ARP, CDA
functie(s) in de periode 1973-1988: lid Tweede Kamer, staatssecretaris
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jeltje Gesina (Jeltien)
titulatuur en naam
J.G. Kraaijeveld-Wouters Jeltje Gesina (Jeltien)
wijziging in naam en/of titulatuur
J.G. Wouters
geboorteplaats en -datum
Soest, 4 november 1932
overlijdensplaats en -datum
Hilversum, 11 juni 2025
levensbeschouwing
Gereformeerd
Partij/stroming
partij(en)
- ARP (Anti-Revolutionaire Partij), tot 11 oktober 1980
- CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980
Hoofdfuncties/beroepen
- onderwijzeres, diverse scholen voor lager en voortgezet onderwijs, van 1952 tot 1964
- ambteloos, van 1964 tot maart 1973 (in deze jaren vaak werkzaam als invalkracht bij diverse scholen)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 maart 1973 tot 28 december 1977
- staatssecretaris van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (onder meer belast met emancipatiebeleid en bijstandszaken), van 28 december 1977 tot 9 september 1981
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 juni 1981 tot 2 november 1988
- burgemeester van Hilversum, van 1 november 1988 tot 1 december 1997
takenpakket (staatssecretaris)
- Was als staatssecretaris belast met 1. alle aangelegenheden betreffende de emancipatie van de vrouw en de coördinatie daarvan; en voorts met de behartiging van zaken van 2. de directie Sociaal-Cultureel Werk en de wet op Jeugdbeleid en Jeugdhulpverlening; 3. de directie Bijstandszaken, m.u.v. de hoofdlijnen van het beleid; 4. de hoofdafdeling Verzetsdeelnemers en Vervolgden.
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur ARP kiesvereniging Heerhugowaard (voor en tijdens Kamerlidmaatschap)
- lid bestuur ARP Kamerkring Noord-Holland-Noord (voor en tijdens Kamerlidmaatschap)
- lid partijbestuur ARP, van 1968 tot 1973
- lid dagelijks bestuur vrouwencomité ARP (voor en tijdens Kamerlidmaatschap)
- lid redactie tijdschrift "Christen-Democratische Verkenningen"
- lid fractiebestuur CDA Tweede Kamer der Staten-Generaal, vanaf 17 september 1981
- voorzitter provinciale CDA afdeling Noord-Holland, van 1991 tot 1997
Nevenfuncties
- secretaris Bond van Gereformeerde Vrouwenverenigingen in Nederland, van mei 1965 tot mei 1968
- voorzitter Bond van Gereformeerde Vrouwenverenigingen in Nederland, van mei 1968 tot mei 1973
- voorzitter Oecumenisch Vrouwencontact
- lid bestuur Nederlandse Vrouwenraad, van 1968 tot 1973 (van 1971-1973 lid van het dagelijks bestuur)
- vicevoorzitter Deputaatschap Binnenlands Diaconaat, Gereformeerde Kerken in Nederland, van 1968 tot 1973
- lid bestuur Toerustingscentrum van de Gereformeerde Kerken, van 1969 tot 1973
- lid bestuur Stichting "De Christelijke Pers in Nederland" (dagblad Trouw), van 1969 tot 1973
- lid bestuur Centrum voor geestelijk gehandicapten "Reigersdaal" te Heerhugowaard (N.H.), van 1970 tot 1973
- lid adviesorgaan NIV (Nederlands Instituut voor Vredesvraagstukken), van 1971 tot 1973
- lid Raad van Overleg Landelijke Stichting Scholenbouwteam
- lid bestuur Stichting Evangelisch Welzijnsberaad, omstreeks december 1982 (nog in 1987)
- lid Raad van Beheer Stichting "Unie School en Evangelie", omstreeks december 1982 (nog in 1987)
- lid Deputaatschap Gereformeerde Kerken voor de oefening van het verband met de Theologische Faculteit van de Vrije Universiteit, van 1984 tot 1994
- voorzitter Regionale Brandweer Organisatie Gooi en Vechtstreek, van 1988 tot december 1997
- lid bestuur Gewest Gooi en Vechtstreek, van 1988 tot 1997 (als burgemeester)
- voorzitter Stichting Nationale Federatie Opvang (opvang mensen in nood en daklozen), van maart 1989 tot 1999
- voorzitter Stichting "Pinetum Blijdenstein" te Hilversum (botanische tuin), van 1989 tot 2000 (als burgemeester)
- lid curatorium, Rijksbrandweeracademie, van 15 december 1989 tot 1997
- voorzitter adviescommissie Samenwerkingsscholen, van 25 september 1990 tot 1992
- korpsbeheerder politie regio Gooi en Vechtstreek, van 1991 tot december 1997 (als burgemeester)
- voorzitter Raad voor het regiokorps Gooi en Vechtstreek, van 1991 tot 1997 (als burgemeester)
- lid Commissie van Deskundigen inzake effectiviteit NCO (Nationale Commissie Voorlichting en Bewustwording Ontwikkelingssamenwerking), van 5 maart 1992 tot 5 oktober 1992
- lid dagelijks bestuur Politieopleidingsschool Noord Holland, tot 1997 (als burgemeester/regio korpsbeheerder)
- voorzitter adviescommissie Ziekenhuizen IJsselmeerpolders
- voorzitter adviescommissie Ziekenhuizen Amersfoort e.o.
