J.J.A. (Jules) Schagen van Leeuwen

J.J.A. Schagen van Leeuwen

Marineofficier en partijloze minister van Marine, die in 1947 uit het kabinet-Beel I stapte, omdat hij vond dat te veel werd toegegeven aan de eisen van de Republiek Indonesia. Werd in Zuid-Afrika geboren waar zijn vader procureur was. Betrokken bij het neerslaan van een communistische opstand in West-Java en bij de marine deskundig geworden in antiluchtvuurleiding voor marineschepen. Trad op verzoek van de Marine toe tot de directie van NV Hazemeyer om de Nederlandse belangen veilig te stellen. Kreeg in 1940 bevel naar Engeland uit te wijken en werd in Londen belast met zorg voor het Nederlandse marinematerieel. In politiek opzicht tamelijk conservatieve man.

partijloos
functie(s) in de periode 1946-1947: minister

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jules Jacob Adriaan (Jules)

titulatuur en naam

J.J.A. Schagen van Leeuwen Jules Jacob Adriaan (Jules)

geboorteplaats en -datum

Pretoria (Z.-Afr.), 28 augustus 1896

overlijdensplaats en -datum

Ambt-Delden (Ov.), 1 juni 1976

levensbeschouwing

  • Hervormd (opgevoed)
  • geen godsdienst (later)

Partij/stroming

stroming(en)

confessioneel/conservatief (noemde zichzelf een sociaal voelende conservatief, navolger van de antirevolutionaire minister Talma)

partij(en)

partijloos

Hoofdfuncties/beroepen

  • marineofficier, geplaatst op marineschepen naar West- en Oost-Indië, van september 1916 tot augustus 1926
  • werkzaam bij het Marine-etablissement te Soerabaja (Ned.-Indië), van augustus 1926 tot februari 1929
  • officier van artillerie in Nederlands-Indië, van februari 1929 tot maart 1931
  • gedetacheerd bij departement van Marine in Nederlands-Indië, van maart 1931 tot juli 1931
  • docent Hogere Marine-Krijgsschool te 's-Gravenhage, van 1931 tot 1 januari 1936
  • gedetacheerd bij het ministerie van Defensie, van oktober 1931 tot 1 januari 1936 (onder andere belast met het verzorgen van kanoninstallatie op marineschepen)
  • non-activiteit, van 1 oktober 1935 tot 1 januari 1936 (ontslag uit zeedienst)
  • beheerder N.V. Hazemeyer's Fabriek van Electrische Signaal-Apparaten te Hengelo (Ov.), vanaf 1 januari 1936 (leverancier aan Koninklijke Marine)
  • terug in werkelijke dienst, van 10 mei 1940 tot 7 augustus 1946
  • gedetacheerd bij het ministerie van Defensie, van 10 mei 1940 tot 14 mei 1940
  • marineofficier in Londen, van mei 1940 tot 1 december 1942
  • adviseur Naval Ordnance, Britse ministerie van Marine te Londen, van 1 december 1940 tot mei 1945
  • werkzaam bij de afdeling materieel, ministerie van Marine te 's-Gravenhage, van mei 1945 tot november 1945
  • contact-officier marine, Nederlandse missie te Berlijn, van 2 november 1945 tot 7 augustus 1946
  • minister van Marine, van 7 augustus 1946 tot 25 november 1947
  • terug in werkelijke dienst, van december 1947 tot 1 maart 1948
  • directeur N.V. Hazemeyer's Fabriek van Electrische Signaal-Apparaten (sinds 1948 B.V. Hollandse Signaal Apparatenfabriek) te Hengelo (Ov.), van mei 1948 tot 1 januari 1957

officiersrangen

  • luitenant-ter-zee derde klasse, van 16 augustus 1919 tot 16 augustus 1921
  • luitenant-ter-zee tweede klasse, van 16 augustus 1921 tot 1 september 1929
  • luitenant-ter-zee eerste klasse, van 1 september 1929 tot 1 maart 1936
  • schout-bij-nacht titulair, vanaf 30 april 1955 (bij K.B. van 19 april 1955, nr.37)

