Mr. G.A. van Poelje

G.A. van Poelje
bron: Beeldbank Nationaal Archief

Zelfverzekerde onderwijzerszoon die door een spraakgebrek zelf niet als onderwijzer slaagde. Maakte snel carrière in de gemeenteadministratie door grote ijver, bijzondere talenten en noeste zelfstudie. Ongewoon productief publicist. Grondlegger van de bestuurswetenschappen. Topambtenaar bij gemeente Den Haag en secretaris-generaal van Onderwijs. Eigengereid man die alles beter meende te weten, wat meestal ook het geval was. Na de oorlog dominant lid van de Raad van State. Voor zijn vele bewonderaars in gemeentelijke en wetenschappelijke kring had zijn optreden in woord en geschrift een charismatische en professorale uitstraling. Na vijf jaar buitengewoon hoogleraar te zijn geweest bleef hij de professorstitel daarna nog 43 jaar, tot zijn dood voeren. Markante persoonlijkheid met een martiale snor die zijn hazenlip bedekte.

functie(s) in de periode 1933-1958: lid Raad van State, secretaris-generaal

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Wetenswaardigheden
  7. Publicaties van/over
  8. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Gerrit Abraham

titulatuur en naam

Mr. G.A. van Poelje Gerrit Abraham

geboorteplaats en -datum

Maasdijk (gem. Naaldwijk), 31 januari 1884

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 8 september 1976

Partij/stroming

partij(en)

  • VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

Hoofdfuncties/beroepen

  • ambtenaar ter secretarie, gemeente Naaldwijk, van 1903 tot 1913
  • commies afdeling onderwijs, secretarie gemeente 's-Gravenhage, van 1913 tot 1 april 1916
  • gemeentesecretaris van (Den) Helder, van 1 april 1916 tot 1 maart 1919
  • hoofd afdeling onderwijs (rang: referendaris), secretarie gemeente 's-Gravenhage, van 1 maart 1919 tot 1920
  • chef afdeling onderwijs, secretarie gemeente 's-Gravenhage, van 1920 tot 1 juni 1933
  • buitengewoon hoogleraar bestuurswetenschappen, Nederlandsche Handels-Hoogeschool te Rotterdam, van 1 januari 1928 tot 1 september 1933
  • directeur-generaal voor het Onderwijs, tevens secretaris-generaal ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 1 juni 1933 tot 2 september 1940 (tot 1 september 1933 als waarnemer voor Jhr. C. Feith)
  • secretaris-generaal ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, van 6 mei 1945 tot augustus 1945
  • lid Raad van State, van 28 augustus 1945 tot 1 november 1958 (benoemd bij K.B. van 16 augustus 1945)

gevangenschap/internering

  • geïnterneerd strafgevangenis te Scheveningen, van 2 september 1940 tot oktober 1940
  • geïnterneerd concentratiekamp te Buchenwald, vanaf oktober 1940
  • geïnterneerd te Merseburg, tot maart 1941
  • geïnterneerd te Halle

Nevenfuncties

  • redacteur "Weekblad voor den Nederlandschen Bond van Gemeente-Ambtenaren", van 1917 tot 1924
  • lid hoofdstembureau kieskring Den Helder, vanaf 1918
  • lid Commissie van Toezicht op de Visscherijschool en Zeevaartschool te Scheveningen, vanaf oktober 1920
  • hoofdredacteur "Weekblad voor den Nederlandschen Bond van Gemeente-Ambtenaren", vanaf 1924
  • lid bestuur Centrale voor Hogere Gemeenteambtenaren, omstreeks 1928
  • voorzitter Nederlandse Jeugdherberg Centrale
  • voorzitter Centrale Commissie Instituut voor Toegepast Biologisch Onderzoek in de Natuur
  • voorzitter algemeen bestuur Nederlands Instituut voor Bestuurswetenschappen
  • voorzitter Nederlands Centrum voor Onderwijs en Opvoeding
  • voorzitter Algemeen Haags Comité
  • voorzitter Stedebouwkundige Raad
  • lid College van Curatoren Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam, van 1945 tot 1959
  • voorzitter redactie "Tijdschrift Bestuurswetenschappen", van 1947 tot 1967
  • voorzitter Staatscommissie voor de Pensioenwetgeving, van 22 juni 1949 tot 30 december 1957
  • voorzitter commissie lijst van verboden verenigingen, 1950
  • lid Commissie van Advies inzake overheidsstichtingen (Commissie-Van der Grinten), van april 1956 tot 1958
  • lid en voorzitter Commissie van Advies Omtrent de Vorming en Vakopleiding van het Burgerlijk Rijkspersoneel, omstreeks 1958
  • lid-voorzitter curatorium Archiefopleiding Overheidspersoneel, omstreeks 1958

