Mr. J. (Jaap) Cramer

Vrijzinnige dokterszoon die in zijn studententijd werd beïnvloed door de Quakers en het socialisme. Leidde in crisistijd de economische en maatschappelijke opbouw en na de oorlog de wederopbouw van Drenthe. In bezettingstijd een vooraanstaand leider van de verzetsbeweging. Hield als Eerste Kamerlid voor de PvdA een rede die de aanzet gaf tot de totstandkoming van de Wet op het Kleuteronderwijs. Eindigde zijn loopbaan als Commissaris van de Koningin van Drenthe. Bleef tot aan zijn dood op honderdjarige leeftijd vrijgezel.

SDAP, PvdA
functie(s) in de periode 1945-1964: lid Eerste Kamer, Commissaris van de Koning(in), lid College van Vertrouwensmannen

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jacob (Jaap)

titulatuur en naam

Mr. J. Cramer Jacob (Jaap)

geboorteplaats en -datum

Heukelum (Z.H.), 25 februari 1899

overlijdensplaats en -datum

Assen, 25 april 1998

levensbeschouwing

Hervormd (opgevoed)

Partij/stroming

partij(en)

PvdA (Partij van de Arbeid)

Hoofdfuncties/beroepen

adjunct-secretaris Centrale Vereeniging voor den opbouw van Drenthe te Assen (sociaal-cultureel werk), van januari 1927 tot 1935
secretaris/directeur Centrale Vereeniging voor den opbouw van Drenthe te Assen (later Stichting "Opbouw Drenthe"), van 1935 tot 15 juli 1951
lid College van Vertrouwensmannen, van augustus 1944 tot 26 mei 1945 (door de regering aangewezen college dat na de bevrijding het gezag moest waarnemen)
lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 15 juli 1951
Commissaris van de Koningin in Drenthe, van 15 juli 1951 tot 1 maart 1964 (benoemd bij K.B. van 25 mei 1951)

Partijpolitieke functies

overzicht

lid partijraad PvdA

Nevenfuncties

voorzitter Voogdijraad te Assen, van mei 1933 tot juli 1951
lid commissie van voorbereiding stichting Noord-Nederlandse Nijverheidsorganisatie, van juli 1934 tot september 1935
lid voorbereidende streekplancommissie Zuid-West-Drente, vanaf juli 1937
lid College van Curatoren Rijksuniversiteit Groningen, van 1946 tot 1964
voorzitter Raad van de Kinderbescherming, van 15 februari 1947 tot 1 maart 1969
lid dagelijks bestuur DETI (Drents Economisch-Technologisch Instituut)
lid adviescommissie voorzieningen voor studenten, vanaf 1953
voorzitter Commissie voor het Onderzoek naar de Ontwikkelingsmogelijkheden van de Nederlandse jeugd

Opleiding

primair onderwijs

Openbare lagere school te Geldermalsen
Openbare lagere school te Utrecht

voortgezet onderwijs

Christelijk Gymnasium te Utrecht, van 1912 tot 1918

academische studie

Nederlands recht, Rijksuniversiteit Utrecht, tot 1926

Activiteiten

als parlementariër

Was onderwijswoordvoerder van de PvdA in de Eerste Kamer. Hield zich ook bezig met aangelegenheden betreffende de wederopbouw.

Wetenswaardigheden

algemeen

Als Commissaris een actief lobbyist voor zijn provincie en voorzitter van de Provinciale Commissie voor de werkgelegenheid. Wist o.a. vestiging van de kunstzijdefabriek Danlon in Emmen te bewerkstellingen. Zette zich ook in voor bevordering van het toerisme door aanleg van provinciale fietspaden. Dit fietspadennetwerk werd in 1961 door de koningin fietsend in gebruikgenomen.

uit de privésfeer

(Studie-)vrienden van hem waren G.H. Slotemaker de Bruïne en N. Stufkens
Was tijdens de bezetting organisator van het verspreidingsapparaat van Vrij Nederland
Was betrokken bij de zgn. Zwitserse weg, die contacten legde tussen het bezette Nederland en Londen
Zijn vader was bestuurslid van de Christelijk-Sociale Partij

anekdotes en citaten

Het 'bezwaar' bij zijn benoeming tot CdK dat hij vrijgezel was, werd door minister Van Maarseveen ter zijde geschoven met het argument dat zijn zuster, directrice van een ziekenhuis, hem zo nodig kon bijstaan bij representatieve taken

verkiezingen

In 1946 en 1948 gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

"Cranborn" (schuilnaam als vertrouwensman)

woonplaats(en)/adres(sen)

Geldermalsen
Utrecht
Assen, Stationsstraat 11, omstreeks 1945 (nog in 1951)
Assen, Brinkstraat 55, omstreeks 1991 (nog in 1993)

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 17 september 1946
Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1961

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"Een Drents Commissaris kijkt terug" (herinneringen opgetekend door Ch. van der Veen, 1986)

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

ongehuwd

vader

Dr. C.D. Cramer, Cornelis Didericus

geboorteplaats en/of -datum

Amsterdam, 29 oktober 1866

beroep vader

huisarts te Geldermalsen
geneesheer-directeur van het Diaconessenhuis te Utrecht

moeder

S.M. Gewin, Suzanna Maria

geboorteplaats en/of -datum

Abcoude-Proostdij, 21 mei 1874

beroep grootvader (vaderskant)

predikant
hoogleraar theologie Groningen/Utrecht

beroep grootvader (moederskant)

predikant te Utrecht