technocraat, behoudend (vóór 1848)
functie(s) in de periode 1807-1842: minister 1801-1814, minister, lid Grondwetscommissie 1813-1814, lid Grondwetscommissie 1815
Personalia
voornamen (roepnaam)
Cornelis Felix (Felix)
titulatuur en naam
Mr. C.F. van Maanen Cornelis Felix (Felix)
geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 9 september 1769
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 14 februari 1846
levensbeschouwing
Waals Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
unitariër (in de Bataafse Tijd)
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat te 's-Gravenhage, van juli 1793 tot 15 april 1795
- secretaris provisionele raad van 's-Gravenhage, van januari 1795 tot 2 april 1795
- secretaris stedelijke raad van 's-Gravenhage, van 2 april 1795 tot 14 april 1795
- adjunct-advocaat-fiscaal en procureur-generaal Hof van Holland, van 13 april 1795 tot 11 december 1807
- lid in buitengewone dienst, Staatsraad, van augustus 1807 tot 11 december 1807
- minister van Justitie en Politie, van 10 december 1807 tot 11 april 1809
- lid Raad voor de Zaken van Holland te Parijs, van 22 juli 1810 tot 29 oktober 1810
- lid Conseil d'Etat (Staatsraad) te Parijs, 1810
- eerste president Keizerlijk Hof te 's-Gravenhage, van maart 1811 tot 1 december 1813
- president Hooggerechtshof te 's-Gravenhage, van 1 december 1813 tot 16 september 1815
- lid Grondwetscommissie, van 21 december 1813 tot 2 maart 1814
- lid Grondwetscommissie, van 22 april 1815 tot 13 juli 1815
- minister van Justitie, van 16 september 1815 tot 3 september 1830
- minister van Justitie, van 5 oktober 1830 tot 1 april 1842
ambtstitel
- minister van staat, van 16 maart 1842 tot 14 februari 1846
Opleiding
academische studie
- Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 19 augustus 1788 tot 22 juni 1793
Activiteiten
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1809 het Burgerlijk Wetboek, dat gebaseerd was op de Franse Code Civil, en een Crimineel Wetboek tot stand
- Verdedigde in de jaren 1819-1826 met succes de delen van de Nederlands Burgerlijk Wetboek, die de Franse Code Civiel vervingen
- Verdedigde in 1829 met succes de ontwerp-Wet houdende Algemeene Bepalingen der Wetgeving van het Koninkrijk
- Verdedigde in 1830 met succes het ontwerp voor een Wetboek van Strafvordering
- Verdedigde in 1835 met succes de ontwerp-Wet op de zamenstelling der regterlijke magt en het beleid der justitie. Het ontwerp hiervoor was in 1827 ingediend.
- Voerde per 1 oktober 1838 het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de nieuwe rechterlijke organisatie in
- Verdedigde in 1840 samen met minister Verstolk van Soelen in de Eerste Kamer de voorstellen tot grondwetsherziening
Wetenswaardigheden
algemeen
- Voorstander van het moderne Franse bewind met aan het hoofd een soeverein vorst
- Trad in 1809 af als minister van Justitie en Politie, omdat hij weigerde mee te werken aan de vorming van een geheime politie
- Verdedigde op 29 maart 1814 in de Grote Vergadering van Notabelen namens de Grondwetscommissie de ontwerp-Constitutie
- In juni 1820 verwierp de Tweede Kamer het door hem verdedigde wetsvoorstel over de rechterlijke organisatie
- Maakte in 1823 met Goubau en Van Nagell van Ampsen deel uit van de delegatie die onderhandelde over een concordaat met de Paus
- Verdedigde in 1827/1828 zonder succes het ontwerp-Wetboek van Strafrecht. De Code Penal zou daardoor uiteindelijk tot 1886 in werking blijven.
- Op 3 september 1830 kreeg hij eervol ontslag op verzoek, nadat hem eerder te verstaan was gegeven dat zijn terugtreden mogelijk gunstige invloed zou hebben op de stemming in de Zuidelijke Nederlanden. Hij werd per 6 september tot minister van Staat benoemd en per 1 oktober zou zijn presidentschap van het Hooggerechtshof herleven. Vanwege de loop der gebeurtenissen kon hij echter begin oktober 1830 terugkeren als minister van Justitie.
- Was begin 1838 met Verstolk van Zoelen, Van Zuylen van Nijevelt en Falck deelnemer aan een conferentie met de koning waarin het principebesluit werd genomen om de volhardingspolitiek jegens België op te geven
- Weerhield de koning in augustus 1839 van een voorgenomen huwelijk met de katholieke hofdame Henriette d'Oultremont de Wégimont
- Was in 1840 nauw betrokken bij de abdicatie van de koning. Stelde de bijbehorende proclamatie op.
- Nam in 1842 ontslag na de ongunstige ontvangst in de Tweede Kamer van de ontwerp-Conflictenwet (over administratieve geschillen). Ook zijn afgenomen gezag als minister speelde daarbij een rol.
uit de privésfeer
- Zijn zoon, G.A.G. van Maanen, was procureur-generaal bij de Hoge Raad
- Zijn dochter was gehuwd met een zoon van P.A. Brugmans, staatsraad en Eerste Kamerlid
- Zijn schoonvader was procureur-generaal in het Hof van Holland en raad in de Vroedschap van 's-Gravenhage
- Zijn vader was advocaat, opzichter van de gemene middelen en raadsheer in het Hof van Holland
ridderorden
- Commandeur in de Orde van de Unie, 20 december 1807
- Grootkruis Orde van de Unie, 3 februari 1808
- Grootkruis Orde van de Reünie, 22 februari 1812
- Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, januari 1830
buitenlandse onderscheidingen
lid Legioen van Eer, 1812
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- directeur Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen
- lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden
- lid Bataafsch Genootschap voor Proefondervindelijke Wijsbegeerte
- lid Koninklijk Instituut van wetenschappen, letteren en schoone kunsten (tweede afdeling: vaderlandse geschiedenis en oudheden), vanaf 1809
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Aanteekeningen van het verhandelde over de Grondwet van 1814", Dordrecht, 1886
- "Aanteekeningen van het verhandelde over de Grondwet van 1815", Dordrecht, 1887
literatuur/documentatie
- M.E. Kluit, "Cornelis Felix van Maanen. Tot herstel der onafhankelijkheid 9 september 1769-6 december 1813" (Groningen/Djakarta, 1953)
- Levensbericht door M. Siegenbeek, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1846, 30
- J.J.F. Wap, "Mr. Cornelis Felix van Maanen en Mr. Willem Bilderdijk: eene historische bijdrage", 's-Gravenhage, 1840
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel III, 803
- A.J. van der Aa, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, deel V
- Ned. Patriciaat, 1910
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
biografie
archivalia
collectie-Van Maanen, Nationaal Archief
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 11 november 1798 (met Remonstrantse)
echtgeno(o)t(e)/partner
M.Th. van der Meersch, Maria Theodora
vader
r. J. van Maanen, Johannes
geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 26 juni 1738
moeder
M. van Overzee, Maria
geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 14 maart 1739
beroep grootvader (vaderskant)
solliciteur-militair
familierelaties
