ARP
functie(s) in de periode 1937-1966: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jetze (Jetze)
titulatuur en naam
J. Tjalma Jetze (Jetze)
geboorteplaats en -datum
Veen (N.Br.), 5 juni 1893
overlijdensplaats en -datum
Voorschoten, 18 oktober 1985
levensbeschouwing
Hervormd (lid Gereformeerde Bond tot verbreiding en verdediging van de Waarheid in de Nederlandse Hervormde (Gereformeerde) Kerk)
Partij/stroming
partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)
Hoofdfuncties/beroepen
- volontair ter secretarie, gemeente Gorinchem, van 1917 tot 1 juli 1920
- gemeentesecretaris van Zuilichem, van 1 juli 1920 tot 1 mei 1922
- burgemeester van Genemuiden, van 2 mei 1922 tot 1 december 1927
- burgemeester van Hoogeveen, van 1 december 1927 tot 1 maart 1944 (ontslag door de Duitsers)
- kantonrechter-plaatsvervanger, kanton Hoogeveen, vanaf 16 juni 1928 (herbenoemd in 1933)
- lid Provinciale Staten van Drenthe, van 7 juli 1931 tot 1 september 1941
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 4 juni 1946
- burgemeester van Hoogeveen, van 6 mei 1945 tot 1 juli 1958 (formeel herbenoemd 1 juli 1946)
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 20 september 1966
- waarnemend burgemeester van Westerbork, van 1 september 1951 tot 16 mei 1952 (vanwege ontslagprocedure burgemeester Van der Worp)
gevangenschap/internering
- geïnterneerd polizeiliches durchgangslager te Schoorl, van 30 juni 1941 tot 22 augustus 1941
- geïnterneerd gijzelaarskamp te Buchenwald, van 22 augustus 1941 tot 22 september 1941
- geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van februari 1944 tot 4 september 1944
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur kiesvereniging ARP
- lid Provinciale Comité ARP in Overijssel, van 1924 tot 1927
- lid redactie "De Magistratuur", orgaan van de Vereeniging van Burgemeesters, Wethouders en Secretarissen "Groen van Prinsterer", van 15 juli 1930 tot januari 1936
- lid Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, van 1953 tot 13 maart 1971
- penningmeester ARP, van 1952 tot 13 maart 1971
- voorzitter Contact Commissie (voor Hervormden) in de ARP, 1959
- fractiesecretaris ARP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 4 oktober 1961 tot 20 september 1966
Nevenfuncties
- voorzitter bestuur "Christelijk Lyceum" (later Menso Alting College) te Hoogeveen, van 1928 tot 1971
- president-kerkvoogd Nederlandse Hervormde Kerk te Hoogeveen, van 1929 tot 1966
- lid Staatscommissie crisis-slachtoffers (Staatscommissie-Fockema Andreae), vanaf 6 januari 1938
- lid Staatscommissie inzake wijziging van de Woningwet (Staatscommissie-Frederiks), van 18 februari 1938 tot mei 1940
- voorzitter Raad van Toezicht Fraude-Risico-Onderlinge van de VNG, omstreeks 1947
- lid bestuur ziekenhuis "Bethesda" te Hoogeveen, omstreeks 1947
- lid Centraal Georganiseerd Overleg voor de gemeenten, omstreeks 1947
- lid Brandweerraad, vanaf 1 oktober 1952
- lid (dagelijks) bestuur VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), van 1952 tot 1958
- lid (president) Raad van Commissarissen EDS (Eerste Drenthse Stoomtramwegmaatschappij), omstreeks 1956
- lid (president) Raad van Commissarissen Drentse Kanaalmaatschappij, omstreeks 1956
- voorzitter Raad van Commissarissen Gronings-Drentse Snelvervoer, omstreeks 1956
- voorzitter Raad van Commissarissen KIP Kampeerwagens N.V.
