhof" (1990)
• "Verdelen en heersen: opmerkingen over de kabinetsformatie in Nederland" (1995)
• "Nieuwe trends in de kabinetsformatie", in: "Op het snijvlak van recht & politiek. Opstellen aangeboden aan prof.mr. L. Prakke" (2003), 291-303
• "De eerste honderdvijftig jaar. Parlementaire geschiedenis van Nederland 1796-1946" (samen met J.Th.J. van den Berg, 2013 [postuum verschenen])

literatuur/documentatie

• Hubert Smeets, "Een echte cultuurdemocraat", NRC Handelsblad, 26 januari 2011
• J.Th.J. van den Berg, "Politicus op verzoek. Jan Vis (1933-2011)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2011, 143
• Ned. Patriciaat, 1992

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 9 september 1953

echtgeno(o)t(e)/partner

D.M.J. Rottinghuis, Dina Maria Johanna (Dineke)

beroep echtgeno(o)t(e)/partner

• journaliste
• kunstzinnig therapeute

kinderen

4 dochters

vader

Mr. D. Vis, Dirk

geboorteplaats en/of -datum

Nederhorst den Berg, 8 juli 1906

beroep vader

• kunstschilder
• directeur van de Rietveld Academie te Amsterdam

moeder

Drs. G.M. Britzel, Geertruida Maria

geboorteplaats en/of -datum

Wormerveer, 19 oktober 1908

beroep moeder

lerares aardrijkskunde