vrijzinnig-democratische kamerclub
functie(s) in de periode 1897-1901: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jan Albert
titulatuur en naam
Mr. J.A. van Gilse Jan Albert
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 20 juli 1843
overlijdensplaats en -datum
Voorburg, 24 april 1915
levensbeschouwing
Doopsgezind
Partij/stroming
partij(en)
- Liberale Unie, tot februari 1901
- VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), vanaf 17 maart 1901
lid tussentijds gevormde fractie(s)
Vrijzinnig-Democratische Kamerclub, van november 1897 tot maart 1901
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat te Amsterdam, van 1868 tot 1871
- redacteur "Middelburgse Courant" te Middelburg, van 1871 tot 1874
- redacteur "N.R.C. (Nieuw Rotterdamsche Courant)" te Rotterdam, van 1875 tot 1880
- advocaat te Rotterdam, vanaf 1880
- schoolopziener, arrondissement Rotterdam, van 1 februari 1882 tot 16 december 1897
- leraar staatshuishoudkunde en staatsinrichting, Hogere Burgerschool te Rotterdam, van 1894 tot 16 december 1897
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 november 1897 tot 17 september 1901 (voor het kiesdistrict Sneek)
- directeur-hoofdredacteur "Arnhemsche Courant", van 1 januari 1898 tot 1 oktober 1910 (eervol ontslag)
- ambteloos, van 1910 tot 1915
Partijpolitieke functies
overzicht
- penningmeester kiesvereniging "Burgerplicht" te Rotterdam, vanaf 26 april 1885
Nevenfuncties
- lid Comité voor Algemeen Stemrecht, van 18 mei 1879 tot januari 1886
- lid bestuur Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, departement Rotterdam, 29 april 1891
- redacteur tijdschrift "Vragen des Tijds", vanaf 1886
- voorzitter Algemene onderwijsvereniging afdeling Rotterdam, vanaf 1888
- redacteur tijdschrift "Volksonderwijs"
- redacteur "De Nederlander", omstreeks 1892
- lid bestuur Nederlandsche Vereeniging voor evenredige Vertegenwoordiging, vanaf april 1898
- voorzitter Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, departement Arnhem, tot 1906
- lid hoofdbestuur Vereeniging voor lijkverbranding, omstreeks 1901
- voorzitter Vereniging voor gezondheids- en vacantiekolonies te Arnhem, omstreeks 1906
- lid Staatscommissie inzake de evenredige vertegenwoordiging (Staatscommissie-Oppenheim), van 15 november 1913 tot 25 mei 1914
Opleiding
academische studie
- rechten, Atheneum Illustre te Amsterdam
- Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 6 januari 1863 tot 11 december 1867
Activiteiten
als parlementariër
- Diende in 1900 bij de behandeling van een technische herziening van de Kieswet een nota in, waarin hij bepleitte het meerderheidsstelsel te vervangen door evenredige vertegenwoordiging
- Aanneming met 44 tegen 42 stemmen op 12 maart 1901 van een door hem ingediend amendement betreffende opneming van verkorting van de diensttijd in de ontwerp-Militiewet was voor minister Eland reden om af te treden
- Hield zich naast met dienstplichtzaken ook bezig met ondergeschikte onderwerpen betreffende gezantschappen, onderwijs en belastingen
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1901 tot de minderheid van de Liberalen die tegen de ontwerp-Militiewet stemde. Stemde met zes andere liberalen ook tegen de ontwerp-Schutterijwet.
Wetenswaardigheden
algemeen
- Voorstander van evenredige vertegenwoordiging
- Hij kreeg in januari 1891 net niet genoeg stemmen om kandidaat gesteld te worden voor het lidmaatschap van de Tweede Kamer in de kiesvereniging "De Vooruitgang" te Rotterdam; tegenstander was Jhr.Mr. A.P.C. van Karnebeek.
uit de privésfeer
- Zijn vrouw was afkomstig uit een koopmansmilieu
- Voorouders waren molenaars, predikanten en kooplieden
verkiezingen
- Werd in 1894 in het district Sneek na herstemming verslagen door Th. Heemskerk (arp)
- Versloeg in 1897 in het district Sneek zijn tegenstander Th. Heemskerk met 1 stem verschil
- Was in 1901 vrijzinnig-democratisch kandidaat in het district Amsterdam IX, maar werd reeds in de eerste verkiezingsronde verslagen
- Werd in 1905 in het district Zwolle verslagen door A. baron van Dedem (chp)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Kralingen, van 2 februari 1874 tot 27 april 1875
- Delfshaven, van 27 april 1875 tot 12 mei 1880
- Rotterdam, van 12 mei 1880 tot 4 februari 1898
- Arnhem, van februari 1898 tot 1910
- 's-Gravenhage, vanaf 12 januari 1910
- Voorburg (bejaardentehuis)
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid kiesvereniging Algemeen Belang te Rotterdam, omstreeks 1885
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"Iets over de uitvoerbaarheid van vonissen bij voorraad" (dissertatie, 1867)
literatuur/documentatie
- B. Kerstens, scriptie Staatkundig-Historische Studiën, RU Leiden (1979)
- W. Slagter, "'Ik betwijfel, of de heer Van Gilse het aangenaam zal vinden, dat hij zijn zetel aan een slecht potlood dankt' De Tweede Kamerverkiezingen van 1897 in het kiesdistrict Sneek", De Vrije Fries 101 (2021), 126-143
- "N.R.C.", 26 april 1915
- Onze Afgevaardigden, 1897
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Elberfeld (Duitsland), 31 mei 1871
echtgeno(o)t(e)/partner
A.M. Hockelmann, Auguste Maria
kinderen
4 kinderen
vader
J. van Gilse, Jan
geboorteplaats en/of -datum
Zaandam, 19 oktober 1810
beroep vader
- doopsgezind predikant te Koog en Zaandijk en te Amsterdam
- hoogleraar aan de kweekschool der Algemene Doopsgezinde Sociëteit te Amsterdam (1849)
moeder
A.G. Craandijk, Alexandrina Geertruida
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 30 oktober 1809
beroep grootvader (vaderskant)
molenaar