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Binnenlandse Zaken 1954 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), december 1953
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Binnenlandse Zaken 1955 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), december 1954
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Verkeer en Waterstaat 1955 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van januari 1955 tot februari 1955
- lid Nederlandse delegatie naar de Tweede Conferentie van parlementsleden uit de NAVO-landen, van 19 november 1956 tot 23 november 1956
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Verkeer en Waterstaat 1957 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van januari 1957 tot februari 1957
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Financiën 1957 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), maart 1957
- voorzitter commissie van voorbereiding voor de begroting van Binnenlandse Zaken 1958 (Eerste Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter commissie van voorbereiding voor de begroting van Wederopbouw en Volkshuisvesting 1958 (Eerste Kamer der Staten-Generaal)
- lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van 1959 tot 1966
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Binnenlandse Zaken 1959 (Eerste Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Wederopbouw en Volkshuisvesting 1959 (Eerste Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de ontwerp-Provinciewet (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van oktober 1961 tot januari 1962
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Binnenlandse Zaken 1963 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), januari 1963
- voorzitter vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 24 september 1963 tot 20 september 1966
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Binnenlandse Zaken 1964 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), december 1963
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Verkeer en Waterstaat 1964 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van januari 1964 tot februari 1964
- voorzitter commissie van rapporteurs voor het wetsontwerp Wet openbaar lichaam Rijnmond (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van maart 1964 tot november 1964
- lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 20 april 1964 tot 30 september 1966
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Verkeer en Waterstaat 1966 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van november 1965 tot december 1965
- voorzitter commissie van rapporteurs voor het wetsvoorstel voorlopige toevoeging Bijlmermeer aan Amsterdam (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van januari 1966 tot maart 1966
Opleiding
voortgezet onderwijs
- Openbaar Gymnasium te Gorinchem
hoger beroepsonderwijs
- gemeenteadministratie, tot juni 1920
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder verkeer en binnenlandse zaken van de ARP-Tweede Kamerfractie
- Sprak in de Eerste Kamer vooral over binnenlandse zaken, verkeer en waterstaat en volkshuisvesting
opvallend stemgedrag
- In 1953 stemden hij en Algra als enigen van hun fractie tegen de ontwerp-Zondagswet
- In 1953 stemden hij en Hellema als enigen van hun fractie tegen de ontwerp-Wet vervreemding landbouwgronden
- Stemde in 1960 tegen de ontwerp-Loterijwet; stemde in 1961 wel vóór het tweede voorstel hierover
- Behoorde in 1961 met Algra en Haspels tot de minderheid van zijn fractie die tegen de ontwerp-Beginselenwet kinderbescherming stemde
- In 1962 stemden hij en Algra als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van de overeenkomst inzake Nieuw-Guinea
- Stemde in 1962 als enige van zijn fractie tegen de ontwerp-Wet premie kerkenbouw
- Behoorde in 1963 met Algra en Haspels tot de minderheid van zijn fractie die tegen de ontwerp-Wet op het Voortgezet Onderwijs ('Mammoetwet') stemde
- Behoorde in 1964 met Algra en Berghuis tot de minderheid van zijn fractie die tegen de ontwerp-Wet op de Kansspelen stemde
Wetenswaardigheden
algemeen
- Als burgemeester verstrekte hij de bezetter in mei 1940 informatie over in de gemeente aanwezige Joden. Van een later door hem aan de Duitsers geleverde lijst met arbeiders voor vliegveld Havelte was het merendeel niet opkomen dagen.
- Keerde na gijzelaar te zijn geweest in 1941 terug als burgemeester, maar dook later onder. Was in 1944 opnieuw gijzelaar.
- Werd in 1945 door de provinciale zuiveringscommissie in Drenthe en het Militair Gezag 'gestaakt' als burgemeester (tijdelijk uit zijn functie ontheven), vanwege onderzoek naar zijn houding tijdens de Bezetting. Keerde in 1946 terug als burgemeester.
- In september 2020 besloot de gemeente Hoogeveen het ereburgerschap te ontnemen, omdat zijn gedrag niet (langer) onbesproken was
verkiezingen
- Werd in 1948, 1951, 1952, 1956, 1960 en 1963 gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe
woonplaats(en)/adres(sen)
- Zuilichem, van 1920 tot 1922
- Genemuiden, van 1922 tot 1927
- Hoogeveen, Stationsstraat 19, vanaf 1931 (nog in 1958)
- Hoogeveen, Van Limburg Stirumstraat 53, van 1959 tot 1968
- Assen, Oostersingel 5, van 1968 tot 1979
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1951
overige onderscheidingen en prijzen
ereburger van Hoogeveen, 27 juni 1963 (ontnomen in september 2020)
militaire dienst
- dienstplichtig militair, van 1914 tot 1917
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
- Wie is dat? 1956
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Veen (N.Br.), 26 juli 1922 (echtgenote overleden 5 september 1967)
- gehuwd (tweede huwelijk) te Assen, 26 juni 1968
echtgeno(o)t(e)/partner
E.P. Vos, Elisabet Petronella
2e echtgeno(o)t(e)/partner
G.G.R. Yntema, Geertruida Gisela Regina
kinderen
1 zoon
vader
Dr. G. Tjalma, Gerrit
geboorteplaats en/of -datum
Delfstrahuizen (gem. Lemsterland), 18 maart 1866
beroep vader
predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Veen, van 1892 tot 1943
moeder
F. Kuipers, Frederika
geboorteplaats en/of -datum
Assen, 30 juni 1865
beroep grootvader (vaderskant)
veehouder
beroep grootvader (moederskant)
handelaar
