VDB, PvdA
functie(s) in de periode 1933-1956: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jan (Jan)
titulatuur en naam
J. Schilthuis Jan (Jan)
geboorteplaats en -datum
Groningen, 17 april 1882
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 23 juli 1965
levensbeschouwing
Doopsgezind
Partij/stroming
partij(en)
- VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), tot 9 februari 1946
- PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946
Hoofdfuncties/beroepen
- graanhandelaar, handelsfirma "Schilthuis & Co." te Groningen en Rotterdam, vanaf 1903
- werkzaam als graanhandelaar te Parijs en in de Verenigde Staten en Canada
- werkzaam als graanhandelaar in Londen, van 1914 tot 1916
- lid graanhandelsfirma N.V. "Schilthuis' Handelsvereeniging", van 1916 tot 1922 (firma geliquideerd)
- mededirecteur graanhandelsfirma c.v. "Schilthuis' Amerikaansche Handelscompagnie" te Rotterdam, van 1922 tot 1936 (firma geliquideerd)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1933 tot 3 juli 1956
Partijpolitieke functies
overzicht
- fractiesecretaris VDB Tweede Kamer der Staten-Generaal, van september 1933 tot 9 februari 1946
- lid VDB-studiecommissie Nederland en de internationale verhoudingen, vanaf juni 1937
- voorzitter dagelijke bestuur VDB, van mei 1945 tot 1946
- voorzitter voorlopig Centraal Comité VDB, van 8 juli 1945 tot 9 februari 1946
- voorzitter sectie middenstand, WBS (Wiardi Beckman Stichting), omstreeks 1952
- lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van september 1952 tot september 1954
Nevenfuncties
- lid Kamer van Koophandel en Fabrieken te Rotterdam, van 1921 tot 1956
- handelscommissaris van Zuid-Afrika te Nederland, van 1923 tot 1939
- voorzitter Nederlandse Maatschappij van Nijverheid en Handel, departement Rotterdam, van 1923 tot 1930
- lid dagelijks bestuur Vereniging voor Volkenbond en Vrede, vanaf januari 1927
- arbiter Russisch staatsorganisatie Exportchleb - graanhandelaren in West-Europa (in jaren '30)
- lid bestuur Comité van Graanhandelaren, vanaf 1932
- lid Legercommissie, vanaf 1933
- consul-generaal van Zuid-Afrika te Nederland, vanaf 1939 (nog in 1956)
- lid bestuur Nederlandse organisatie der Internationale Kamer van Koophandel
- lid Politiek Convent, vanaf december 1942
- lid Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot 16 november 1945
- voorzitter commissie van advies inzake de uitwijzing van vreemdelingen van Duitse herkomst, van februari 1946 tot maart 1950
- lid (later voorzitter) commissie Onderzoek Bakkersbedrijf, van 1947 tot maart 1949
- voorzitter Permanente Vreemdelingen-adviescommissie, vanaf maart 1950
- adviseur van bedrijfsorganisaties
- lid Commissie van Voorbereiding en Advies Wet Autovervoer Goederen en Wet Goederenvervoer Binnenscheepvaart
- lid Raad voor de Emigratie, vanaf 6 november 1952
- lid Commissie Vergunningen Goederenvervoer, omstreeks 1956
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter Commissie voor de Verzoekschriften (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1939 tot mei 1940
- lid parlementaire enquêtecommissie regeringsbeleid 1940-1945 (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 november 1947 tot oktober 1952
- voorzitter vaste commissie voor de Rijksuitgaven (Tweede Kamer der der Staten-Generaal), van 12 augustus 1948 tot 3 juli 1956
- voorzitter begrotingscommissie voor Verkeer en Waterstaat (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 september 1949 tot 16 februari 1950
- voorzitter parlementaire delegatie naar Duitsland (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1950 tot maart 1950
- voorzitter vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 februari 1950 tot 3 juli 1956
- eerste ondervoorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 november 1952 tot 21 september 1954
- voorzitter parlementaire enquêtecommissie regeringsbeleid 1940-1945 (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 september 1952 tot 8 juli 1954
Opleiding
voortgezet onderwijs
- vijfjarige h.b.s. te Groningen
hoger beroepsonderwijs
- Handelshochschule te Leipzig, 1901
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer vooral over economische aangelegenheden (onder meer Winkelsluitingswet, kinderbijslag kleine zelfstandigen) en aangelegenheden betreffende vervoer (binnenvaart, wegvervoer, scheepvaart). Daarnaast sprak hij over financiën en emigratie. Vóór 1940 was hij defensie-woordvoerder van de VDB-fractie.
- In de jaren 1946-1948 woordvoerder van de PvdA over het 'Duitse vraagstuk' (herstelbetalingen, grenscorrecties etc.)
opvallend stemgedrag
- In 1935 stemden hij en Joekes als enigen van hun fractie vóór de begroting van het Defensiefonds
- Behoorde in 1949 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen de ontwerp-Wet materiële oorlogsschade stemden
Wetenswaardigheden
algemeen
- Zorgde er mede voor dat de VDB in de tweede helft van de jaren dertig haar ontwapeningsstandpunt verliet
- Werd in november 1952 tot eerste ondervoorzitter gekozen, nadat A.M. Joekes de Kamer had verlaten
- Werd in september 1953 als tweede op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap gezet
- Moest het voorzitterschap van de enquêtecommissie opgeven door ziekte
- Werd op 21 september 1965 in de Tweede Kamer herdacht. Namens het kabinet sprak daarbij viceminister-president Vondeling.
uit de privésfeer
- Was in 1916 medeoprichter van de Rotterdamsche Vereeniging voor den Termijnhandel in granen
- Medeoprichter van het tijdschrift "Economisch-Statistische Berichten"
- Zijn vader was lid van Gedeputeerde Staten van Groningen (1909-1935)
- Zijn eerste echtgenote was een Amerikaanse
niet-aanvaarde politieke functies
- lid Eerste Kamer, september 1935
woonplaats(en)/adres(sen)
- Londen (tijdens Eerste Wereldoorlog)
- 's-Gravenhage, Van Soutelandelaan 11, omstreeks 1931 (nog in 1956)
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 16 september 1947
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 21 december 1956 (na beëindiging parlementaire enquête regeringsbeleid 1940-1945)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "De praktijk van den graanhandel" (1918)
- publicaties over handel en nijverheid en over de Rotterdamse haven
literatuur/documentatie
- W.F. Lichtenauer, "Jan Schilthuis", in: Rotterdams jaarboekje, (1966), 282
- W.F. Lichtenauer, "Schilthuis, Jan (1882-1965)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 498
- Wie is dat? 1931, 1938, 1956
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
archief-Schilthuis, DNPP
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Baltimore (VS), 23 januari 1907 (huwelijk ontbonden 11 april 1929)
- gehuwd (tweede huwelijk), 14 september 1929
echtgeno(o)t(e)/partner
W.E. Gieske, Wilhelmina Elisabeth
2e echtgeno(o)t(e)/partner
J.J. Kuyters, Johanna Jacoba
kinderen
2 dochters (uit eerste huwelijk)
vader
U.G. Schilthuis, Ulferdus Gerhardus
geboorteplaats en/of -datum
Groningen, 16 maart 1857
beroep vader
graanhandelaar
moeder
J.M. Mesdag, Julia Maria
geboorteplaats en/of -datum
Groningen, 17 januari 1858
beroep grootvader (vaderskant)
graanhandelaar
familierelaties
