moderaat, regeringsgezinden ten tijde van Willem I
functie(s) in de periode 1798-1828: minister 1801-1814, algemeen secretaris van staat, lid voorlopig bestuur zuidelijke Nederlanden, lid Eerste Kamer Vertegenwoordigend Lichaam (1798-1801), minister, lid Raad van State
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jean Henry
titulatuur en naam
Mr. J.H. Appelius Jean Henry
geboorteplaats en -datum
Middelburg, 30 april 1767
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 12 april 1828
levensbeschouwing
Waals Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
- patriottisch (tijdens de Republiek)
- moderaat (in de periode 1795-1813)
- regeringsgezind (na 1813)
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat te Middelburg, vanaf 1786
- schepen van Middelburg, van 1787 tot 1789
- tweede pensionaris van Middelburg, van februari 1795 tot mei 1795
- commissaris assurantiekamer
- commissaris van het waterrecht
- pensionaris van Tholen
- lid provisioneel bestuur van Middelburg, vanaf januari 1795
- lid Vergadering van provisionele representanten van het Volk van Zeeland, van 20 oktober 1795 tot 22 april 1796
- gedeputeerde ter Staten-Generaal, van 4 december 1795 tot 1 maart 1796 (voor Zeeland)
- secretaris Vergadering van provisionele representanten van het Volk van Zeeland, tot 1798
- lid intermediair administratief bestuur van het voormalig gewest Zeeland, vanaf juni 1798
- lid Eerste Kamer, Vertegenwoordigend Lichaam, van 31 juli 1798 tot 17 oktober 1801 (voor het district Middelburg)
- voorzitter Eerste Kamer, Vertegenwoordigend Lichaam, van 5 oktober 1798 tot 19 oktober 1798
- voorzitter Eerste Kamer, Vertegenwoordigend Lichaam, van 11 augustus 1799 tot 25 augustus 1799
- voorzitter Eerste Kamer, Vertegenwoordigend Lichaam, van 8 maart 1801 tot 22 maart 1801
- raad van Financiën, van 3 december 1801 tot 1 mei 1805
- raad-secretaris Staatsraad, van 1 mei 1805 tot juni 1806
- secretaris-generaal Staatsraad, van 22 juni 1806 tot 24 mei 1809
- raad-secretaris van de Koning, hoofd van de Algemene Secretarie van Staat, van 8 januari 1808 tot 11 april 1809
- lid Staatsraad, van 13 februari 1807 tot 8 januari 1808
- minister van Justitie en Politie ad interim, van 11 april 1809 tot 27 mei 1809
- minister van Financiën, van 27 mei 1809 tot 1 december 1810
- lid Conseil d'Etat (Staatsraad) te Parijs, van 12 november 1811 tot november 1813
- lid Raad van State, van 16 mei 1814 tot 12 augustus 1815
- commissaris-generaal van Financiën, voorlopig bewind in de Zuidelijke Nederlanden, van 11 augustus 1814 tot 16 september 1815
- directeur-generaal van 's Rijks indirecte belastingen, van 16 september 1815 tot 28 februari 1818
- directeur-generaal voor in- en uitgaande rechten en accijnzen, van 28 februari 1818 tot 1 januari 1821
- directeur-generaal van de generale directie van de ontvangsten, van 1 januari 1821 tot 30 maart 1824
- minister van Financiën, van 30 maart 1824 tot 12 april 1828
- voorzitter Amortisatiesyndicaat, van 30 maart 1824 tot 12 april 1828
ambtstitel
- minister van staat, van 21 december 1820 tot 12 april 1828
Nevenfuncties
- lid Commissie van Superintendentie over de Waterstaat der Bataafse Republiek, van 1 mei 1805 tot 22 juni 1806
- lid Syndicat de Hollande, van 8 november 1810 tot november 1813
- staatsraad in buitengewone dienst, Raad van State, van 15 september 1815 tot 12 april 1828
afgeleide functies, presidia etc.
lid sectie wetgeving en algemene zaken (Staatsraad), van 14 december 1807 tot 8 januari 1808
Opleiding
academische studie
- Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 4 november 1783 tot 1786
Activiteiten
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1821 een nieuw stelsel van belastingen, accijnzen en invoerrechten tot stand. De belastingen bestaan uit directe belastingen op bebouwde en onbebouwde grond, personeel (huurwaarde, deuren en vensters, kachels, meubels, dienstboden en paarden) en patenten. Voorts waren er indirecte belastingen op zegel, registratie en successie en een aantal accijnzen en in- en uitvoerrechten.
Wetenswaardigheden
algemeen
- Verdedigde in april 1819 met Falck een wijziging van het belastingstelsel waarbij vooral de invoer werd belast. Dit voorstel ondervond felle oppositie in het Noorden. Vanwege dit wetsvoorstel werd hij in Rotterdam lijfelijk bedreigd. Er werden heffingen (accijnzen en invoerrechten) ingevoerd op zout, buitenlands gedistilleerd, wijn, bier, steenkolen, turf, lastgeld, koffie en thee.
- Verdedigde in juni 1821 in de Tweede Kamer de ontwerp-Stelselwet, omdat de minister van Financiën, Elout, ziek was. Het wetsvoorstel werd door vrijwel alle zuidelijke Tweede Kamerleden fel bestreden vanwege de nadelen voor de industrie in het Zuiden. De wet trad op 1 januari 1823 in werking.
uit de privésfeer
- Een zus van zijn echtgenote was gehuwd met E.A. Daendels, lid Vertegenwoordigend Lichaam
- Zijn vader was Waals predikant en commissaris van de Franse kostschool te Middelburg
ridderorden
- Commandeur in de Orde van de Unie, 18 april 1808
- Commandeur in de Orde van de Reünie, 29 februari 1812
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw
buitenlandse onderscheidingen
- lid Legioen van Eer, 1812
- Officier in het Legioen van Eer, 1813
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Ad statuta Zelandiae anni 1495" (dissertatie, 1786)
- "De staatsomwenteling van 1795 in haren aart, loop en gevolgen beschouwd" (Leiden, 1801)
literatuur/documentatie
- H. van Roijen, "Bij de ter aarde bestelling van Jean Henri Appelius, op de begraafplaats bij Scheveningen, den 16. April 1828", 1828
- J.M.G. van der Poel, "Ter eere van Jean Henri Appelius" (1954)
- A.M. Elias en P.C.M. Schölvinck, "Volksrepresentanten en wetgevers" (1991)
- Levensbericht door M. Siegenbeek, in Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1828, 50
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel VII, 16
Biografisch Woordenboek(en)
- biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
- biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Arnhem, 21 juli 1799
echtgeno(o)t(e)/partner
J.R.E. Otters, Johanna Reiniera Elisabeth
kinderen
3 zoons en 2 dochters
vader
L. Appelius, Louis
geboorteplaats en/of -datum
Hanau (Dld.), 25 mei 1725
moeder
C.J. Sprenger, Clasina Jacoba (tweede echtgenote van vader)
geboorteplaats en/of -datum
Veere, november 1731 (gedoopt 18 november)
familierelaties
- Aangetrouwde neef van A.A. Gaymans, lid Notabelenvergadering
