J.C. Rijk

J.C. Rijk
bron: Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie

Conservatief negentiende-eeuws politicus, die zijn hele leven aan de Marine was verbonden. Begon daar in 1799 als vrijwilliger en eindigde als vice-admiraal. Was van eenvoudige komaf en ontwikkelde zich door zelfstudie tot een bekwame hydrograaf en marineofficier. Was adjudant van enkele vice-admiraals, vervulde vele commandantschappen en was directeur van het loodswezen en commandant van de marineopleiding in Medemblik. Het gunstige verloop van zijn loopbaan dankte hij mede aan zijn lidmaatschap van de vrijmetselarij. Was drie jaar Gouverneur van Suriname en onder Willem II minister van Marine. Bleef die post ook na de liberale omwenteling van 1848 nog enige tijd bekleden. Na de aprilbeweging van 1853 als conservatief tot Kamerlid voor Den Haag gekozen. Beminnelijk man, die gezien was bij de marine.

regeringsgezinden ten tijde van Willem II, conservatief
functie(s) in de periode 1843-1854: lid Tweede Kamer, minister, Gouverneur van Suriname

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Opleiding
  5. Wetenswaardigheden
  6. Publicaties van/over
  7. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jules Constantijn

titulatuur en naam

J.C. Rijk Jules Constantijn

geboorteplaats en -datum

Wetzlar (Duitsland), 13 januari 1787

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 2 mei 1854

levensbeschouwing

protestants

Partij/stroming

stroming(en)

conservatief

Hoofdfuncties/beroepen

  • als vrijwilliger in dienst bij de marine, van 1799 tot 1800
  • stuurmansleerling linieschip "Pluto", van 1800 tot maart 1802
  • werkzaam op koopvaardijschepen, van 1802 tot 1883
  • commandant kanonneerboot, van 1803 tot 1806
  • commandant kanonneerboot te Delfzijl, van 1806 tot 1808
  • luitenant ter zee aan boord van linieschip "Braband", vanaf 1808
  • adjudant van vice-admiraal Kikkert
  • enseigne de vasseau en aide de camp bij de Franse Marine, van 1810 tot 1814
  • adjudant van vice-admiraal De Winter, van 1810 tot 1812 (o.a. te Parijs)
  • adjudant van vice-admiraal VerHuell, van 1812 tot 1814
  • directeur-generaal van het Loodswezen, van 1815 tot 1816
  • officier aan boord van Zr.Ms. linieschip "Willem I", van 1816 tot 1820 (expeditie naar Algiers en de Middellandse Zee)
  • officier bij de hydrografie, van 1821 tot januari 1825
  • commandant Zr.Ms. korvet "Pallas", van januari 1825 tot 1828 (wetenschappelijke instructiereis naar Engeland en de Verenigde Staten)
  • wetenschappelijke studie (hydografie) in Nederlands-Indië, 1828
  • commandant Zr.Ms. korvet "Nehelennia", van december 1828 tot 1830 (belast met het ophalen van gen. De Kock uit Nederlands-Indië)
  • commandant Zr.Ms. linieschip "De Zeeuw", van 1831 tot 1832 (gestationeerd bij Fort Bath op de Schelde)
  • commandant Zr.Ms. linieschip "De Zeeuw", van 1833 tot 1 april 1835 (reisde naar Sint Petersburg, Stockholm, Kopenhagen en Portsmouth)
  • commandant KIM (Koninklijk Instituut der Marine) te Medemblik, van 1 april 1835 tot 16 juli 1839
  • Gouverneur-Generaal van de West-Indische bezittingen, van 16 juli 1839 tot 1 januari 1842
  • directeur-generaal der Marine, van 1 januari 1842 tot 18 juni 1843 (wegens uitlandigheid van Rijk als Gouverneur-Generaal van de West-Indische bezittingen nam secretaris-generaal jhr. J.J. Quarles van Ufford het departement waar van 1 januari tot 2 juni 1842)
  • minister van Marine, van 18 juni 1843 tot 25 maart 1848
  • tijdelijk minister van Marine, van 25 maart 1848 tot 21 november 1848
  • tijdelijk minister van Koloniën, van 25 maart 1848 tot 21 november 1848
  • minister van Marine, van 21 november 1848 tot 15 september 1849
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 23 juni 1853 tot 2 mei 1854 (voor het kiesdistrict 's-Gravenhage)

officiersrangen

  • luitenant-ter-zee titulair, van 1806 tot 1814
  • kapitein-luitenant-ter-zee, van 1821 tot 1831
  • kapitein-ter-zee, van 1831 tot 1838
  • schout-bij nacht, van 1838 tot 1839
  • vice-admiraal

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Franse School te Amsterdam

opleidingen

  • praktische marineopleiding
  • kadet-titulair, 1801
  • vervolg opleiding voor marineofficier, van 1803 tot 1808

cursussen

  • zelfstudie wiskunde, tekenen, vreemde talen

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was in de jaren 1803-1806 als marineofficier betrokken bij zeeslagen tegen de Engelsen
  • Vocht in 1829/1830 mee in de Java-oorlog
  • Werd in 1830 als marineofficier naar Antwerpen gezonden in verband met de Belgische opstand
  • Stond in 1848 in het kabinet aanvankelijk aan de zijde van Schimmelpenninck en Nepveu, maar steunde uiteindelijk niet hun voorstellen voor invoering van een staatsbestel naar Brits model
  • Trad in 1849 af als minister vanwege gezondheidsredenen (voetjicht)

uit de privésfeer

  • Verrichtte wetenschappelijk zeer verdienstelijk werk op hydrografisch gebied

verkiezingen

  • Werd in 1852 bij de periodieke verkiezing in het district Amsterdam niet gekozen. Kreeg in 1852 28 procent van de stemmen.
  • Werd in 1853 bij de algemene verkiezingen na herstemming verslagen. Gekozen werden H. Stolte, J. Bosscha en J.C. Baud. Werd in het district Rotterdam na herstemming verslagen door J.C. Baud en P.Ph. van Bosse.
  • Versloeg in 1853 bij een naverkiezing in het district 's-Gravenhage J.P.P. baron van Zuylen van Nijevelt (lib.)

woonplaats(en)/adres(sen)

's-Gravenhage, vanaf 1842

ridderorden

  • Commandeur in de Militaire Willemsorde, 21 november 1848
  • Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 8 oktober 1842

buitenlandse onderscheidingen

Ridder in het Legioen van Eer, 1814

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid vrijmetselaarsloge "L'Union Royale" te 's-Gravenhage
  • lid eerste klasse (natuurkunde), Koninklijk Nederlandsch Instituut van Wetenschappen, Letteren en Schoone Kunsten, vanaf 10 november 1827
  • lid Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen
  • lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden
  • lid Koninklijk Instituut van Ingenieurs

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • maakte enkele zeekaarten (o.a. van de zeegaten bij Texel en van de Maas, de wateren bij Goeree en de Zeeuwse stromen)
  • "Handleiding tot de kennis van den scheepsbouw ten dienste der jonge officieren en adelborsten bij de Kon. Marine, met platen" (1822)
  • "Het bestuur der Marine onder admiraal Rijk" (2 dln., 1851, 1853)

literatuur/documentatie

J.R. Bruijn, H.J. den Heijer en H. Stapelkamp, "J.C. Rijk, zeeman en minister" (1992)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

publicaties over en van letterkundigen

biografie

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd, 1810

echtgeno(o)t(e)/partner

N. IJsbrands, Nellij

kinderen

9 kinderen

vader

A. Rijk Nzn., Andreas

moeder

A. Hulk, Anna