Jhr.Mr. A.J.M. van Nispen tot Pannerden

A.J.M. van Nispen tot Pannerden
bron: Driepas, Jg.28 (2011)

Telg uit een katholiek Gelders regentengeslacht, die na de oorlog op het ministerie van Algemene Zaken een invloedrijke positie innam als de juridische adviseur van minister-president Drees. Later als energieke secretaris-generaal de vertrouwensman van achtereenvolgende veelal katholieke kabinetsleiders (De Quay, Marijnen, Cals en De Jong), alsmede ARP'er Zijlstra. Had veel bemoeienis met perikelen rond het koninklijk huis (huwelijken prinsessen en financiële positie). Toen hij tien dagen na de val van het eerste kabinet-Biesheuvel op nauwelijks 58-jarige leeftijd overleed, had hij in 26 jaren als ambtenaar negen minister-presidenten gediend.

functie(s) in de periode 1961-1972: secretaris-generaal

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Wetenswaardigheden
  7. Publicaties van/over
  8. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Antoon Jan Marie (Buurt)

titulatuur en naam

Jhr.Mr. A.J.M. van Nispen tot Pannerden Antoon Jan Marie (Buurt)

geboorteplaats en -datum

Didam, 17 juni 1914

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 28 juli 1972

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

verwante partij

KVP (Katholieke Volkspartij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • juridisch adviseur ministerie van Financiën, Adviescommissie Vorderingen ter Regeling van Defensieschaden, van september 1940 tot maart 1941
  • schadecommissaris in Limburg en oostelijk Noord-Brabant, van januari 1942 tot 1 mei 1943
  • advocaat en procureur te Arnhem, vanaf 1943
  • advocaat en procureur te Zevenaar, tot 1 januari 1946
  • secretaris en juridisch adviseur van de minister-president, Kabinet van de minister-president, ministerie van Algemene zaken, van 1 januari 1946 tot 1 maart 1956 (tevens plaatsvervangend secretaris/notulist van de ministerraad)
  • raadadviseur Kabinet van de minister-president, ministerie van Algemene Zaken, van 1 maart 1956 tot 1 juli 1962 (tevens secretaris van enkele onderraden)
  • secretaris-generaal ministerie van Algemene Zaken, van 1 juli 1962 tot 28 juli 1972

gevangenschap/internering

gevangenschap te Scheveningen ('Oranjehotel'), van maart 1941 tot september 1941

Nevenfuncties

  • secretaris Commissie over het voorlichtingsbeleid (Commissie-Van Heuven Goedhart), vanaf 1946
  • adjunct-secretaris Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Van Schaik), van 17 april 1950 tot januari 1954
  • lid ADOR (Adviescommissie voor de doelmatige organisatie van de rijksdienst)
  • voorzitter Rijksideeënbuscommissie
  • lid rijksformatiecommissie
  • docent staatsinrichting
  • lid bestuur Nationaal Park 'De Hoge Veluwe'
  • lid curatorium Internationaal Perscentrum 'Nieuwspoort'
  • lid en voorzitter Staatkundige Kring, vanaf januari 1961
  • voorzitter Voorlichtingsraad, van 1961 tot 29 april 1972
  • lid curatorium Defensiestudiecentrum
  • lid Hoge Raad van Adel, van maart 1966 tot 29 april 1972
  • secretaris Commissie belastingvrijdom Koninklijk Huis (Commissie-Simons), van juni 1968 tot 22 april 1969
  • lid commissie van advies over interdepartementale taakverdeling (Commissie-Van Veen), van 3 december 1969 tot 1971

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • gymnasium

academische studie

  • Nederlands recht, Katholieke Universiteit Nijmegen, tot 12 maart 1940

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer

  • Was tijdens zijn studie in Nijmegen een kamergenoot van Godfried Bomans en Jo Cals. Cals en hij bleven nadien vrienden en gingen in Den Haag naar dezelfde kerk.
  • Nam in 1943 ontslag als schadecommissaris vanwege de verplichte Arriërverklaring en het moeten werven van arbeidskrachten voor Duitsland
  • Liep tijdens Duitse gevangenschap een nierkwaal op en verloor een nier
  • Een broer van hem was burgemeester van Groenlo en van Bemmel
  • Ooms van hem waren ondere andere burgemeester van Pannerden, burgemeester van Klimmen, burgemeester van Horssen en van Groesbeek, burgemeester van Beek en Donk en gedeputeerde van Gelderland
  • Het latere CDA-Tweede Kamerlid F.J.F.M. de Nerée tot Babberich was een neef van hem
  • Zijn vader was burgemeester van Didam en van Zevenaar

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Zevenaar
  • 's-Gravenhage, Surinamestraat 37, van 1946 tot april 1950
  • 's-Gravenhage, Van Hogenhoucklaan 64, van april 1950 tot oktober 1953
  • 's-Gravenhage, Van Alkemadelaan 167, vanaf oktober 1953

ridderorden

  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 7 januari 1954 (t.g.v. einde werkzaam Grondwetscommissie)
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1964

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

preses Nijmeegs Studentencorps "Carolus Magnus", van 1936 tot 1937

rang(en) reserve-officier

  • reserve-tweede luitenant grenadiers (nam in 1940 deel aan gevechtshandelingen bij Den Haag)

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • J.B. Smit, "Pioniers der geschiedenis van de Liemers (6)", in: Driepas. Verenigingsblad van de Historische Kring Duiven-Groessen-Loo, jr. 38, nr 3 (2011)
  • Roel Bekker, "Buurt van Nispen", in: "De hoogste ambtenaar. De secretaris-generaal van Algemene Zaken 1945-2023: sfinx of spin?", 84 e.v.
  • Alexander van Kessel en Carla van Baalen (bezorgers), "In dienst van negen premiers. De dagboeken van jhr.mr. A.J.M. van Nispen tot Pannerden (1946-1972)" (2024)

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 7 december 1949 (kerkelijk te Nijmegen 29 april 1950)

echtgeno(o)t(e)/partner

Th.R.S.M. Weve, Theresia Regina Stephenia Maria (Trees)

kinderen

6 zonen en 1 dochter

vader

Jhr. A.E.M. van Nispen tot Pannerden, Antoon Eduard Marie

geboorteplaats en/of -datum

Zevenaar, 20 april 1884

moeder

C.M. de Nerée tot Babberich, Clara Maria

geboorteplaats en/of -datum

Arnhem, 25 september 1886

broers en zusters

4 broers en 1 zus

familierelaties