PvdA
functie(s) in de periode 1965-1979: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jakob Tiede (Jakob)
titulatuur en naam
J.T. Vellenga Jakob Tiede (Jakob)
geboorteplaats en -datum
Leeuwarden, 2 september 1920
overlijdensplaats en -datum
Leeuwarden, 20 september 2012
levensbeschouwing
Hervormd: midden-orthodox
Partij/stroming
partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946
Hoofdfuncties/beroepen
- administratieve functie, papierfabriek te Leeuwarden, van 1938 tot 1942
- afdelingschef Arbeidsbureau te Leeuwarden, van 1942 tot september 1952
- lid gemeenteraad van Leeuwarden, van 3 september 1946 tot 3 september 1974
- lid Provinciale Staten van Friesland, van 29 april 1950 tot 6 juli 1954
- journalist dagblad "Het Vrije Volk" te Leeuwarden, van 1952 tot 1953
- wethouder (van armwezen, sociale zaken en personeelszaken) van Leeuwarden, van 1 september 1953 tot 8 juni 1965
- lid Provinciale Staten van Friesland, van 3 juli 1962 tot 2 juni 1966
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1965 tot 22 februari 1967
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 september 1968 tot 28 augustus 1979
Partijpolitieke functies
overzicht
- secretaris PvdA afdeling Leeuwarden, van 1946 tot 1948
- lid bestuur PvdA gewest Friesland, van 1948 tot 1964
- lid partijraad PvdA, van 1948 tot 1964
- voorzitter jongerenorganisatie "Nieuwe Koers", gewest Friesland, van 1948 tot 1951
- fractievoorzitter PvdA gemeenteraad van Leeuwarden, van september 1950 tot september 1953
- voorzitter PCWG (Protestants-Christelijke Werkgemeenschap in de PvdA), gewest Friesland, van 1954 tot 1973
- fractievoorzitter PvdA gemeenteraad van Leeuwarden, van september 1966 tot september 1974 (1970-1974 fractievoorzitter PvdA-PPR)
Nevenfuncties
- ouderling en voorganger Nederlandse Hervormde Kerk, van 1944 tot 1965
- lid generale synode Nederlandse Hervormde Kerk, van 1953 tot 1959
- columnist maandblad "Leeuwarder gemeenschap" te leeuwarden, van 1953 tot 1969
- eindredacteur maandblad "Doorbraak", van 1954 tot 1965
- ambtenaar burgerlijke stand te Leeuwarden, van 11 november 1954 tot 1990
- onafhankelijk voorzitter adviescommissie werkloosheidsvoorziening van de SER
- lid bestuur Stichting "Fryske ambachts- en volkskunst"
- lid hoofdbestuur Bond van Staatspensionering, omstreeks 1970
- lid hoofdbestuur VARA (Vereniging van Arbeiders Radio-Amateurs), omstreeks 1970
- voorzitter Nederlandse Vereniging voor Volkscredietwezen, omstreeks 1970
- adviseur ANBO (Algemene Nederlandse Bond van Ouderen), van 1980 tot 1995
- voorzitter Welzijnsadviesraad Provincie Friesland, van 1981 tot 1994
- lid Raad van Commissarissen Thermochemie te Bergum, van 1981 tot 1990
- ondervoorzitter Voorlopige Raad voor het Ouderenbeleid, van 1982 tot 1994
- voorzitter "De Terp", Centrum voor Thuislozenzorg, Leeuwarden, van 1982 tot 1994
- lid Raad van Commissarissen "Tebel", van 1984 tot 1991
- voorzitter Nationaal Comité Europees Jaar van de Ouderen en Solidariteit tussen generaties 1993, van 1993 tot 1994
afgeleide functies, presidia etc.
- ondervoorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 juni 1973 tot 24 januari 1978
- voorzitter bijzondere commissie voor de Interimnota inzake de bestrijding van werkloosheid/Nota inzake de werkgelegenheid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 oktober 1974 tot april 1978
- ondervoorzitter bijzondere commissie voor de Nota Bejaardenbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 23 september 1975 tot april 1976
- voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp verlof zonder behoud van loon van werknemers i.v.m. het lidmaatschap van sommige vertegenwoordigende organen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1976 tot maart 1979
- voorzitter commissie voor het onderzoek van de geloofsbrieven (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 8 juni 1977 tot 28 augustus 1979
- voorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 januari 1978 tot 28 augustus 1979
- ondervoorzitter vaste commissie voor de betrekkingen met de Nederlandse Antillen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 maart 1979 tot 28 augustus 1979
Opleiding
primair onderwijs
- lagere Willem Lodewijkschool te Leeuwarden
voortgezet onderwijs
- Christelijke Hogere Burgerschool te Leeuwarden, tot 1938
hoger beroepsonderwijs
- akte godsdienstonderwijs, tot 1944
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met sociale zaken, pensioenen, financiën lagere overheden, binnenlandse zaken, Koninkrijksaangelegenheden en maatschappelijk werk (ouderenbeleid). Daarnaast regiovertegenwoordiger voor Friesland.
- Was in de periode 1971-1972 woordvoerder volkshuisvesting
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1966 tot de zeventien leden van zijn fractie die tegen het (weer) toelaten van communisten tot enkele Kamercommissies (onder andere Buitenlandse Zaken en Defensie) stemden
- In 1969 stemden hij en Goedhart als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Goudsmit over een ander vervolgingsbeleid tegen de bezetters van het Maagdenhuis
- In 1971 stemden hij en Van den Doel als enigen van hun fractie vóór (een verworpen) initiatiefwetsvoorstel-Wiegel/Geurtsen om de leeftijd voor het passief kiesrecht gelijk te stellen aan die waarop de meerderjarigheid aanving
- Behoorde in 1971 tot de dertien leden van zijn fractie die vóór het wetsvoorstel Verlenging (en beëindiging) Wet premiekerkenbouw stemden
- Behoorde in 1976 tot de acht leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Kappeyne van de Coppello stemden waarin gevraagd werd de Oude Balzaal als plenaire zaal te handhaven
Wetenswaardigheden
uit de privésfeer
- Voltrok als ambtenaar van de burgerlijke stand in Leeuwarden meer dan 5000 huwelijken
- Zijn vader stemde op de Hervormd-Gereformeerde Staatspartij
anekdotes en citaten
- Op 5 december placht hij in de Tweede Kamer op te treden als Sinterklaas waarbij hij tal van collega's de oren waste.
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"de lange darm" (bijnaam in Leeuwarden)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Leeuwarden, Lekkumerstraat 5, omstreeks 1941
- Leeuwarden, Houtstraten
- Leeuwarden, Het Vliet
- Leeuwarden, Curacaostraat 163, omstreeks 1969
- Leeuwarden, Surinamestraat 16, omstreeks 1974 (nog in 1979)
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1978
overige onderscheidingen en prijzen
erepenning gemeente Leeuwarden
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid CHJO (Christelijk-Historische Jongerenorganisatie)
- lid CJMV (Christelijke Jonge-Mannen Vereniging)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Het budgetrecht", in: H.M. Franssen (red.), "Het parlement in aktie" (1986)
- "Fyn en grou - een leven in de politiek" (posth., samen met zijn zoon Harry J. Vellenga, 2013)
literatuur/documentatie
- F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
- "Parlement en gemeenteraad interessante combinatie. Raadslid-Kamerlid J.T. Vellenga zag Abram, Leeuwarder Courant, 5 september 1970
- Pieter de Groot, "" Wat een spreker was die man", Leeuwarder Courant, 22 september 2012
- W. Slagter, "'Ik gaan in see / met Jee-Tee-Vee'. In memoriam J.T. Vellenga (1920-2012)", in Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2013, 147
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Leeuwarden, 7 juli 1943
echtgeno(o)t(e)/partner
A. Jellema, Aafke
kinderen
4 zonen
vader
D. Vellenga, Douwe
geboorteplaats en/of -datum
Spannum (gem. Hennaarderadeel), 22 februari 1896
beroep vader
- magazijnbediende
- boekhouder
moeder
Sj. de Vries, Sjoukje
geboorteplaats en/of -datum
Leeuwarden, 16 april 1895
beroep grootvader (vaderskant)
veehouder
beroep grootvader (moederskant)
