Eerste vrouwelijke voorzitter van de Tweede Kamer en na de verkiezingen van 2002 een half jaar politiek leider van de PvdA. Dochter van een meubelmaker uit de Stellingwerven. Was actief bij de Rooie Vrouwen, bibliothecaresse van de Wiardi Beckman Stichting en assistent van partijvoorzitter Max van den Berg. Werd in 1981 Tweede Kamerlid. Ontpopte zich als een gedegen mediawoordvoerster. Na voorzitter van Kamercommissies te zijn geweest in 1998 tot Kamervoorzitter gekozen. Wist zich in die functie populariteit te verwerven door haar ongedwongen optreden. Was na de verkiezingsnederlaag van 2002 fractievoorzitter, maar werd in oktober dat jaar bij een ledenraadpleging verslagen door Wouter Bos. Werd twee jaar later gedeputeerde van Zuid-Holland, maar bleef dat slechts kort. In 2010 lijsttrekker van de PvdA bij de raadsverkiezingen in Den Haag en daarna acht jaar raadslid.
PvdA
functie(s) in de periode 1981-2004: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, fractievoorzitter TK
Noordwolde (gem. Weststellingwerf), 2 augustus 1943
Partij/stroming
partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1970 (vanaf oktober 2022 tevens GroenLinks)
Hoofdfuncties/beroepen
bibliothecaresse, Openbare bibliotheek te Wolvega (Frl.), van 1960 tot 1965 (reed onder meer op de bibliotheek-bus)
bibliothecaresse, Centrale Bibliotheek Dienst in Friesland, van 1965 tot 1966
bibliothecaresse, bibliotheek Kunsthistorisch Instituut, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1966 tot 1971
bibliothecaresse, bibliotheek WBS (Wiardi Beckman Stichting), van 1974 tot 1979
lid gemeenteraad van Vinkeveen en Waverveen, van 5 september 1978 tot januari 1980
wethouder van Vinkeveen en Waverveen, van 5 september 1978 tot januari 1980
assistent van M.J. van den Berg, voorzitter van de PvdA, van 1979 tot 15 september 1981
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1981 tot 16 september 1982
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 juni 1983 tot 27 oktober 2004
voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 mei 1998 tot 16 mei 2002
fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 2002 tot 19 november 2002
lid Gedeputeerde Staten (belast met mobiliteit en bestuurlijke zaken) van Zuid-Holland, van 27 oktober 2004 tot 16 maart 2006
lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 11 maart 2010 tot 29 maart 2018
Partijpolitieke functies
vorige
penningmeester PvdA afdeling Vinkeveen en Waverveen, van 1974 tot 1978
lid landelijke werkgroep politiek Rooie Vrouwen in de PvdA, van 1976 tot 1979
lid permanente programcommissie PvdA-fractie gemeenteraad van Amsterdam, vanaf 1980 (nog in 1982)
lid partijbestuur PvdA, van 1981 tot 1983
lid Landelijke Kerngroep Rooie Vrouwen in de PvdA, van 1982 tot 1986
lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 september 1987 tot 9 november 1989
tweede vicefractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 9 november 1989 tot 1992
lid curatorium WBS (Wiardi Beckman Stichting), van 1990 tot 1996
lid partijbestuur PvdA, van 1997 tot maart 2001
politiek leider PvdA, van 16 mei 2002 tot 17 november 2002
vicefractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 2002 tot 26 oktober 2004 (belast met de leiding aan de dagelijkse gang van zaken)
voorzitter kandidaatstellingscommissie PvdA Tweede Kamerverkiezingen 2007, van januari 2006 tot september 2008
fractievoorzitter PvdA gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 4 maart 2010 tot maart 2013
lijsttrekkerschappen
lijsttrekker PvdA gemeenteraadsverkiezingen in 's-Gravenhage 2010, van 23 oktober 2009 tot 3 maart 2010
Nevenfuncties
vorige
voorzitter vrouwenvormingscentrum "De Born", van 1 november 1983 tot 1 november 1984
vicevoorzitter bestuur vrouwenvormingscentrum "De Born", van 1 november 1984 tot 1989
voorzitter Stuurgroep kunstzinnige vorming en amateuristische kunst te Amsterdam, van 1987 tot 1988 (f 65,- per vergadering)
lid bestuur Stichting Vertelfestival te Amsterdam, van 1989 tot 1994
voorzitter bestuur Stichting Theatercombinatie Amsterdam, van 1990 tot 1998
lid bestuur theater "Zeebelt" Den Haag, van 1990 tot 1997
lid bestuur Stichting "De Beuk" te Hippolytushoef, van 1 maart 1991 tot 1993
voorzitter bestuur Stichting "Averroes" Amsterdam, van 1992 tot 1998
lid bestuur Jeugdtoneel "Huis aan de Amstel", van 1992 tot 2002
voorzitter Stichting RAS/WP, werkproject van de Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak- en Glazenwassersbranche, van april 1995 tot 1998
lid bestuur Stichting Bio-Kinderrevalidatie (nog in 2002)
voorzitter Radio West
voorzitter Stichting Nederlands Promenade Orkest
lid bestuur Nederlands Filmfestival (nog in 2002)
lid Raad van Bestuur Stichting Codart (Instituut Collectie Nederland) (nog in 2002)
voorzitter "Het Nationaal Toneel" (nog in 2002)
voorzitter Raad van Toezicht Museum Meermanno-Westreenianum/Museum van het Boek (nog in 2002)
voorzitter bestuur Stichting VSB Poëzieprijs
lid Academie "De Gouden Ganzenveer" (Cultuurprijs)
lid Raad van Toezicht Kröller Möller Museum, vanaf 1 november 2002
lid Raad van Toezicht "Instituut Néerlandais"
voorzitter Stichting Groene Beheer, tot januari 2010 (bestuur weekblad "De Groene Amsterdammer")
lid Raad van Toezicht RNW (Radio Nederland Wereldomroep), van januari 2006 tot 2013
voorzitter Commissie Cultuurbereik, van 1 oktober 2006 tot 1 april 2007
nationaal ambassadeur openbaar vervoer, van 1 oktober 2006 tot 2010
voorzitter jury LIRA Scenarioprijs 2007, vanaf maart 2007
afgeleide functies, presidia etc.
