Mr. J.Ch.A.M. (Jan) van de Mortel

J.Ch.A.M. van de Mortel

Tilburgse burgemeester die enige tijd de katholieke fractie in de Senaat leidde, maar door ziekte vaak afwezig was. Was aanvankelijk advocaat en later wethouder en voorzitter van de Raad van Arbeid. Weigerde in 1944 Tilburgers aan te wijzen voor werkzaamheden in Zeeland en werd geïnterneerd in Sint-Michielsgestel. Keerde later dat jaar terug als burgemeester. Typische katholieke regent, die gerespecteerd werd door de bevolking.

RKSP, KVP
functie(s) in de periode 1939-1947: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jan Christiaan Alphonse Maria (Jan)

titulatuur en naam

Mr. J.Ch.A.M. van de Mortel Jan Christiaan Alphonse Maria (Jan)

geboorteplaats en -datum

Tilburg, 19 juli 1880

overlijdensplaats en -datum

Tilburg, 21 december 1947

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

partij(en)

  • RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
  • KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat en procureur, van 1907 tot januari 1940
  • kantonrechter-plaatsvervanger, kanton Tilburg, van 1 november 1908 tot 1 maart 1910
  • griffier kantongerecht te Tilburg, van 1 maart 1910 tot 1 juli 1919
  • lid gemeenteraad van Tilburg, van 6 juli 1911 tot 15 januari 1940
  • lid Provinciale Staten van Noord-Brabant, van 29 januari 1916 tot juli 1939 (1916-1919 voor het kiesdistrict Tilburg)
  • voorzitter Raad van Arbeid te Tilburg, van 1 juli 1919 tot 1 januari 1935
  • wethouder van Tilburg, van 2 september 1919 tot 15 januari 1940
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 8 september 1939 tot 21 december 1947
  • burgemeester van Tilburg, van 15 januari 1940 tot 12 juli 1944 (geïnstalleerd 20 januari; ontslagen door de bezetter)
  • burgemeester van Tilburg, van 27 oktober 1944 tot 15 januari 1946
  • fractievoorzitter RKSP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 oktober 1945 tot 22 december 1945
  • fractievoorzitter KVP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 22 december 1945 tot 23 juli 1946

gevangenschap/internering

geïnterneerd gijzelaarskampen te Sint-Michielsgestel en Vught, van 13 juli 1944 tot 12 september 1944

Nevenfuncties

  • secretaris Voogdijraad te Tilburg, van 5 augustus 1909 tot maart 1923
  • lid Raad van Commissarissen Nederlandsche Heide-Maatschappij, vanaf 1917 (nog in 1938)
  • voorzitter Voogdijraad te Tilburg, van 30 maart 1923 tot 1933
  • voorzitter Raad van Beroep voor de directe belastingen te Tilburg, van 1928 tot 1933
  • voorzitter hoofdafdeling Zoetwatervisserij, Nederlandsche Heidemaatschappij, omstreeks 1931
  • lid bestuur waterschap "Het stroomgebied van de Dommel", omstreeks 1933
  • voorzitter Raad van Commissarissen Nederlandsche Heide-Maatschappij, vanaf 1938
  • lid College voor de Visscherijen, vanaf juli 1938
  • lid Staatscommissie onderzoek wijziging procedure Grondwetsherziening, van 1 maart 1946 tot 1 april 1946
  • voorzitter Kinderbescherming
  • voorzitter Raad van Commissarissen Tilburgse Hypotheekbank
  • functies bij culturele genootschappen

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • gymnasium-a te Breda

academische studie

  • rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, tot 19 februari 1907

Activiteiten

als parlementariër

  • Heeft nimmer het woord gevoerd in de Eerste Kamer. Verscheen vanaf januari 1947 wegens ziekte vrijwel niet meer in de Eerste Kamer.

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer

  • Een broer van hem was burgemeester van Cuyk en van Linden
  • Een zoon van hem was gehuwd met een dochter van H.M.J. Blomjous, Eerste Kamerlid
  • Een dochter van hem verongelukte in december 1940
  • Een zoon van hem werd op 10 augustus 1944 in kamp Vught gefusilleerd
  • Een tweede zoon sneuvelde in januari 1949 in Indonesië
  • Werd op 13 juli 1944 gearresteerd omdat hij weigerde mee te werken aan het vorderen van arbeidskrachten voor werkzaamheden aan kustverdedigingswerken in Zeeland
  • Op het Burgemeester Van de Mortelplein in Tilburg staat een in 1958 door Albert Termote vervaardigd bronzen beeld van hem

verkiezingen

  • In 1939 kandidaat in en in 1946 gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Tilburg, St. Josephstraat 67, omstreeks 1939 (nog in 1946)
  • Tilburg, Koningshoeven 170, omstreeks 1947

ridderorden

  • Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, oktober 1947

buitenlandse onderscheidingen

Ridder in de Orde van de H. Gregorius de Grote

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • A. Eijkens en K. Mandos (red.), "Gedenkboek voor het echtpaar Van de Mortel-Houben" (1946)
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
  • Ned. Patriciaat, 1937

archivalia

archief-Van de Mortel, gemeentearchief-Tilburg

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Tilburg, 1 mei 1911

echtgeno(o)t(e)/partner

J.E.A.M. Houben, Josephina Eleonora Arnolda Maria (Fien)

kinderen

2 dochters en 6 zoons

vader

J.F.J. van de Mortel, Josephus Florentius Joannes

geboorteplaats en/of -datum

Boxmeer, 8 juni 1837

beroep vader

notaris

moeder

F.A.M. Verheyen van Estvelt, Francisca Antonia Maria

geboorteplaats en/of -datum

Boxmeer, 21 juli 1838

beroep grootvader (vaderskant)

notaris

familierelaties