J. (Jan) van Rijzewijk

J. van Rijzewijk
bron: Gemeentearchief Tilburg

Arbeidersafgevaardigde in de Katholieke Tweede Kamerfractie na de Eerste Wereldoorlog. Was werkzaam in de tabaksindustrie en speelde een belangrijke rol bij de opbouw van de katholieke vakbeweging in Tilburg en in Nederland. Behoorde in 1923 tot de tien katholieke dissidenten die tegen de ontwerp-Vlootwet stemden. Verloor zijn zetel nadat hij deelgenoot was geworden in een stichting die onder meer een dancing en een bioscoop exploiteerde. Was nadien nog wel vier jaar wethouder van Tilburg.

Algemeene Bond (RKSP)
functie(s) in de periode 1918-1929: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Joannes (Jan)

titulatuur en naam

J. van Rijzewijk Joannes (Jan)

geboorteplaats en -datum

Tilburg, 18 juli 1880

overlijdensplaats en -datum

Tilburg, 22 oktober 1939

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

partij(en)

RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • leerling-sigarenmaker, vanaf 1894
  • sigarenmaker
  • eerste secretaris, Nederlandsche Roomsch-Katholieke Tabakbewerkersbond, van 1898 tot 1905
  • tweede secretaris, Nederlandsche Roomsch-Katholieke Tabakbewerkersbond, van 1905 tot 1907
  • voorzitter Nederlandsche Roomsch-Katholieke Tabakbewerkersbond, van 1907 tot 1912
  • voorzitter Bureau voor Roomsch-Katholieke Vakorganisatie, van 1 augustus 1908 tot 3 september 1924
  • lid gemeenteraad van Tilburg, van 5 september 1911 tot 3 september 1935
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 december 1918 tot 17 september 1929
  • wethouder (van sociale zaken) van Tilburg, van 1 september 1931 tot 3 september 1935

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid bestuur R.K.-kiesvereniging te Tilburg, vanaf 1914
  • voorzitter bestuur R.K.-kiesvereniging te Tilburg, van 1914 tot 1931
  • lid partijbestuur RKSP, vanaf 1931
  • fractievoorzitter RKSP gemeenteraad van Tilburg, tot 1931

Nevenfuncties

  • lid vrijwillige gewapende burgerwacht te Tilburg, omstreeks 1918
  • lid hoofdstembureau Kamerkring Tilburg, vanaf 1918
  • lid Staatscommissie inzake het alcoholvraagstuk (Staatscommissie-Van der Lande), vanaf maart 1919
  • lid Commissie van Advies Rijkskantoor voor aardappelen en aardappelverwerking, omstreeks 1919
  • plaatsvervangend voorzitter Raad van Arbeid te Tilburg, omstreeks 1919
  • lid Raad van Commissarissen "De Volkskrant"
  • voorzitter Federatie van R.K. Gymnastiekbonden te Nederland
  • lid rijkscommissie inzake het verlenen van exportcredieten
  • penningmeester Centraal Bureau van de KSA (Katholieke Sociale Actie)
  • lid uitvoerend bestuur Nederlandse Bond van Vrijwillige Burgerwacht
  • lid bestuur RKWV (Roomsch-Katholiek Werkliedenverbond), van 1925 tot mei 1926
  • deelgenoot sociëteit tot exploitatie van een schouwburg, annex bioscoop en dancing te Tilburg, omstreeks 1925 tot 1929

Opleiding

primair onderwijs

  • lagere school te Tilburg, tot 1894

hoger beroepsonderwijs

  • R.K. Kweekschool voor onderwijzers te Goirle

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Tweede Kamer vooral over arbeidszaken en economische aangelegenheden

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1919 tot de minderheid van de R.K.-fractie die vóór de motie-Bomans over bezuinigingen op het leger stemde
  • In 1921 stemden hij en Arts als enigen van hun fractie tegen het wetsontwerp Heffing van een tabaksaccijns
  • Stemde in 1923 met negen andere Katholieken tegen de ontwerp-Vlootwet, waardoor dit ontwerp met 50 tegen 49 stemmen werd verworpen. Dit leidde tot de ontslagaanvrage door het tweede kabinet-Ruijs de Beerenbrouck.

Wetenswaardigheden

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Tilburg, tot 1905
  • Oosterhout, van 1905 tot 1908
  • 's-Hertogenbosch, 1908 (drie maanden)
  • Tilburg, vanaf 1908

ridderorden

Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 30 augustus 1921

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • J. van Meeuwen, "Rijzewijk, Joannes van", in: "Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel II, 136
  • J. van Meeuwen, "Jan van Rijzewijk: katholiek sociaal voorvechter", in: Tilburg, tijdschrift voor geschiedenis, monumenten en cultuur" (feb. 1989)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Tilburg, 30 april 1902

echtgeno(o)t(e)/partner

M.C. Melis, Maria Catharina

beroep echtgeno(o)t(e)/partner

fabriekarbeidster

kinderen

2 dochters en 2 zoons

vader

J. van Rijzewijk, Josephus

geboorteplaats en/of -datum

Helvoirt, 25 februari 1835

beroep vader

koetsier

moeder

H. van Oirschot, Helena

geboorteplaats en/of -datum

Vught, 20 juli 1847

broers en zusters

2 broers en 1 zus