voorzitter bijzondere commissie voor de Nota Wetgeving Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 30 oktober 1986 tot 14 september 1989
voorzitter vaste commissie voor het Emancipatiebeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 november 1989 tot 17 mei 1994
plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 november 1989 tot 19 mei 1998
plaatsvervangend lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 3 oktober 1994 tot 24 september 1996
voorzitter vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 6 oktober 1994 tot 19 mei 1998
voorzitter commissie voor de Werkwijze (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 mei 1998 tot 16 mei 2002
voorzitter Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 mei 1998 tot 16 mei 2002
lid Interparlementaire Commissie van de Nederlandse Taalunie, van 1 november 2002 tot 27 oktober 2004
voorzitter vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 april 2004 tot 27 oktober 2004
Opleiding
primair onderwijs
Openbare lagere school te Noordwolde (Frl.)
voortgezet onderwijs
m.u.l.o.-a met wiskunde, Openbare MULO-school te Noordwolde (Frl.)
hoger beroepsonderwijs
opleiding bibliothecaresse-CV
Activiteiten
als parlementariër
Was tot zij Kamervoorzitter werd woordvoerster emancipatie, mediazaken, cultuur en sociale zaken van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met binnenlandse zaken (rijksdienst, adviesorganen, bevolkingsadministratie) en buitenlandse zaken (Suriname).
Behoorde in 1985 tot de twaalf leden van haar fractie die vóór een (verworpen) motie-Beckers-de Bruijn stemden over het door Nederland afstoten van de bestaande kerntaken
Was in 1986 één van de woordvoerders van haar fractie bij de behandeling van de stelselherziening sociale zekerheid
Diende in 1986 samen met haar fractiegenoot Willem Vermeend een initiatiefwetsvoorstel in over fiscale bevordering van kinderopvang. Dit voorstel werd in 1995 ingetrokken, na aanvaarding van een regeringsvoorstel. (19.750)
Diende in 1987 met haar fractiegenote Ineke Haas-Berger een initiatiefwetsvoorstel in houdende regels ter bestrijding van seksediscriminatie. Dit voorstel werd in 1994 ingetrokken. (20.065)
Diende in 1998 samen met Paul Rosenmöller (GroenLinks) en Bert Bakker (D66) een initiatiefwetsvoorstel in inzake bevordering van deeltijdarbeid en differentiatie in arbeidsduur. Het wetsvoorstel werd in 2018 ingetrokken. (25.902)
Werd in december 2003 derde ondertekenaar van een eerder door Boris Dittrich (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) ingediend initiatiefwetsvoorstel over de vaste boekenprijs. Dit voorstel werd in 2004 door het parlement aanvaard. (28.652)
opvallend stemgedrag
Behoorde in 1985 tot de twaalf leden van haar fractie die vóór een (verworpen) motie-Beckers-de Bruijn stemden over het door Nederland afstoten van de bestaande kerntaken
Behoorde in 1997 tot de vier leden van haar fractie die vóór een (verworpen) motie-Van Middelkoop/Rouvoet stemden over het verlenen van een verblijfsvergunning aan de familie-Gümüs
Wetenswaardigheden
algemeen
Werd na de verkiezingsnederlaag van de PvdA op 15 mei 2002 gekozen tot fractievoorzitter. Legde toen direct haar Kamervoorzitterschap neer.
Stelde zich in oktober 2002 kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de PvdA, maar werd bij een ledenraadpleging verslagen door Wouter Bos. Zij kreeg 32 procent van de stemmen.
Moest het lidmaatschap van Gedeputeerde Staten op medisch advies neerleggen
uit de privésfeer
Was gehuwd met de journalist Bob Groen, die in 1989 overleed
verkiezingen
Was in 2002 en 2003 bij de Tweede Kamerverkiezingen nummer 2 op de PvdA-kandidatenlijst
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1995
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
NRC Handelsblad, Zaterdag Bijvoegsel, 30 oktober 2004
H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
"Na drie weken dacht ik: dat ik hier ooit tegenop heb gezien", in: A. Groen e.a. (red.), Vrouwen en het Binnenhof (1985), 93
T. van Rijckevorsel en H. Enkelaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988)
