J.J.A. (Jan) Berger

J.J.A. Berger
bron: Fotobureau Stokvis

PvdA- en DS'70-bestuurder en politicus, 'politiek dier' bij uitstek. Was afkomstig uit de kring van het NVV. In de jaren vijftig en zestig een deskundig PvdA-Tweede Kamerlid op het gebied van de sociale wetgeving, die een belangrijk aandeel had in de totstandkoming van de naoorlogse sociale wetgeving. In 1965 burgemeester van Groningen, maar in 1971 afgetreden om Tweede Kamerkandidaat van DS'70 te worden. Werd, nadat Drees jr. minister was geworden, fractievoorzitter. Was in 1972 niet bij machte om een kabinetscrisis, die werd toegeschreven aan de opstelling van de DS'70-ministers, te voorkomen. Verliet in 1975 de politiek na een conflict met Drees jr. over de koers van de partij. Goed, humoristisch spreker, die zich vaak van anekdotes bediende. Charmant in de omgang, maar ook krachtig als bestuurder.

PvdA, DS'70
functie(s) in de periode 1952-1975: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jan Johannis Adriaan (Jan)

titulatuur en naam

J.J.A. Berger Jan Johannis Adriaan (Jan)

geboorteplaats en -datum

Middelburg, 18 september 1918

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 6 september 1978

levensbeschouwing

geen godsdienst

Partij/stroming

partij(en)

  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), van 9 februari 1946 tot 15 februari 1971
  • DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970), van 15 februari 1971 tot 1975 (bedankte als lid, omdat hij het niet eens was met de koers van fractieleider W. Drees)

Hoofdfuncties/beroepen

  • ambtenaar Raad van Arbeid te Rotterdam, van 1940 tot 1943
  • chef binnen- en buitendienst, APG (Algemeen Provinciaal Gronings Ziekenfonds), van 1943 tot 1946
  • lid bestuur CBT (Centrale Bond van Werknemers in het Transportbedrijf), van 1946 tot 1947
  • secretaris CBT (Centrale Bond van Werknemers in het Transportbedrijf), van 1947 tot juli 1949
  • secretaris NVV (Nederlands Verbond van Vakverenigingen), van 13 juli 1949 tot 1 september 1954
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 juli 1952 tot 21 september 1954
  • directeur GAK (Gemeentelijk Administratiekantoor) te Amsterdam, van 1 september 1954 tot maart 1959 (administratie sociale verzekering voor industrie-arbeiders)
  • lid gemeenteraad van Heiloo, van 4 september 1958 tot 1 september 1961
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 10 mei 1965
  • voorzitter SVB (Sociale Verzekeringsbank), van 8 september 1961 tot 1 juni 1965
  • lid Provinciale Staten van Groningen, van 6 juni 1962 tot 1 juni 1965
  • burgemeester van Groningen, van 1 juni 1965 tot 16 april 1971
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 mei 1971 tot 1 april 1975
  • fractievoorzitter DS'70 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 juli 1971 tot 14 mei 1973

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid bestuur plaatselijke en regionale afdelingen PvdA
  • lid partijbestuur PvdA, van 6 april 1957 tot mei 1965
  • secretaris PvdA, van 1 januari 1959 tot 24 maart 1961
  • lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van juli 1960 tot mei 1965
  • voorzitter scholingsinstituut PvdA, vanaf maart 1961
  • lid redactie tweewekelijks partijblad "Opinie", vanaf februari 1965
  • voorzitter PvdA gewest Groningen, van december 1965 tot februari 1971
  • lid beginselprogrammacommissie DS'70, van 24 januari 1972 tot november 1972
  • vicefractievoorzitter DS'70 Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 mei 1973 tot 1 april 1975
  • lid strategiecommissie DS'70, van 20 juni 1974 tot 5 oktober 1974

Nevenfuncties

  • lid Raad van Commissarissen N.V. Centrale Levensverzekeringsbank
  • lid Raad van Commissarissen Centrale Algemene Verzekeringsmaatschappij
  • directeur Stichting Garantie-Instituut Woningbouw
  • lid Raad van Commissarissen Heineken Nederlands Beheer B.V.
  • lid Raad van Commissarissen N.V. Koninklijke Wessanen
  • lid SER (Sociaal-Economische Raad), van 1950 tot 1954
  • lid dagelijks bestuur Nederlandse Rode Kruis, vanaf 1958 (nog in 1963)
  • lid Centrale Commissie voor de Statistiek, omstreeks 1959
  • lid College van Curatoren Rijksuniversiteit Groningen, van 1965 tot 1971
  • voorzitter Adviescommissie Opkomstplicht, van 5 oktober 1966 tot november 1967
  • lid bijzondere adviesgroep knelpunten bij de medische opleiding, vanaf november 1968
  • voorzitter Emigratieraad, vanaf 1 januari 1971

afgeleide functies, presidia etc.