Opleiding

primair onderwijs

  • Openbare lagere school

voortgezet onderwijs

  • staatsexamen, 1910

hoger beroepsonderwijs

  • M.O.-staatsinrichting, 1904

academische studie

  • rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, van 1910 tot 23 januari 1914

opleidingen

  • onderwijzersopleiding (akte L.O.) Rijksnormaalschool, tot 1902
  • gemeenteadministratie, tot 1904

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Marchant die in Den Haag als wethouder van Onderwijs zeer op Van Poelje steunde, wilde in 1933 alleen minister van Onderwijs worden als hij "de professor" mocht meenemen. De minister liet veel over aan Van Poelje.
  • Stelde zich als secretaris-generaal in de ogen van de bezetter te anti-Duits op en werd door hen geïnterneerd en (tijdens zijn gevangenschap) afgezet als S.G.

uit de privésfeer

  • Promoveerde bij Prof. H. Krabbe
  • De school aan de Zusterstraat in Den Haag, de Professor Van Poeljeschool, is naar hem genoemd

anekdotes en citaten

  • Omdat hij als linkshandige rechts had leren schrijven, was zijn handschrift slecht leesbaar. Daarom schafte de gemeente Den Haag, op zijn verzoek, een schrijfmachine aan, hoewel burgemeester Van Karnebeek niet geloofde dat iemand typend zijn gedachten op papier kon zetten.

woonplaats(en)/adres(sen)

  • 's-Gravenhage, Ieplaan 129, omstreeks 1931
  • 's-Gravenhage, Goetlijfstraat 144, omstreeks 1956

ridderorden

Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 18 januari 1954

overige onderscheidingen en prijzen

  • ereburger van 's-Gravenhage
  • Zilveren Anjer, 1954

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid Institut International des Sciences Administratives te Brussel

hobby's

  • natuurbescherming
  • literatuur

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Hedendaags gemeenterecht" (dissertatie, 1914)
  • "De Nederlandsche gemeente" (driedelig handboek, 1921-1923)
  • "Beginselen van Nederlandsch administratief recht" (1927)
  • "Inleiding tot het bestuursrecht" (1937)
  • "Algemeene Inleiding tot Bestuurskunde" (1942)
  • overzicht van publicaties in "Wie is Dat?"

literatuur/documentatie

  • I. Schöffer, "Poelje, Gerrit Abraham van (1884-1976)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 398
  • D. Hillenius, "prof. dr. G.A. van Poelje (1884-1976)", in: VNG-Magazine, 12 januari 2001
  • Wie is dat? 1956

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia

collectie-Van Poelje, GA Naaldwijk

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Naaldwijk, 5 november 1914

echtgeno(o)t(e)/partner

L.Ch. Hansen, Lucie Charlotte

kinderen

1 zoon en 1 dochter

vader

I.L.A. van Poelje, Izaäk Lodewijk Anthonie

geboorteplaats en/of -datum

Zierikzee, 11 augustus 1856

beroep vader

hoofd van een lagere school in Maasdijk

moeder

Ch.M.A. Gabrij, Christine Marie Antoinette

geboorteplaats en/of -datum

Gouda (omstreeks 1848)

familierelaties