Nevenfuncties

  • docent Hogere Marineschool te 's-Gravenhage, van 1931 tot 1936
  • lid Raad van Commissarissen "Hollandse Signaal Apparatenfabriek" te Hengelo (Ov.)
  • voorzitter Raad van Commissarissen N.V. "Olie-Scheepvaart" te Rotterdam
  • adviseur afdeling militaire zaken bij de Verenigde Naties, omstreeks 1956

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • studie "Saint Georges Catholic Grammarschool" te Kaapstad
  • Hogere Burgerschool te Arnhem, tot 1916

hoger beroepsonderwijs

  • officiersopleiding KIM (Koninklijk Instituut voor de Marine) te Willemsoord, van 1916 tot oktober 1919 (diploma: "meer uitgebreide kennis artillerie")

Activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)

  • Demobiliseerde per 1 januari 1947 de dienstplichtigen bij de Marine die sinds mei 1940 in dienst waren geweest

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Verzette zich tegen de samensmelting van de ministeries van Marine en Oorlog
  • Veroordeelde in 1946 de openbaarmaking door vice-admiraal Helfrich, bevelhebber van de zeestrijdkrachten, van een gesprek dat hij samen met chefstaf H.J. Kruls had met koningin Wilhelmina om hun zorgen te uitten over de toestand in Nederlands-Indië
  • Hardliner in het Nederlands-Indonesische conflict. Trad af, omdat hij vond dat Nederland te afwachtend optrad tegen de Republiek Indonesia. Een nota van hem waarin hij op een krachtiger Nederlands optreden aandrong, werd op 22 september 1947 in een kabinetszitting als zijnde niet opportuun ter zijde gelegd.

uit de privésfeer

  • Bracht zijn jeugd door in Zuid-Afrika (vader ca. 1880 geëmigreerd), door annexatie van de Boerenrepublieken was het gezin Brits onderdaan geworden
  • Werd in 1916 voorwaardelijk adelborst vanwege zijn Britse nationaliteit
  • Werd op 12 juni 1919 tot Nederlander genaturaliseerd
  • Studeerde in 1919 aan het K.I.M. tegelijk af met H.C.W. Moorman
  • Ontsnapte in mei 1940 aan krijgsgevangenschap en kwam op 17 mei in Engeland aan

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Zuid-Afrika, van 1896 tot 1913
  • Rhenen, vanaf 1913
  • Nederlands-Indië, van 1919 tot 1923
  • Den Helder, van 1913 tot 1926
  • Nederlands-Indië, van 1926 tot juli 1931
  • 's-Gravenhage, van 1931 tot 1940
  • Londen, van 1940 tot 1945
  • Ambt-Delden (Ov.), Huize "De Horst"

ridderorden

  • Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 29 augustus 1930
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 21 januari 1947

overige onderscheidingen en prijzen

  • ereteken voor langdurige dienst als officier (XXV)
  • oorlogsherinneringskruis, 27 januari 1950

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), 1945

rang(en) reserve-officier

  • luitenant-ter-zee eerste klasse, Koninklijke Marine-Reserve, van 13 maart 1936 tot 30 januari 1941
  • kapitein-luitenant-ter-zee, Koninklijke Marine-Reserve, van 30 januari 1941 tot 23 december 1947
  • kapitein-ter-zee, Koninklijke Marine-Reserve, van 23 december 1947 tot 30 april 1955

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • M.D. Bogaarts, "De periode van het kabinet-Beel 1946-1948. Parlementaire Geschiedenis van Nederland na 1945", Band A (Nijmegen, 1989), p. 681 e.v.
  • R. Cremer, scriptie basisdoctoraal, RU Leiden (1982)
  • M.D. Bogaarts, "Schagen van Leeuwen, Jules Jacob Adriaan (1896-1976)", in Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (elektronische versie)
  • Wie is dat? 1956

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Makassar (Ned.-Indië), 5 januari 1923

echtgeno(o)t(e)/partner

M.M.M.G. van Lier, Marianne Maria Magdalena Geertruida

kinderen

2 zoons en 1 dochter

vader

Mr.Dr. J.A. Schagen van Leeuwen, Jules Anne

geboorteplaats en/of -datum

Delft, 3 januari 1861

beroep vader

  • hoofd van de criminele afdeling bij de staatsprocureur te Pretoria
  • lid van het Hoog Gerechtshof van Zuid-Afrika

moeder

J. van de Hoed, Jacoba

geboorteplaats en/of -datum

Breukelen, 3 mei 1868

familierelaties