partijloze liberaal
functie(s) in de periode 1942-1945: minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Johannes
titulatuur en naam
Ir. J. van den Broek Johannes
opmerkingen over de naam en/of titel
Roepnaam was "Bill"
geboorteplaats en -datum
Haarlem, 26 oktober 1882
overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 22 oktober 1946
levensbeschouwing
geen godsdienst
Partij/stroming
stroming(en)
liberaal
partij(en)
partijloos
Hoofdfuncties/beroepen
- medewerker Billitonmaatschappij in Nederlands-Indië, van 1904 tot 1910
- administrateur Billitonmaatschappij, belast met leiding activiteiten in district Manggar, van 1915 tot 1919
- hoofdingenieur Billitonmaatschappij N.V. "Stannum", van 1919 tot 1927
- lid Raad van Bestuur mijnbouwmaatschappij N.V. "Stannum", van 1927 tot 1928
- adviserend ingenieur N.V. Billitonmaatschappij, 1928
- lid Raad van Bestuur Centraal-Afrikaansche Exploitatiemaatschappij, van november 1928 tot 1931
- lid Raad van Bestuur N.V. Billitonmaatschappij, van juni 1931 tot december 1942
- voorzitter Netherlands Purchasing Commission, inkooporganisatie voor militair materieel ten behoeve van Nederlands-Indië, van 1941 tot december 1942
- minister van Financiën, van 9 december 1942 tot 23 februari 1945
- minister van Handel, Nijverheid en Landbouw ad interim, van 31 mei 1944 tot 23 februari 1945 (na het aftreden van minister Kerstens)
- voorzitter Raad van Bestuur N.V. Billitonmaatschappij, van mei 1945 tot 22 oktober 1946
Nevenfuncties
- lid Raad van Commissarissen "Kagera Tinfields" Ltd., omstreeks 1931
- lid Raad van Commissarissen "Anglo-Siamese Tin syndicatie" (voor 1942)
- lid Raad van Commissarissen "Amsterdam-Londen-verzekeringsmaatschappij" (voor 1942)
- voorzitter Comité tot Actie voor gebiedsuitbreiding, 1945 (comité dat streefde naar (forse) annexatie van Duits gebied)
- voorzitter Nederlands Comité voor gebiedsuitbreiding, van 1945 tot 22 oktober 1946 (bundeling van diverse actiecomités)
- voorzitter internationaal tin-comité, van september 1945 tot 22 oktober 1946
Opleiding
voortgezet onderwijs
- Hogere Burgerschool te Haarlem
- Middelbare Technische School te Amsterdam, tot 1904
academische studie
- mijnbouwkunde, Technische Hogeschool te Delft, van 1910 tot 1915
Activiteiten
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Bevorderde als minister de monetaire samenwerking in de Benelux
- Breidde als minister de naoorlogse geldsanering voor
als bewindspersoon (wetgeving)
- Vaardigde in september 1944 een Besluit (Stb. E 80) uit waardoor de in- en uitvoer kon worden beperkt en aan regels kon worden gebonden
- Vaardigde in september 1944 Besluiten (Stbb. E 110 en E 111) uit waarbij de Distributiewet 1939 en de Prijsopdrijvings- en hamsterwet 1939 opnieuw (voorlopig) in werking werden gesteld
Wetenswaardigheden
algemeen
- Zijn benoeming als minister dankte hij mede aan zijn relatie met Van Lidth de Jeude, die tegelijkertijd minister van Oorlog werd. Van Lidth had zijn eigen benoeming afhankelijk gemaakt van de benoeming van Van den Broek.
- Kon pas in december 1942 beëdigd worden als minister, omdat hij in augustus een nieroperatie had moeten ondergaan. Was al benoemd per 15 september 1942.
- Kwam in Londen in conflict met minister Kerstens over het financieel beheer van de koopvaardijvloot
- Ging in november 1944 als één van de minister-kwartiermakers naar het bevrijde Zuid-Nederland
- Kreeg half december 1944 een hartaanval en verbleef daarna in Londen in een ziekenhuis. Van den Tempel nam hem toen waar als minister van Financiën en De Booy als minister van Landbouw, Handel en Nijverheid.
- Vroeg op 18 januari 1945 ontslag vanwege de weigering van de koningin om het ontwerp-besluit inzake het Noodparlement te bekrachtigen
- Weigerde in 1945 aan te blijven als minister toen bleek dat er geen sociaaldemocraten in het kabinet zouden worden opgenomen
uit de privésfeer
- Een broer van hem was hoogleraar ontleedkunde aan de Rijksuniversiteit Utrecht
anekdotes en citaten
- Zijn activiteiten als voorzitter van de Netherlands Purchasing Commission in New York verrichte hij voor een salaris van één dollar per jaar
niet-aanvaarde politieke functies
- minister van Financiën, februari 1945
woonplaats(en)/adres(sen)
Wassenaar, Prinses Marielaan 27, omstreeks 1938
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Tinmijnbouw" (1921)
- "Annexatie van Duitsch grondgebied ter compensatie van door Nederland geleden schade" (1945)
literatuur/documentatie
- A.E. Kersten, "Broek, Johannes van den (1882-1946)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 68
- L. de Jong, "Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog" deel IX (eerste helft), 361
- Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
- J.E. Visser, scriptie basisdoctoraal, RU Leiden (1982)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd, 7 november 1936 (huwelijk ontbonden 1 november 1937)
- gehuwd (tweede huwelijk) te New York, 7 juni 1943
echtgeno(o)t(e)/partner
A.B.C. Engelgeer, Anna Barendina Clasina
2e echtgeno(o)t(e)/partner
P.M. Bijl, Petronella Maria
kinderen
geen kinderen
vader
C.J. van den Broek, Cornelis Jan
geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 21 december 1842
beroep vader
winkelier
moeder
A.M.C. Boogaert, Anna Maria Catharina
geboorteplaats en/of -datum
Ovezande (Zld.), 6 mei 1849
broers en zusters
2 broers (zelf jongste)
beroep grootvader (vaderskant)
fabrikant
beroep grootvader (moederskant)
geneesheer