  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Ziekenfondswet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 4 oktober 1962 tot juni 1964
  • voorzitter bijzondere commissie over de Herziening van het indexeringsmechanisme van het minimumloon (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 oktober 1974 tot 1 april 1975

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Hogere Burgerschool te Vlissingen, tot 1931
  • Hogere Burgerschool te Amsterdam, 1931
  • opleiding "Gerard Adriaan van Swieten Tuinbouwschool" te Frederiksoord, van 1937 tot 1939

hoger beroepsonderwijs

  • M.O.-staatsinrichting en sociale verzekering (avondstudie)

Activiteiten

als parlementariër

  • Was specialist sociale zekerheid van de PvdA-Tweede Kamerfractie
  • Speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van enkele socialeverzekeringswetten en was onder meer PvdA-woordvoerder bij de behandeling van de Kinderbijslagwetten en van de ontwerp-Ziekenfondswet
  • Was in 1974 met Drees jr. mede-initiatiefnemer bij een initiatiefvoorstel tot wijziging van de Aanwijzingswet PTT (leningsbevoegdheid van de PTT). Dit voorstel werd in 1974 door de Tweede Kamer verworpen.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was in 1962 één van de kandidaten voor het fractievoorzitterschap van de PvdA
  • Trad in 1971 af als burgemeester van Groningen vanwege zijn overstap van de PvdA naar DS'70
  • Was tijdens de formatie van 1971 lid van een werkgroep van Kamerleden uit KVP, ARP, CHU, VVD en DS'70 die onder leiding van Nelissen de financiële paragraaf van het regeerakkoord voorbereidde
  • Werd op 12 september 1978 in de Tweede Kamer herdacht. Namens het kabinet sprak daarbij minister Ginjaar.

uit de privésfeer

  • Was gehuwd met een lerares Frans
  • Zijn vader, J.A. Berger, was raadslid voor de SDAP in Vlissingen (1927-1931)
  • Zijn vader hertrouwde kort na het overlijden van diens echtgenote

anekdotes en citaten

  • Was op de avond van het ontstaan van de kabinetscrisis in juli 1972 onvindbaar voor zijn partijgenoten. Volgens ingewijden uit die tijd verbleef Berger bij een vriendin in Den Haag, van wie niemand het adres wist.

niet-aanvaarde politieke functies

  • burgemeester van Rotterdam, 1965 (bedankt)

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Middelburg, tot 1920
  • Vlissingen, van 1920 tot 1931
  • Amsterdam, van 1931 tot 1943
  • Groningen, vanaf 1943 (tot omstreeks 1950)
  • Amsterdam, Spaanse Brabanderstraat 3 I, omstreeks 1952
  • Heiloo, Van Catsstraat 3, van 1954 tot 1961
  • Zuidhorn, Julianalaan 5, van 1961 tot 1965
  • Groningen, Kamplaan 10, van 1965 tot 1971
  • Paterswolde (gem. Eelde), Hooiweg 192, vanaf 1971

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1973

militaire dienst

  • dienstplichting militair (gemobiliseerd in 1939)

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

Martin Timmermans, "Berger, Jan Johannis Adriaan (1918-1978)", in Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 10 maart 1943

echtgeno(o)t(e)/partner

W. Maliepaard, Willy

kinderen

2 zonen en 1 dochter

vader

J.A. Berger, Johannis Adriaan

geboorteplaats en/of -datum

Middelburg, 18 december 1895

beroep vader

  • waterstaatsambtenaar
  • vakbondsbestuurder
  • voorzitter Raad van Arbeid te Groningen
  • voorzitter College van Rijksbemiddelaars

moeder

J. Blokpoel, Josina

geboorteplaats en/of -datum

Middelburg, 11 januari 1897

beroep grootvader (vaderskant)

  • politieman
  • bankwerker
  • logementshouder

familierelaties