- lid Mediaraad, van 1993 tot 1995
- lid Raad voor het Korps Landelijke Politiediensten, van 1995 tot 1 december 1997 (als burgemeester/regio korpsbeheerder)
- voorzitter "Kerken in Aktie", van juni 1995 tot 2000
- voorzitter Stuurgroep Beeldtaal (ondertiteling tv-programma's voor doven en slechthorenden), van 1997 tot 1999
- lid Raad van Toezicht Stichting "De Ombudsman" (van de omroepen), van 1998 tot 2007
- vicevoorzitter Raad van Toezicht Jellinek Kliniek Amsterdam, van 1998 tot 2005
- voorzitter Openbare Bibliotheek Hilversum, van 1998 tot 2007
- voorzitter bestuur COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers), van 1 juli 1998 tot juli 2006
- voorzitter Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, van 1999 tot 2005
- ouderling/voorzitter wijkkerkenraad Regenboogkerk van de Protestantse Gemeente Hilversum (PKN), van 2000 tot 2009
- vicevoorzitter Landelijke Stuurgroep Sociaal-Culturele Activiteiten voor Werklozen, SKW
- lid Raad van Advies Vereniging Landelijke Organisatie Slachtofferhulp
- lid commissie ICODO (Stichting Informatie en Coördinatie Orgaan Dienstverlening Oorlogsgetroffenen)
- columniste (vast (als Kamerlid) voor het blad van de Protestants Christelijke Onderwijs Organisatie), regelmatig (als Kamerlid) voor het Noord-Hollands Dagblad, incidenteel voor het Centraal Weekblad (van de Gereformeerde Kerken))
- lid bestuur Stichting Leerstoel Interculturele Communicatie, faculteit der politiek sociaal-culturele wetenschappen, Universiteit van Amsterdam
- voorzitter Stichting Schuldhulpmaatje Hilversum e.o., van 2012 tot 2017
afgeleide functies, presidia etc.
voorzitter vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 december 1982 tot 1 november 1988
Opleiding
primair onderwijs
- Prot.Chr. lagere school te Soestdijk, van 1939 tot 1946
voortgezet onderwijs
- Christelijke MULO-school te Dordrecht, van 1946 tot 1948
hoger beroepsonderwijs
- Christelijke Kweekschool voor onderwijzers en onderwijzeressen te Dordrecht, van 1948 tot 1952
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerster (basis- en voortgezet onderwijs) onderwijs van de ARP-Tweede Kamerfractie. Hield zich verder bezig land- en tuinbouw en milieuhygiëne.
- Hield zich als CDA-Tweede Kamerlid onder meer bezig met sociale zaken, voortgezet onderwijs, welzijn, emancipatie en culturele minderhedenbeleid. Was in 1986 één van de woordvoerders van haar fractie bij de behandeling van de stelselherziening sociale zekerheid.
