conservatief
functie(s) in de periode 1840-1858: minister, directeur Kabinet van de Koning(in)
Personalia
voornamen (roepnaam)
Anthony Gerhard Alexander (Anthon)
titulatuur en naam
Mr. A.G.A. ridder van Rappard Anthony Gerhard Alexander (Anthon)
geboorteplaats en -datum
Utrecht, 5 oktober 1799
overlijdensplaats en -datum
Utrecht, 1 april 1869
levensbeschouwing
Nederlands Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
conservatief
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat te 's-Gravenhage, van 1824 tot 1825
- commies afdeling Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1 oktober 1825 tot 1831
- hoofd afdeling Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen (rang: referendaris), ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1831 tot 1838
- griffier der Staatssecretarie, van april 1838 tot 1 januari 1841 (benoemd bij K.B. van 29 maart 1838)
- secretaris raad van ministers voor de uitvoering van het tractaat met België en de in de Grondwet te maken wijzigingen, 1839
- directeur Kabinet des Konings, van 1 januari 1841 tot 20 januari 1854
- secretaris ministerraad, van januari 1841 tot 20 januari 1854
- minister voor de Zaken van de Hervormde en andere Erediensten, behalve die der Rooms-Katholieke, van 20 januari 1854 tot 19 januari 1857
- waarnemend minister van Binnenlandse Zaken, van 11 december 1856 tot 19 januari 1857 (in verband met ziekte van minister Simons)
- minister van Binnenlandse Zaken, van 19 januari 1857 tot 18 maart 1858
ambtstitel
- minister van staat, van 12 maart 1858 tot 1 april 1869
Nevenfuncties
- secretaris Staatscommissie ter regeling Hoger Onderwijs, 1828
- lid en secretaris Commissie voor de beurzen-stichtingen ten behoeve van het onderwijs, vanaf maart 1832
- secretaris Staatscommissie voor Hoger Onderwijs, vanaf 19 juni 1836
- staatsraad in buitengewone dienst, Raad van State, van december 1846 tot 20 januari 1854
- secretaris Grondwetscommissie, 1847
- voorzitter commissie van beheer over nalatenschap koning Willem II, van 1849 tot 1 april 1869
- lid en president College van Curatoren Hogeschool te Utrecht, van 2 januari 1859 tot 1 april 1869
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
honorair lid genootschap "Arti et Amicitiae" te Amsterdam
Opleiding
voortgezet onderwijs
- Latijnse school, tot 9 maart 1815
- Frans (via huisonderwijs)
academische studie
- Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Utrecht, van 5 januari 1815 tot 17 juni 1824
cursussen
- Duits en Engels (na de Latijnse school)
Activiteiten
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1857 de Wet op het Lager-Onderwijs (Schoolwet-Van Rappard) tot stand. Het lager onderwijs werd neutraal, maar moest wel (net als in de wet van 1806 stond) opvoeden tot christelijke en maatschappelijke deugden. Alleen openbare scholen (en de leermiddelen op die scholen) werden door de overheid gefinancierd. Er kwam een vakkenpakket voor het lager onderwijs: lezen, schrijven, rekenen, vormleer, Nederlandse taal, aardrijkskunde, geschiedenis, kennis der natuur en zingen. De wet regelde tevens het meer uitgebreid lager onderwijs (m.u.l.o.). De eisen aan het geven van onderwijs werden verscherpt.
- Bracht in 1857 een groot aantal wetten tot vereniging van gemeenten (met name in Noord- en Zuid-Holland, Zeeland en Utrecht) tot stand
- Bracht in 1857 wetten tot afschaffing van de invoerrechten op vreemde vis, inzake de zeevisserij en op de jacht en visserij tot stand
Wetenswaardigheden
algemeen
- Vertrouweling van koning Willem III
- Speelde tussen 1848 en 1853 een belangrijke rol bij het aanzoeken van ministers
uit de privésfeer
- Was bevriend met Thorbecke
- Intermediair tussen kabinet-Thorbecke (waarvan hij 'ambtelijk' secretaris was) en (als directeur van het Kabinet des Konings) de koning
- Een oudere broer had een betrekking bij het ministerie van Oorlog, en met deze woonde Anthony bijna onafgebroken samen
- Zijn vader was Koninklijk Pruisisch richter over Zevenaar, Huissen en De Liemers
niet-aanvaarde politieke functies
- kandidatuur voor Tweede Kamer in Alkmaar en Utrecht (na zijn ministerschap)
- Commissaris des Konings in Noord-Holland (geweigerd)
woonplaats(en)/adres(sen)
- 's-Gravenhage, tot 1864
- Utrecht, vanaf 1864
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 12 juli 1839
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 8 oktober 1842
- Grootkruis Orde van de Eikenkroon, 1849
- Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 13 augustus 1857
overige onderscheidingen en prijzen
Ridder eerste klasse, Orde van de Gouden Leeuw van het Huis van Nassau, 19 februari 1861
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Vereeniging tot beoefening der geschiedenis en oudheden van 's-Gravenhage
- lid Provinciaal Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, vanaf 1833
- lid Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten, vanaf 1835
- lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, vanaf 1835
- lid Thuringsche-Saksische genootschap van oudheden te Halle, vanaf 1836
militaire dienst
- vrijwillig jager te voet, korps van de Utrechtse studenten, van 1 juni 1815 tot 10 oktober 1815
- vrijwilliger veldbataljon der schutterij (nam deel aan de Tiendaagse Veldtocht, 1831)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Codicis civilis de vi conventionum quas inierunt minorennes" (dissertatie, 1824)
- artikelen in dagbladen
literatuur/documentatie
- J. de Bosch Kemper, "Levensbericht van A.G.A. ridder van Rappard", in: Handelingen van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden (1870)
- J. de Bosch kemper, "Anthonie Gerard Alexander ridder van Rappard, de ontwerper en verdediger van de schoolwet van 1857, uit zijn dagboek en nagelatene aanteekeningen geschetst" (1870)
- B.J.L. de Geer, in Utr. Studenten Almanak 1870, 131
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IV, 1114
- G.J. Hooykaas, "Brieven van A.G.A. van Rappard aan C.J. van Assen, in: BMHG 80 (1966), 195
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
biografie
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd
vader
C.P.G. ridder van Rappard, Carel Paul George
geboorteplaats en/of -datum
Kleef, 10 oktober 1749
moeder
M.A. van der Hoop, Maria Anna
geboorteplaats en/of -datum
Venlo, 4 december 1763
broers en zusters
6 broers en/of zussen (was de jongste)
beroep grootvader (vaderskant)
- Koninklijk Pruisisch krijgs- en domeinraad
- rentmeester
familierelaties
