J. (Jacques) Tichelaar

Vakbondsman uit Heerenveen, die ten tijde van het kabinet-Balkenende IV fractievoorzitter van de PvdA was. Was als secondant van Wouter Bos betrokken geweest bij de vorming van dat kabinet. Als voormalige bestuurder van de Algemene Onderwijsbond gold hij als een bekwaam en integer onderhandelaar, die zaken op scherp kon zetten. Als Tweede Kamerlid, wat hij in 2002 werd, hield hij zich onder meer bezig met onderwijs, economische zaken, arbeidsparticipatie en natuurbeheer. Verder was hij voorzitter van de vaste commissie voor Financiën. Aan zijn fractievoorzitterschap kwam al na een jaar een einde door gezondheidsproblemen. Een jaar later werd hij commissaris van de Koning(in) in Drenthe. Per 1 maart 2017 stapte hij op vanwege een aanbestedingsaffaire. Bevlogen politicus die zich tamelijk direct uitdrukte (hij werd omschreven als 'straatvechter'), maar die ook kon relativeren.

PvdA
functie(s) in de periode 2002-2017: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, Commissaris van de Koning(in)

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jacques (Jacques)

titulatuur en naam

J. Tichelaar Jacques (Jacques)

geboorteplaats en -datum

Heerenveen, 2 januari 1953

Partij/stroming

partij(en)

PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1 augustus 1976

Hoofdfuncties/beroepen

onderwijzer en adjunct-directeur scholengemeenschap "De Stûke" te Joure, vanaf 1 augustus 1976
onderwijzer en adjunct-directeur "Aebingaschool" te Leeuwarden, tot 1 januari 1989
algemeen secretaris ABOP (Algemeen Bond van Onderwijzend Personeel), van 1 januari 1989 tot 1 april 1994
voorzitter Aob (Algemene Onderwijsbond), van 1 april 1994 tot 1 juni 2002 (gekozen 24 januari 1994)
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 23 mei 2002 tot 1 mei 2009
fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 februari 2007 tot 22 april 2008 (vanwege ziekte nam vanaf 22 januari 2008 Mariëtte Hamer voor hem waar)
Commissaris van de Koning (tot 30 april 2013 'van de Koningin') in Drenthe, van 1 mei 2009 tot 1 maart 2017

Partijpolitieke functies

secretaris personeel & organisatie PvdA-fractie, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van april 2003 tot maart 2007
voorzitter bestuur Stichting Ondersteuning, Tweede Kamerfractie PvdA, omstreeks juni 2006
belast met een onderzoek naar de bestuursconflicten bij de PvdA in Groningen, oktober 2012

Nevenfuncties

huidige

voorzitter Ondernemersfonds Meppel, vanaf juli 2018

districtsbestuurder in Friesland en lid hoofdbestuur ABOP, van 1980 tot 1 januari 1989
informateur collegevorming gemeente Heerenveen, 2006
lid Raad van Advies GOA Infra Groep te Groningen, tot februari 2007
voorzitter jury Challenge Your Future
informateur collegevorming gemeente Groningen, oktober 2012 (samen met J.W. Remkes)
voorzitter Landschapsmanifest
voorzitter Geschillenkamer
onafhankelijk voorzitter cao-overleg voor de verpleeg- en verzorgingshuizen, de thuiszorg, kraamzorg en de jeugdgezondheidszorg (VVT), 2014
voorzitter Prins Bernhard Cultuurfonds Drenthe
voorzitter Stichting Waterprojecten Oost-Indië
lid adviescommissie Veiligheid, IPO (Interprovinciaal Overleg)
'verkenner' knelpunten tijdelijke leerkrachten bijzonder onderwijs, vanaf november 2016
lid algemeen bestuur Fonds nazorg gesloten stortplaatsen

afgeleide functies, presidia etc.

voorzitter vaste commissie voor Financiën (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 3 oktober 2002 tot 4 april 2007
voorzitter vaste commissie voor Economische Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 2 juli 2008 tot 22 april 2009

Opleiding

primair onderwijs

Openbare lagere school te Heerenveen

voortgezet onderwijs

h.a.v.o., Scholengemeenschap te Heerenveen, van 1967 tot 1973

hoger beroepsonderwijs

Pedagogische Academie te Heerenveen, van 1973 tot 1976

eredoctoraten

business administration, Kingston University (VK), 9 maart 2002

Wetenswaardigheden

algemeen

Was als ABOP-bestuurder betrokken bij de onderhandelingen over onder meer het formatiebudgetsysteem en de schaalvergroting
Nam in mei 2003 het initiatief om het contact met de CDA-Tweede Kamerfractie te herstellen na de mislukte kabinetsformatie van 2003
Trad tijdens de formatie 2006/2007 bij de onderhandelingen over het ontwerp-regeerakkoord op als secondant van fractievoorzitter Bos
Vanwege hartproblemen sinds 21 januari 2008 tijdelijk op non-actief
Stapte op 1 maart 2017 op als Commissaris van de Koning, nadat hij onder vuur was gekomen door het noemen van het bedrijf van zijn schoonzus voor een overheidsopdracht. Het was de laatste in een reeks kwesties waardoor de steun voor Tichelaar in de Provinciale Staten leek te zijn weggevallen.

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

"het oliemannetje"

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

beschermheer Bond van Nederlandse Militaire Oorlogs- en Dienstslachtoffers

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

Guus Valk en Sheila Kamerman, "Stakingsleider met een afkeer van strijdcultuur. 'Paarse' vakbondsleider Jacques Tichelaar ging het onderwijsdebat uit de weg", NRC Handelsblad, 29 april 2002
Guus Valk, "Jacques Tichelaar. Opgeruimde Fries", NRC Handelsblad, 15 februari 2007
John Wanders, "Staatvechter die overal deals kan sluiten", De Volkskrant, 24 april 2007
Marc Peeperkorn, "Met pijn in het hart", De Volkskrant, 31 mei 2008
Birte Schohaus, "Slagkracht. Het verhaal van Jacques Tichelaar" (2019)