- Bracht in 1983 samen met Robin Linschoten (VVD) een initiatiefwet tot stand om een onbedoeld effect van een amendement op Wet werkloosheidsvoorziening voor beneden 23-jarigen ongedaan te maken. (17.934)
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1982 tot de vijf leden van haar fractie die tegen een wijziging van de Omroepwet (uitbreiding reclamezendtijd) stemden
- Behoorde in 1982 tot de elf leden van haar fractie die vóór een (verworpen) motie-K.G. de Vries/Ter Beek stemden waarin om een Nederlandse voorstem in de VN werd gevraagd voor een resolutie over bevriezing van kernwapenarsenalen (de zgn. 'Freeze-resolutie')
- Behoorde in 1984 tot de zeven leden van haar fractie die vóór de (verworpen) motie-Engwirda stemden over initiatieven voor wapenvermindering als criterium voor de definitieve beslissing over plaatsing van kruisraketten
- In 1984 stemden zij en Evenhuis-van Essen als enigen van hun fractie vóór een (aangenomen) motie-Niessen/Dijkstal over de mogelijkheid van meerhoofdige schoolleiding
- Behoorde in 1984 tot de acht leden van haar fractie die vóór een (verworpen) amendement-Dales c.s. stemden op het wetsvoorstel over invoering van gelijke uitkeringsrechten in de WWV voor mannen en vrouwen. Stemde daarna met zeven fractiegenoten tegen artikel III, dat werd verworpen, en tegen het wetsvoorstel dat eveneens werd verworpen.
- Behoorde in 1985 tot de zes leden van haar fractie die vóór de (verworpen) motie-Den Uyl stemden over afkeuring van het besluit tot plaatsing van kruisvluchtwapens
- Behoorde in 1986 tot de zes leden van haar fractie die tegen Goedkeuring van het verdrag met de VS over de plaatsing van kruisraketten stemden
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Tijdens haar staatssecretariaat werd de Nota emancipatiebeleid door de Tweede Kamer behandeld (september-oktober 1978)
- Liet in 1978 een inventarisatie uitvoeren naar alle wetgeving waarin onderscheid werd gemaakt tussen mannen en vrouwen, gehuwden en ongehuwden, homo- en heteroseksuelen
- Riep in 1978 de Rijksbijdrageregeling Emancipatiewerk in het leven
- Kondigde in 1978 een nieuwe subsidieregeling (rijksbijdrageregeling) voor het sociaal-cultureel werk aan, waardoor gemeenten zelfstandig invulling moesten kunnen geven aan het sociaal-cultureel werk (15.156)
- Bracht in 1979 de notitie Provinciale Vrouwenemancipatiebureaus uit. In alle provincies en de drie grote steden komen emancipatiesteunpunten om daarmee via een decentrale opzet emancipatie te bevorderen. Het gaat daarbij om voorlichting, scholing, activering en het signaleren van knelpunten. (15.800-XVI, nr. 16)
- Bracht in 1980 de nota 'Agressief gedrag van jongeren - signalen uit het sociaal-cultureel werk' uit. Aanleiding is een toename van het verschijnsel jeugdagressiviteit (vandalisme, geweld, baldadigheid) en de problemen om deze jongeren via het reguliere jeugdwerk te bereiken en te begeleiden. Het directe beleid is de verantwoordelijkheid voor lagere overheden, het Rijk verleent daarbij ondersteuning. (16.228)
- Bracht in 1980, als eerste ondertekenaar, de Raamnota Jeugdbeleid uit. Daarin wordt aangestuurd op een meer samenhangend jeugdbeleid, met de minister van CRM als coördinerend bewindspersoon en met instelling van een interdepartementaal overlegorgaan. De nota geeft een overzicht van de ontwikkeling van het jeugdbeleid sinds 1969, beschrijft de positie van de jeugd in de samenleving en de richting van het beleid op een aantal specifieke terreinen en gaat in op de integrale en categorale aanpak van het jeugdbeleid. (16.284)
- Bracht in 1981 een voorontwerp-Wet gelijke behandeling uit
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1978 samen met minister Gardeniers een wijziging (Stb. 490) van de Algemene Bijstandswet tot stand. Deze moest zorgen voor kanalisatie van de indirecte financiering via de Algemene Bijstandswet van door de minister toegelaten dienstverlenende instellingen. Daarbij ging het onder meer om de bekostiging van verblijf in bejaardenoorden, gezinsvervangende tehuizen en internaten, niet-justitiële jeugdinstellingen, verslaafdenopvang, psychiatrische instellingen en sociaal gehandicapten-huisvesting. De indirecte financiering zou in beginsel nog slechts van tijdelijke aard (vijf jaar) zijn en moest worden gevolgd door overheveling en directe financiering via de AWBZ. Het rijk zou dan beter grip kunnen houden op de toename van de financiering van instellingen. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door de staatssecretarissen Meijer en Mertens. (14.199)
- Bracht in 1980 samen met minister De Ruiter een wet (Stb. 86) tot aanpassing van de Nederlandse wetgeving aan de richtlijn van de Raad van de Europese Gemeenschappen inzake de gelijke behandeling van mannen en vrouwen tot stand, waardoor vrouwen gelijke kansen moeten krijgen in het arbeidsproces. Er komen regels over gelijke kansen bij de toegang tot het arbeidsproces, gelijke promotiekansen, gelijke arbeidsvoorwaarden en gelijkheid in de beroepsopleiding. (15.400)
- Bracht in 1981 de Wet tot instelling van de Emancipatieraad (Stb. 65) tot stand. De nieuwe Emancipatieraad verving de (voorlopige) Emancipatie Kommissie uit 1974. De Emancipatieraad moest de regering gevraagd en ongevraagd van advies dienen over bevordering van vrouwenemancipatie. Eerste voorzitter van de raad werd Eegje Schoo. (16.046)
- Bracht in 1981 de Uitkeringswet Indische geïnterneerden (Stb. 477) tot stand. Hierdoor krijgen tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Japanners in Azië geïnterneerde Nederlanders en hun weduwen een eenmalige uitkering. (16.730)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Kwam in de Tweede Kamer op voorspraak van Hannie van Leeuwen
- Werd in december 1975 bij de verkiezing van voorzitter van de ARP verslagen door Hans de Boer. De Boer kreeg 55,6 procent van de stemmen, Sj. Jonker 26,7 en zij 17,7 procent.
- Behoorde in november 1977 tot de negen CDA-Tweede Kamerleden, die de door formateur Den Uyl voorgestelde kabinetsploeg wilden accepteren
- Behoorde in augustus 1981 tot de zestien CDA-fractieleden die alleen tegen het ontwerp-regeerakkoord tussen CDA, PvdA en D66 stemden, omdat fractievoorzitter Van Agt bij aanvaarding zou opstappen
- Maakte in 1982 deel uit van de werkgroep-B (o.l.v. Deetman) die tijdens de kabinetsformatie (kabinet-Lubbers I) de paragraaf welzijn, media en onderwijs van het regeerakkoord voorbereidde
- In 1986 stemden zij en Beinema in de CDA-fractie tegen de mediaparagraaf van het ontwerp-regeerakkoord van het tweede kabinet-Lubbers
uit de privésfeer
- Haar echtgenoot was leraar Engels en Maatschappijleer (36 jaar)
verkiezingen
- Stond in 1971 bij de Tweede Kamerverkiezingen op de 20e (onverkiesbare) plaats op de ARP-kandidatenlijst
woonplaats(en)/adres(sen)
- Alkmaar, omstreeks 1965 (nog in 1968)
- Heerhugowaard, Erasmussingel 12a, omstreeks 1971 (nog in 1983)
- Hilversum, Lindenheuvel 5, omstreeks 1990
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- Ciska Dresselhuys, "Jeltien Kraaijeveld, staatssecretaris voor emancipatie: 'Als een spin in een web'", Trouw, 18 januari 1978
- J. Kunkeler, "Ik dacht: emancipatie? - als het dan gebeuren moet dan doe ik het ook zelf", De Tijd, 14 september 1979
- H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
- "Ik ben niet sterk in partij-politieke vliegen afvangen", in: A. Groen e.a. (red.), Vrouwen en het Binnenhof (1985), 73
- Iwan Tol, "Het is niet vreemd dat Jeltien Kraaijeveld (1932-2025) fan was van Pieter Omtzigt", de Volkskrant, 22 juli 2025
- Roos Menkhorst, "Als er ruzie was, riep Lubbers Jeltien Kraaijeveld-Wouters (1932-2025) erbij", Trouw, 11 augustus 2025
- Hans de Boer, "Strijdster voor de rechten van achtergestelde vrouwen", in: Jaarboek parlementaire geschiedenis 2025, 157-159
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Dordrecht, 27 februari 1957 (echtgenoot overleden 5 januari 2007)
echtgeno(o)t(e)/partner
J. Kraaijeveld, Jan
kinderen
kinderloos
vader
S. Wouters, Sietse
geboorteplaats en/of -datum
Exmorra (gem. Wonderadeel), 29 april 1902
beroep vader
predikant Gereformeerde Kerk (resp. in Dronrijp (1927-1931), Soestdijk (1931-1946) en Dordrecht (1946-1968))
moeder
E. Buma, Engelina
geboorteplaats en/of -datum
Bolsward, 21 augustus 1898
broers en zusters
5
beroep grootvader (vaderskant)
schoenmaker
beroep grootvader (moederskant)
bakker
